Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi 1699-1792

Detaylar

XVII.yy OSMANLI GERILME DÖNEMI 1699 - 1792
Osmanlı bu dönemde
Kaybettiği toprakları geri almak
Devletin bozulan düzeninin ıslahatlarla yeniden düzeltmek için çaba göstermişsede daha kötüye gitmekten kurtulamamıştır.

GERILEME DÖNEMI SIYASI OLAYLARI
EDIRNE OLAYI 1703

Kutsal ittifak savaşlarından sonra ll.Mustafa Istanbul'a dönmemiş Edirne de kalarak av işleri ile meşgul olmuştur.
Istanbul'da devlet işleri ise hocası Şeyhülislam Feyzullah efendi yürütmeye başladı.
Bu kişinin olumsuz hareketleri ve yakınlarının kayırması halktan tepki aldı.
Bu arada padişahın artık Istanbul'a dönmeyeceği rivayeti yayıldı.
Buda Edirne nin başkent olacağı manasına geliyordu.
Padişahın Istanbul'a dönmesi için ikaz edildi ise de dikkate almadı.
Bunun üzerine ayaklananlar Edirne ye doğru yürümeye başladı.
ll.Mustafa bunlarının üzerine asker çıkardı ama askerlerde halkla birleşti.
Sonuçta Feyzullah efendi idam edildi ve ll.Mustafa tahtan indirilerek lll.Ahmet padişah yapıdı.

OSMANLI RUS ILIŞKILERI
Rus devletinin XVll.yy kadar pek fazla etkili olduğu söylenemez.
Bu yüzyıla kadar bilhassa Kırımın üstündeki bozkırlara yerleşen Türkler Rusları (Slavları) kontrol altında tutmuşlardır.
Bu durum l.Petronun kral olmasından sonra değişti.
Petro önce Rusları Avrupalılaştırdı.
Daha sonra Rusya yı kara devleti olmaktan çıkarmaya çalıştı.
Bunun için donanmaya ağırlık verdi liman şehirleri kurdu.
Fakat bu çabalar pek verimli olmadı çünkü Rus denizleri buzlarla kaplıydı.
Işte bu yüzden Petro sıcak denizlere inmeye karar verdi.
Rusyanın güçlü devlet olması için güçlü devletlerin menfaatlerinin olduğu yerde olması gerekiyordu.
Rusyanın ayrıca Balkanlardaki Ortodoks ve Slavlarıda kontrol altına almak istiyordu.
Rusyanın geleceği buna bağlıydı ve bunun gerçekleştirmek için elinden gelini yapmıştır.
1700 istanbul antlaşması ile Azak kalesini alarak Karadeniz e indi ve bu uğurda çok önemli bir adım attı.
Rusya emelini gerçekleştirmek için daha Kırım Lehistan Balkanlar Kafkaslar Boğazları alması gerekiyordu.

PRUT SAVAŞI VE PRUT ANTLAŞMASI 1711 lll.AHMET
Rusların bir hedefi de Lehistan ı alıp Isveç ide alarak Batlık denizine çıkmaktı.
Petro Isveç kralı Demirbaş Şarl a defalarca savaşmış ama yenilmişti.
1709 Paltova savaşı ile Xll.Şarl ı yendi.
Şarl kaçarak Osmanlıya sığındı.
Ruslar bunu bahane ederek Osmanlı sınırından içeri girdiler.
Bu savaş demekti.
Purut savaşının sebeplerine bakıldığında
Demirbaş Şarlın kaçıp Osmanlıya sığınması ve Osmanlıyı Rusya ya karşı kışkırtması
Rusların Şarlı takiple sınırımızı ihlal etmesi
Rusların balkanlardaki insanları Osmanlıya karşı kışkırtması
Eflak Boğdan beylerini isyana teşvik etmesi
Kırım hanının Osmanlıya sunduğu raporda Rusların Kırımı tehdit ettiğini söylemesi
Osmanlının Istanbul antlaşması ile kaybettiği Azak kalesini geri almak istemesi.
Işte bu sebeplerden dolayı savaş başladı.
Baltacı Mehmet Kırım ordusu ile birleşerek Rus ordusunu Prut nehri kıyılarında sardı.
Ruslar mecburen barış istediler.
Baltacı istese Rus ordusunu imha edebilirdi ama aşağıdaki şartlardan dolayı barışı kabul etti.
Yeniçerilere güvenmiyordu
Rus ordusu imha edilirse karşısına Avrupa yine kutsal ittifakla çıkabilirdi.
Yapılan Prut barışda
Azak kalesi geri verilecek
Demirbaş Şarl ülkesine geri dönecek
Ruslar Lehistan işlerine karışmayacak
Ruslar Istanbul'da elçi bulundurmayacak
Ruslar Kırım hanına vergi vermeye devam edecek
Türk esirleri geri verilecek
Bu barış Osmanlıyı sevindirdi ve cesaretlendirdi.
Böylece kaybedilen toprakların geri alınacağı fikri kuvvetlenmeye başladı.

1715 - 1718 OSMANLI - AVUSTURYA VENEDIK SAVAŞLARI PASAROFCA ANTLAŞMASI lll.AHMET
Osmanlı Prut barışından sonra Venedikle savaştı.
Bu savaşın sebeplerine bakıldığında
Osmanlının Karlofca ile kaybettiği Morayı geri almak istemesi
Venedik zulmüne uğrayan Mora halkının Osmanlıdan yardım istemesi
Venedik gemilerinin Osmanlı gemilerine saldırması
Silahtar Ali paşa Mora yarımadasını aldı Korfu adasını kuşattı.
Avusturya garantörü olduğu Karlofcanın bozulduğunu iddia etti.
Osmanlının niyeti kaybettiği toprakları geri almak olduğu için Avusturya ile de savaşa tutuştu.
Avusturya ordusu Petervaradin de Osmanlı  ordusunu yendi.
Silahtar Ali paşa şehit düştü.
Avusturya ordusu ilerleyerek Belgrat ı aldı.
Ingiltrenin araya girmesiyle yeni sadrazam Damat Ibrahim paşa barışı kabul etti.
Buna göre
Yukarı Sırbistan Sirmiyum Banat yaylası Belgrat Küçük Eflak Avusturya ya verilecek
Mora Osmanlının olacak
Dalmaçya,Bosna Hersek ve Arnavutluk kıyılarından bazı kaleler Venedik e verilecek
Sonuçta
Osmanlı Karlofcada verdiği  Morayı geri aldı.
Belgrat gibi önemli bir yeri kaybetti.
Rusya Avusturya Osmanlıya karşı ittifak yaptı
Osmanlıda lale devri başladı.
Osmanlı batının üstünlüğünü kabul etti.
Kaybedilen toprakların geri alınamayacağı kalanların korunması fikri doğmaya başladı.

1722- 1746 OSMANLI IRAN SAVAŞLARI lll.AHMET l.MAHMUT
1724 ISTANBUL ANTLAŞMASI
1732 AHMET PAŞA ANTLAŞMASI
1746 KERDEN 2. KASR-I ŞIRIN

Osmanlı lale devrini yaşarken Iran karışıklıklar içerisinde idi.
Iran şahına Afgan hanı Mahmut isyan etmiş ayrıca Iran ülkesindeki Sünnileri ezmeye çalışıyordu.
Kafkasya ve Iran dan Osmanlıya yardım çağrısı geldi.
Bu arada Rusya da bu karışıklıklardan yararlanmak istedi ve Kafkasya ya aşağıya inmeye başladı.
Osmanlı bu duruma razı olmadı ve Kafkasya ya müdahale etti.
Osmanlı Rus savaşı çıkma ihtimali doğunca Fransa araya girdi ve Osmanlı ile Rusya yı anlaştırdı.
1724 de imzalanan Istanbul antlaşmasına göre
Ruslar Dağıstan ve hazar kıyılarını aldı.
Osmanlı Gence Karabağ Revan Tebriz ve Iran ın batısını aldı.
Bu antlaşma Ruslarla imzalanan ilk dostane antlaşmadır.
Osmanlı ve Rusya Iran daki karışıklıklardan yararlanarak topraklarını paylaştı.
Iran şahı Tahmabs bu antlaşmayı tanımadı.
Şah Iran da oğuzların bir kolu olan Afşarların lideri Nadir hanla anlaştı ve karışıkları önledi.
Şah hem Osmanlı hem Rusya hem de Afganistan la mücadeleye başladı.
Afşar boyunun lideri Nadir Osmanlıdan bir kısım toprakları geri aldı.
Nevşehirli Damat Ibrahim paşa Iran üzerine sefere çıkmakta biraz gevşek davranıyordu.
Işte bu savaş ve lale devrinin israfı patrona Halil isyanına neden oldu.
lll.Ahmet tahtan indirildi  l. Mahmut tahta geçti.
l. Mahmut Iran la anlaşma yoluna giderek Ahmet paşa antlaşmasını imzaladı.

Buna göre
Gence Dağıstan Osmanlıya verilecek
Kirmanşah Tebriz Hamedan  Iran a verilecek
Iran şahı bu antlaşmayı kabul etti ama Nadir han bu şartları az bularak Iran ın zarar ettiğini iddia etti.
Bu yüzden Iran tekrar karıştı.
Iran şahı ile girdiği mücadeleyi kazanan Nadir han şahı devirdi ve Iran da yönetimi eline geçirdi.
Böylece Iran da Safaviler yıkıldı ve yönetim başka bir Türk boyunun eline geçti.
Nadir şah yönetimi eline geçirdikten sonra Bağdat a saldırdı.
Osmanlı üzerine yürüdü ve onu yenmesine rağmen Nadir tekrar Bağdat a saldırdı.
Nadir Iran şahlığının tanınmasına karşılık saldırmaktan vazgeçeceğini söyledi.
Osmanlı Avusturya ile savaş halinde olduğu için bu teklifi 1736 da kabul etti.
Nadir ha 1743 de yine saldırdı ise de 1746 da imzalanan Kerden _ ll.Kasr_ı Şirin antlaşması ile olay çözüldü.
Böylece günümüze kadar sürecek sınır belirlendi ve savaşlar bitti.

1736 - 1739 OSMANLI - RUS AVUSTURYA SAVAŞI BELGRAT ANTLAŞMALAR I.MAHMUT
Pasarofca antlaşmasından sonra Osmanlıda lale devri başlamasına rağmen Avusturya ve Rusya Osmanlıya  karşı bir ittifak kurdular.
Bu ittifakın oluşmasında her iki devletin.
Rusya
Kırımı almak istemesi
Karadenize inmek istemesi
Balkanlardaki Slav ve Ortodoksları himaye etmek istemesi
Avusturya
Sırbistanı almak
Bosna Herseki almak istemesi
Işte bu sebepler iki devleti birleştirdi.
Gerçi bu iki devletin menfaatleri belli noktadan sonra çakışıyor ama iki devlette önce Osmanlının ortadan kaldırılmasını planladıkları için şimdilik bu duruma ses çıkarmıyorlardı.
1733 de Lehistan da veraset savaşları yaşandı.
Osmanlı Iran la savaştığı için burayla alakadar olamadı.
Iran savaşından dolayı Osmanlı Kırım ordusunu buraya çağırdı.
Ruslar Kırım ordusunun Kabartay bölgesinden geçmesine izin vermediler.
Bu  yetmez gibi Kırım a saldırdılar
Bunun üzerine Osmanlı Ruslara savaş ilan etti.
Avusturya Rusya nın müttefiki olduğundan onunda savaşa girmesi gerekiyordu ama henüz hazır değildi.
Zaman kazanmak için Osmanlıya bir elçi gönderdi.
Hazırlıklarını tamamlayınca da savaşa dahil oldu.
Böylece Osmanlı iki devletle savaşmaya başladı.
Osmanlı ordusu Rusları yenerek Kırım dan çıkardı.
Avusturya yı yenerek Belgrat ı aldı.
Bu gelişmelerden sonra Fransa araya girdi ve 1739 da Avusturya ile Belgrat antlaşması imzalandı.
Bu göre
Avusturya Banat yaylası hariç yukarı Sırbistan Sirmiyum Belgrat Küçük Eflak ı geri verecek.
Böylece Osmanlı Belgrat ı kurtarmış oldu.
Ruslar yalnız kalmıştı.
Isveç kralının Osmanlının yanında savaşa girmeye hazırlanması Rusları telaşa düşürdü.
Sonuçta Ruslarda barışa razı oldu ve Belgrat antlaşması imzalandı.
Buna göre
Azak kalesi yıkılarak Ruslara verilecek
Ruslar savaşta aldıkları yerleri geri verecek
Ruslar Karadeniz de savaş ve ticaret gemisi bulunduramayacak
Rus çarı protokol bakımından Avusturya kralına eşit sayılacak
Böylece
Bu antlaşma Osmanlının XVlll.yy imzaladığı son kazançlı antlaşmadır.
Karadenizin bir Osmanlı gölü olduğu son defa kabul ettirildi.
Rusya ile Avusturya arasındaki ittifak yenilenerek devam etti
Osmanlı bu ittifaka Isveç le ittifak yaparak karşılık verdi.
Batıda 30 yıl sürecek barış dönemi başladı.
Osmanlı bu barış döneminden yararlanarak ıslahat yaptı.
Bu başarıda l. Mahmut un yaptığı ıslahatların etkisi vardır.
Fransa'nın arabulurcuğundan  dolayı kapitülasyonlar 1740 ta sürekli hale getirildi.
Rus çarı Osmanlı padişahına denk sayıldı.

1768 - 1774 OSMANLI - RUS SAVAŞI KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI  lll.MUSTAFA l.ABDÜLHAMIT
Rus çariçesi Katarina Rusların politikasını gerçekleştirmek için
Kırıma almak
Karadenize inmek
Kafkasyayı almak
Balkanlara hakim olmak istiyordu.
Bu arada Ruslar Lehistan'ın iç işlerline katılmayı ihmal etmiyorlardı.
Leh kralı lll.Ögüst ölünce Ruslar kendi yandaşları Stanislas Ponyetevski yi Lehistan'a kral yaptılar.
Lehli milliyetçiler buna razı olmadı.
Osmanlıdan yardın isteyerek Podolyayı buna karşılık vereceklerini söylediler.
Bunun üzerine leh ordusu Lehli milliyetçiler üzerine yürüdüler.
Lehliler kaçıp Osmanlı sınırından içeri girince Ruslarda bunları takiple sınırdan içeri girdiler.  
Osmanlı vatandaşlarını kılıçtan geçiren Ruslara Osmanlı hiç durumunun olmamasına rağmen lll.Mustafa mecburen savaş ilan etti.
Ruslar bunu bekliyordu ve emellerini gerçekleştirmek için tam beş koldan saldırdılar.
Ordunun disiplinsizliği hazırlıksızlığı vs. sebeplerden Osmanlı her cephede yenilmeye başladı.
Bu arada Ingiliz donanması Batlık Denizindeki Rus donanmasını buldu ve onlara yol göstererek Akdenize getirdi.
Rus donanması ilk defa Akdeniz i görüyordu.
1770 de Rus donanması Izmir Çeşme limanında yatmakta olan ve böyle bir saldırıyı beklemeyen Osmanlı donanmasını yaktı.
Rusların Ege denizsine yerleşme tehlikesi doğmuştu ki Cezayirli Hasan paşa bunu engellemeye çalıştı.
Ruslar Eflak Boğdanı aldılar.
Bu durum Avusturya yı Rusların müttefiki olmasına rağmen telaşlandırdı.
Avusturya bu durum karşısında Osmanlı ile ittifak yaptı.
Fakat Prusya araya girerek bu ittifakı bozdu.
Prusya Avusturya Rusya anlaşarak Lehistan'ı paylaştılar.
Osmanlı ordusu Kırım ordusundan destek alamayınca burada da yenildi.
Ruslar Kırıma bağımsızlık sözü verdiklerinden Kırım hanı gereken desteği vermedi.
Ruslar Karadağda  isyan çıkardılar.
Bu arada Ruslar Rusçuk ve Silistreyi aldılar.
Bu haber Istanbul'a gelince lll. Mustafa kederinden vefat etti.
Başa gecen l. Abdülhamit Ruslar Şummuyu alınca barış istedi.
1774 de imzalanan Küçük Kaynarca antlaşmasına göre
Kırım bağımsız olacak
Kırım sadece dini yönden Osmanlıya bağlı kalacak
Kerc,Yanıkkale,Kıyburun,Azak ve çevresi Rusların olacak
Ruslar kutsal yerleri rahat bir şekilde ziyaret edebilecek.
Ruslar sürekli olarak kapitülasyonlardan yararlanabilecek
Istanbul'da elçilik diledikleri yerlerde konsolosluk açabilecekler
Karadenizde donanma bulundurabilecekler
Ticaret gemileri boğazlardan geçebilecek
Osmanlı savaş tazminatı ödeyecek
Ruslar ülkesindeki Ortodoksların ve Eflak Boğdan beylerinin koruyuculuğunu üstlenecekler.
Ruslar Akdeniz deki adalardan ve Eflak Boğdan dan geri çekilecekler fakat buna karşılık
Osmanlı buralarda genel af ilan edecek
Isteyen istediği yere göç edebilecek
Buralardan belli bir zaman vergi alınmayacak
Sonuçta
Ruslar kapitülasyonlardan yararlanma imkanını buldu.
Ortodoksların ve Eflak Boğdan beylerinin koruyuculuğunu alarak.
Osmanlının iç işlerine karışma imkanını buldu.
Osmanlının egemenlik haklarına gölge düştü.
Ruslar Osmanlı devleti üzerinde yaptırım gücüne sahip oldu.
Osmanlı ilk defa bir Türk toprağı Kırımı kaybetti.
Karadenizin karşı kıyıları bir daha Osmanlının eline geçmemek üzere elinden çıktı.
Osmanlı ilk defa savaş tazminatı ödedi.
Ruslar sıcak denizlere inme politikalarında çok büyük bir aşama kaydetti.
Karadeniz Türk gölü olmaktan çıktı.
Osmanlı dünyanın büyük devleti olmaktan çıktı.
Ruslar konsolosluklar sayesinde balkan milletlerini Osmanlıya karşı kışkırtma fırsatını yakaladı.

AYNALIKAVAK TENKIHNAMESI (SÖZLEŞMESI) 1779
Kırım bağımsız olunca Ruslar buranın iç işlerine karışmaya başladılar.
Şahin Giray hanı han seçtiler
Halk buna tepki gösterince bahane eden Ruslar Kırımı işgal ettiler.
Osmanlı buna karşı çıktı.
Fransanın araya girmesi ile Aynalıkavak tenkihnamesi imzalandı.
Buna göre
Rusları Kırımı boşaltacak
Osmanlı Şahin Giray hanın hanlığını kabul edecek
Böylece
Kaynarcada bağımsız ettirdikleri Kırıma Ruslar kendi yandaşları birin han seçtirdiler ve bunu Osmanlıya kabul ettirdiler.

1787 - 1792 OSMANLI - RUS AVUSTURYA SAVAŞI l.ABDÜLHAMIT lll.SELIM
ZIŞTOVI YAŞ ANTLAŞMALARI

Ruslar Kırımı bağımsız edip kendi yandaşlarından birini de han seçtirdikten sonra Kırımı almak için fırsat kollamaya başladılar.
1783 de Kırım da çıkan bir isyan sonucu Kırım ı işgal ettiler.
Osmanlı bu duruma razı olmadı ama yapacak bir şeyi de yoktu.
Bu arada Rusya ile Avusturya Osmanlıyı paylaşmak için çeşitli planlar yapıyorlardı.
Iki devlet Osmanlıyı balkanlardan atıp Istanbul merkezli Bizans devletini tekrar kurmak istiyorlardı.
Bu planlar Osmanlıdan ziyade Ingiltere yi daha çok telaşlandırdı.
Prusya'da Avusturya'nın güçlenmesini istemiyordu.
Bu iki devlet Osmanlıyı kışkırtmaya başladılar.
1787 de Kırım ıda düşünerek Osmanlı bu kışkırtmalar sonuçu Rusya'ya savaş ilan etti.
Osmanlı savaş ilan edince Rusya'nın müttefiki Avusturya'da Osmanlıya savaş ilan etti.
Osmanlı ordusu ikiye bölündü.
Ruslar Özi kalesini alıp halkını kılıçtan geçirdi.
Bu haber Istanbul'a gelince l. Abdülhamit kederinden vefat etti.
Yerine lll. Selim geçti.
Bu arada Fransa'da ihtilal patlak verdi.
Avusturya Belgrat ve Semendireyi almıştı.
Ruslar Kili ve Akkerman kalelerini aldılar.
Bu durum Prusya nın Osmanlı ile ittifak yapmasını sağladı.
Gerek bu ittifak ve gerekse Fransız ihtilalinin etkisinden dolayı Avusturya savaştan çekilmeye karar verdi.
1791 de Ziştovi antlaşması imzalandı buna göre.
Orsova hariç Avusturya işgal ettiği yerleri geri verecek
Avusturya Rusya ya yardım etmeyecek
Böylece
Osmanlı Avusturya savaşları bir daha olmamak şartı ile sona erdi.
Her iki devletinde imparatorluk olması ve Fransız ihtilalinin her iki tarafı da etkilemesinden dolayı bu iki devlet müttefik oldu.
Rusya tek başına kalınca oda barış istedi ve Yaş antlaşması imzalandı.
Buna göre
Osmanlı Kırım ın Rusya ya ait olduğunu kabul edecek
Özi kalesi Ruslara verilecek
Dinyester nehri sınır kabul edilecek
Ruslar doğuda işgal ettikleri yerlerden çekilecek.
Sonuçta
Kırımın Ruslara ait olduğu resmen kabul edildi
Osmanlı kaybettiği toprakları geri alamayacağını kabul etti ve mevcutları koruma cabası içerisine girdi.
Osmanlının dağılma dönemi başladı

XV. yy OSMANLI FRANSIZ ILIŞKILERI
Fransa ile Osmanlı Kanuni döneminde dostane ilişkiler kurmuşlardı.
XVll.yy Köprülüler döneminde ilişkiler biraz bozuldu.
Rusyanın ve Avusturya nın güçlenmesi bu iki devleti birbirine yaklaştırdı.
Osmanlı lale devrinde Fransa ya bakarak ıslahatlarını yaptı.
Fransaya verilen kapitülasyonlardan dolayı Osmanlının yanında yer aldı ve çoğu yerde Osmanlıya arabuluculuk yaptı.
1715 - 1718 Avusturya Venedik savaşlarında Osmanlıdan yana tavır aldı .
1722 de Rusların Kafkasya ya ilerlemesinde arabuluculuk yaparak Istanbul antlaşmasının imzalanmasında arabuluculuk yaptı.
1733 Lehistan veraset savaşlarında Osmanlıyla aynı politikayı uyguladı.
1736 - 1739 Osmanlı Avusturya Rus savaşlarında arabuluculuk yaparak Belgrat antlaşmalarını imzalanmasına vesile oldu.
1779 da Aynalıkavak  Tenkihnamesinde arabuluculuk yaptı.
Fransa 1798 de Mısır ı işgal edince ilişkiler bozuldu.

NAPOLYONUN MISIRI IŞGAL ETMESI 1798 - 1801 lll.SELIM
EL ARIŞ ANTLAŞMASI

Fransız ihtilalinden sonra Avrupa devletleri Fransa ya cephe aldılar.
Osmanlı ise bu yeni rejimi tanıdı.
lll. Selim Fransa yı beğeniyor ıslahatlarda Fransa dan yararlanıyordu.
XVlll yy Fransa yayılmacı bir politika takip etmeye başladı.
Avusturya ile anlaşarak Venedik in topraklarını paylaştı.
1792 Kampo Formia antlaşması ile Arnavutluk  kıyılarını aldı.
Böylece Osmanlı ile kara sınırı oldu.
Napolyon'un teklifi üzerine de Mısır ın alınmasına karar verildi.
Bu olayın sebeplerine bakıldığında
Fransa Akdeniz i sömürge haline getirmek istiyordu.
Yedi yıl savaşlarında kaybettiği sömürgelerini telafi etmek istiyordu.
Mısır zengin bir ülke idi.
Mısır ticaret yolları üzerinde idi.
Ingilterenin Hindistan a giden en kısa yolu idi.
Ingiltere ile savaş halinde olmasından dolayı bu şekilde bu devleti sıkıştıra bilirdi.(ihtilal-koalisyon savaşları)
Fransa Napolyon u Fransa dan uzaklaştırmak istiyordu.
1798 de hiç beklenmedik bir anda Napolyon Iskenderiye limanına asker çıkardı ve buradan yürüyerek Kahire yi aldı.
Osmanlı bu duruma inanamadı.
Fransa ile savaş halinde olan Rusya ve Ingiltere Osmanlıya yardım talebinde bulundu.
Osmanlı bunu kabul etti ve ilk defa yardıma muhtaç olarak yardım alıyordu.
Ruslar yardım için boğazlardan bir donanma geçirerek Ege denizinde yedi adaya yerleşti.
Osmanlı boğazları ilk defa yabancı bir güce açıyordu ve Ruslar ilk defa boğazlardan donanma geçiriyorlardı.
Ingilizler yardım olarak Abukırda Napolyon u Mısır a taşıyan Fransız donanmasını yaktı.
Bu durum karşısında Napolyon Suriye ye yöneldi.
Akka kalesini kuşattı ama Cezzar Ahmet paşa Nizam-ı Cedit askerleri ile Napolyon a ilk yenilgisini tattırdı.
Zor duruma düşen Napolyon askerlerini bırakarak Fransa ya kaçtı.
Fransa barış istedi ve El Ariş antlaşması 1801 de imzalandı.
Buna göre
Fransa Mısır ı boşaltacak
Fransız askerlerini Ingiliz donanması taşıyacak
Sonuçta
Bu savaş sırasında Fransa ya verilen kapitülasyonlar kaldırıldı.
Ingilizler Hint yolunun güvenliğini kuvvetlendirdiler.
Osmanlının yaptığı ıslahatların faydası ortaya çıktı.
Ruslar boğazlardan ilk defa donanma geçirdi.
Osmanlı boğazları ilk defa yabancı bir güce açtı.
Ege de yedi tane adaya yerleşen Ruslar balkan milletleri üzerinde daha etkili olmaya başladılar.
Nizam-ı Cedit in ilk başarısı oldu.
Osmanlı yardıma muhtaç olarak ilk defa yardım aldı.
Denge politikası doğdu.

XVlll.ISLAHATLARI
Bu yüzyılın ıslahatlarına bakıldığında
XVll.yy göre daha başarılıdır.
Avrupa'nın üstünlüğü kabul edildiğinden ıslahatlarda Avrupa'nın etkisi vardır.
Bu yüzyılda duraklamanın sebepleri araştırılarak çözüm çareleri üretilmeye çalışılmıştır.
XVll.yy olduğu gibi bu yüzyılda da ıslahatlar padişah ve devlet adamları yapmış onlarla sınırlı kalmış ve halkın katkısı yoktur.
Bu yüzyıl ıslahatları toplumun her kesimi tarafından benimsenmemiştir.
Genel karakteri Avrupalılaşmak olduğundan başta yeniçeriler olmak halkın tepkisi ile karşılaşılmıştır.
Savaşlarda alınan yenilgilerden dolayı genelde askeri alanda yapılmıştır.
Bunun yanında kültürel,sosyal mali vs. alanlarda da yapılmıştır.
Bazı faydalar sağlamış ama kesin çözüm getirmemiştir.
Bu yüzyılda şiddet yoktur.

LALE DEVRI 1718 - 1730 llll.AHMET
1718 de Pasarofça antlaşması ile başlayıp Patrona Halil isyanı ile son bulan dönemdir.
Dönemin padişahı lll.Ahmet sadrazamı Nevşehirli Damat Ibrahim paşadır.
Lale çiçeğinin bu dönemde önem kazanmasından dolayı bu isimle dönem anılmıştır.
Bir zevk ve eğlence dönemidir.
Buna rağmen önemli ıslahatlar yapılmıştır.
Istanbul'da köşkler saraylar yalılar parklar bahçeler mesire yerleri yapılmış olup en önemlileri Sadabat sarayıdır.
Osmanlının düşünce hayatı ideolojisi değişmiştir.
Osmanlının üst üste aldığı yenilgilerden dolayı dini felsefeyi bir kenara bırakarak dünyevi işleri ön plana çıkarmıştır.
Bu dönemde
Moskova Paris vs. yerlerde geçici elçilikler açılarak yenilikler takip edilmeye çalışıldı.
1727 yılında matbaa açıldı
1450 yılında Istanbul'da matsa vardı
Osmanlı burayı aldıktan sonra bunu kullanmadı.
Hattatlar işsiz kalmasın diye Osmanlı 1727 ye kadar matbaayı kullanmadı.
Bu da Osmanlının kültürel gelişmesini engelledi.
Sonuçta Ibrahim Müteferrika ve Sait Efendi Istanbul'da matbaayı açtılar.
Dini eserler dışında baskı yapılmaya başlandı.
Ilk basılan kitap Van Kulu Lügati oldu.
Bu matbaadan sonra lll. Selim Üsküdar da devlet matbaasını açtı.
Yalova da kağıt Üsküdar da kumaş ve çini fabrikaları açıldı.
Yeniçerilerden tulumbacılar adlı itfaiye bölüğü kuruldu.
Ilk çiçek aşısı uygulandı.
Doğu klasiklerinden tercümeler yapıldı.
Sivil mimari gelişti.(sultan Ahmet çeşmesi)
Yeni camide Enderun da kütüphaneler açıldı.
Istanbul un surları onarıldı.
Resim minyatür bilim ve askeri alanda sınırlı ıslahatlar yapıldı.
Lale devri
Avrupa'dan etkilenilerek yapılan ilk ıslahatlardır.
Osmanlıda yapılan ilk esaslı ıslahatlardır.
Bilim teknik sanat alanında yapılmış askeri alanda sınırlı kalmıştır.
Osmanlı mimarisi Avrupa mimarisinin etkisinde kalmıştır.
Sivil mimari bu dönemde gelişmiştir.
Ilk fabrika örnekeliri  bu dönemde kurulmuştur.
Bu dönemde doğuda Iran la savaşılmış batıda savaş olmamıştır.
Bu dönemin sona ermesinde
Israf ve eğlencenin fakir halkı kızdırması
Ibrahim paşanın yakınlarını kayırması
Iran savaşlarına kayıtsız kalınması
Sonuçta
Patrona Halil isyanı çıktı
lll.Ahmet tahtan indirildi l. Mahmut padişah yapıldı.
Nevşehirli öldürüldü.
Istanbul'da bu dönemde yapılan parklar mesire yerleri vb.yerler yakılıp yıkıldı.
Matbaaya dokunulmadı, buda isyanın gelişmelere karşı olmadığını gösterir.

l. MAHMUT DÖNEMI ISLAHATLARI 1730 - 1754

Mahmut önce isyanını elebaşlarını halletti.
Daha sonra orduda ıslahata başladı.
Mahmut Avrupa'nın askeri açıdan Osmanlıdan çok ileri olduğuna inanıyordu.
Orduda ıslahat yapma görevini eski bir Hıristiyan olan Humbaracı Ahmet paşaya verdi.
Yapılan ıslahatlara bakıldığında
Topçu ve humbaracı ocakları yenilendi.
Ordu Avrupa da olduğu gibi organize edildi (bölük tabur alay)
Savaş stratejileri geliştirildi.
Üsküdar'da subay yetiştirmek için kara mühendishanesi (hendesehane) açıldı.
Böylece
Avrupa tarzında ilk askeri ıslahatlar yapıldı.
Avrupa tarzında ilk teknik okul açıldı.
Bu ıslahatların 1736-1739 Osmanlı-Rus Avusturya savaşında büyük faydası görüldü.

III.MUSTAFA DÖNEMI ISLAHATLARI 1757 - 1774

l. Mahmut un ölümünden sonra yerine lll. Osman geçti ve üç sene ıslahat yapmadı.
lll.Mustafa başa gelince ıslahatlara devam etti.
Bunun döneminde Koca Ragıp Paşa ve Baron Dö Töt rol oyanadı.
Osmanlıda Hıristiyanların görev almamaları bununla delinmiş oldu.
Bu dönemde
Deniz mühendishanesi açıldı.
Tophane ıslah edildi.
Çeşmede yanan donanma yeniden inşa edildi.
Lüzumsuz harcamalar kısıldı.
Maliye ıslah edilmeye çalışıldı.
Ilk esham (iç borçlanma) gerçekleşti.
Istihkam ve topçular ıslah edildi.
Avrupa tarzında sürat topçuları kuruldu


l. ABDÜLHAMIT DÖNEMI ISLAHATLARI 1774 - 1789
Başa geldiğinde Küçük Kaynarca antlaşması imzalanmış buda göstermişti ki yapılan ıslahatlar yeterli değildi.
Abdülhamit Avrupa'dan danışmanlar getirtti.
Bunlarla ıslahatlara devam etmek istiyordu.
Bu döneme Halil Hamit Paşa Ve Cezayirli Hasan Paşa damgasını vurdu. 
Bu dönemde
Istihkam okulu açıldı.
Sürat topçularının mevcutları artırıldı.
Yeniçerilerin sayımı yapıldı.
Ulufe alım satımı yasaklandı.
Tımar sisteminde düzenlemeler yapıldı.
Avrupa'dan çok sayıda uzman ve mühendis getirildi.
Halil Hamit Paşa maliyede Cezayirli Hasan Paşa denizcilikte ıslahat yaptırdı.

lll.SELIM DÖNEMI ISLAHATLARI 1789 - 1807
Selim iyi eğitim almış bir padişah olup ıslahatlarla problemlerin çözüleceğine inanıyordu.
Öncelikle yeniçeri ocağının disiplinsizliğinin halledilmesi gerektiğine inanıyordu.
Yaş ve Ziştovi antlaşmalarını imzaladıktan sonra ıslahat çalışmalarına başladı.
22 devlet adamından durumun araştırılmasını ve neler yapılması gerektiğinin söylenmesi istedi.
Böylece ıslahatları kişisellikten çıkarıp devlet politikası yapmaya çalıştı.
Bu kişiler 72 maddelik bir liste hazırladılar ki buna Nizam-ı Cedit yenilikleri denir ve bunlar uygulanmaya koyuldu.
Nizam-ı Cedit adlı yeni bir ordu kurdu.
Bu ordu için Selimiye ve Levent kışlalarını yaptırdı.
Bu ordunun eğitimi için Isveç ve Fransa dan subaylar getirtti.
Bu ordu için Irad-ı Cedit adlı yeni bir hazine kurdu.
Tersaneleri ıslah etti.
Mühendishane-i Berr-i Hümayyünü açtı.
Mühendishane-i Bahr-i Hümayunu açtı.
Subay yetiştirecek bu okullarda subaylara yabancı dil öğrenme mecburiyeti getirdi ve Fransızca yabancı dil olarak seçildi.
Resim devlet matbaasını açtı.
Avrupa'nın başkentlerinde elçilik önemli şehirlerinde konsolosluklar açtı.
Böylece Avrupa daki gelişmeleri ve siyaseti yakından takip etme imkanı doğdu.
Ilmiye sınıfını ıslah etti.
Halkı yerli malına özendirerek Osmanlı parasının değerini koruma çalıştı.
Yeni kitaplar tercüme ettirdi.
Bu gelişmeler yeniçerilerin tepkisini aldı.
Ayrıca Avrupa devletlerinin de dikkatini çekti.
Osmanlının güçlenmesini istemeyen Istanbul daki elçilerin kışkırtması sonuçu Kabakçı Mustafa isyanı çıktı.
1807 de Selim tahtan indirilip öldürüldü ve Nizam-ı Cedit yenilikleri son buldu.

Ayrıca Bakınız

Oğuzlar Oğuz Türk Boyları

Türk Tarihi Özet Konu Anlatımı

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

ilk Müslüman Türk Devletleri

Karahanlılar (840-1212) ve Harzemşahlar (1097-1231) Haritası

Gazneliler Haritası 963-1187

Büyük Selçuklular Haritası

1.Dünya Savaşı Haritaları

2.Dünya Savası Haritaları

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Tarih Konular

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Haritaları

Dünya Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

Tarih Haritaları

Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Konuları

Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Kpss Tarih

Tarihi Videolar

Tarihi Resimler


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Üye Girişi  

   
   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

Copyright © 2009 aygunhoca.com

 

© aygunhoca.com