Ebussuud Efendi

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif .

Ebussuud Efendi

Mehmet Ebussuud Efendi, "Ebū s-Su'ūd" veya "Hoca Çelebi" (d. 30 Eylul 1490 – ǒ. 23 Ağustos 1574), Şeyhülislamı'dır. Ailesi Musul civarındaki İmâdiyye'den olduğu icin "İmadi" olarak da anılır.

Hayatı

30 Aralık 1491 tarihinde Çorum'un İskilip ilçesinde doğdu. İskilipli Şeyh Muhiddin Mehmed Efendi'nin oğludur ve anne tarafından da Ali Kuşçu'nun torunudur.

1533'de İstanbul kadılığı gorevine atandi; sonra Bursa kadılığına gecti ve 1537'de Rumeli'de Kazaskeriliği gorevi verildi. Sonra Sultan I. Süleyman devrinde 1545 tarihinde Şeyhülislamlığa getirildi. Başarılı olduğu için Sultan I. Süleyman'in ölümünden sonra, II. Selim devrinde de görevini sürdürdü.

Bu Sultan'larla birlikte çalışarak verdiği fetvalarla I. Süleyman'n Yezidilere karşı hareketlerini ve Kıbrıs'ın fethini destekleyen fetvalar vererek bu olayların dinsel olarak kabülünde önemli rol oynadı. Verdiği fetvaların arasında enteresan olarak Karagöz oyunları gösterileri ve o zaman yeni olarak Osmanlı ulkesine girmekte olan kahve içilmesi konuları bulunmaktadir. [2] Kanuni ve II. Selim devrindeki önemli kanun hareketlerinde bulundu. Kanuni Sultan Süleyman gibi çetin bir Padişah karşısında bile ‘Padişah emriyle nâ-meşrû’ olan nesne meşrû’ olmaz’ diyebilecek kadar ilim haysiyeti ve islam şerefiyle kemal bulmuş bir alimdir. Sadece Osmanlı topraklarında değil bütün islam coğrafyasında itibar sahibi ve eserleri günümüzde de kıymetini koruyan büyük bir islam alimidir. Çok önemli bir kişi olarak kabul edilmiştir. Kanunnameler hazırlattı. Bir çok alim yetiştirdiği için İlmiye sınıfı daha uzun bir müddet zayıflamadı.

İki oğlunun kendisi hayatta iken ölümlerinden çok üzüldüğü kaydedilir.

Mehmet Ebusuud Efendi 23 Ağustos 1574'de vefat etti. II. Selim onun ölümüne çok üzülmüşür.

Seçilmiş Eserleri

Hakkında bilgimiz oal olunan 22 adet önemli eseri ile çeşitli risaleleri vardır. Aynı zamanda bir şairdi. "İrşadü’l-Aklu’s-Selim Mezaye’l-Kitabü’l-Kerim" adlı tefsiri yüzyıllardır alanında en önemli eserlerden biridir.

Aşağıda bunlardan bazı seçilmişlerinin ismi verilmiştir:

Tefsir

İrşadü’l-Aklu’s-Selim Mezaye’l-Kitabü’l-Kerim (Arapça tefsir),

Maâk'dü t-tarrâffi evveli sureti'l-Feth minel-Keşşâf

Tefsirü sureti'I-Furtan

Tef sini sureti'I Müminin

Risale fi bahsi imâni'l-Firavn

Hukuk

Fetavayı Ebussuud Efendi,

Kanunname-i Ali Osmani (Kanuni devrine adını veren kanun)

Maruzaat (çeşitli fıkhî ve ameli hükümler),

Arâzî-yi Harâcıyye ve Oşriy-ye Hacında Kanun ve Fetvalar,

Risale fi vakfı'I-men kül ve'n-nufçûd,

Bidâatü'l-kadî li-ihtiyâcihi fil-müstakbel ve'l-mâzî,

Fe-tâvâ Kâtiblerine Tenbih,

el-Fetva'l müteallikti bı-beyânı'I-valftı'I-muteber e lı'l-hasad ve istihlâk) I-galat,

Gamezâtü I-melih fi evveli mebâhisi kasri'l-âmm mine't-Telvîh,

Sevâkjbii'l-enzâr fi evâılı Menârı'l-envâr,

Hasmü'l-hılâffi'l-mesh ale'l-htfaf,

Risale fi val^fi'I-arazî ve bazı âhkami'l-vakj,

Rishile fi tescili'I-evkaf Risale fi vakfı't-tâvahîn ale'I-arzı'l-mevkûfe li'l-gayr.

Öşür Hakkında Risale

Dil ve edebiyat

Calatüt-ı Ebussuud (Gala-tât-ı Avam),

el-Kasîdetü'l-mîmiyye,

el-Kasâidü'l-Arabiyye,

Ka-sîde fi nsai's-Sultân Süleyman,

Münşeat-ı Ebussuud.

Galatat (yanlış kullanılan kelimeler),

Kaside-i Mimiyye (Arapça şiir)

Sevâkibü’l-Enzâr fi Evâili’l-Menâr

Ğamazâtu’l-Melih

Sevâkibü’l-Enzâr fi Evâili Menâri’l-Envâr fi’l-Usûl

Akaid

Risale fi beyanı'I -kaza ve'l-kader

 

Tıp

Risale li-ecli'ttaûn

Duânâme-ı Ebussu-ûud (Duaname yalın bir dil ilə yazılmış dualar və hadisler),

Risale fi ediyeti'l-me'sûre

Risale-i Mergûbe

Mecmua-ı Deavât