Hürrem Sultan

Hürrem Sultan ya da Hürrem Haseki Sultan Avrupa'da tanındığı ad: Roxelana. Osmanlı padişahı I. Süleyman'ın eşi ve sonraki padişah II. Selim'in annesidir. Bir Osmanlı padişahıyla nikahla evlenmiş ilk kadın olma ayrıcalığını taşır.

Kökeni

Lehistan Krallığı'nın sınırları içerisinde bulunan Rohatyn'da doğdu. 20 yaşındayken Tatar akıncılar tarafından 1520 tarihinde Rohatyn'den kaçırılmış, Kırım Hanı'nın himayesine girmiştir daha sonra Osmanlı sarayına sunulmuştur.

16. yüzyıl kaynaklarına göre kızlık ismi bilinmiyordu. Ama daha sonraki kayıtlara göre mesela 19. yüzyılın Ukrayna'daki ilk kayıtlarına göre Anastasia (Kısaca Nastia) Polonyalıların geleneÄŸinde, Aleksandra Lisowska olarak bilinir. Genelde Hürrem Sultan ya da Hürrem balsaq sultan olarak bilinirdi; Avrupa dillerinde Roxolena, Roxolana,Roxelane, Rossa, Ruziac, Türkçe'de Hürrem , neÅŸeli olan kiÅŸi ve  Soylu olan kiÅŸianlamına gelir. Roxelana, onun gerçek ismi olmayabilir ama takma adı onun Ukraynalı soyuna ait olan (Günümüze ait yaygın isim Ruslana) ve doÄŸu slav ismi olan, Roxolany ya da Roxelany, ÅŸimdiki Ukrayna halkında 15. yüzyıldan sonra kullanılıyordu.
Saraydaki yaşamı

Hürrem Sultan ilk nikah kıydırtan sultandır. Hürrem Sultan Cariye maaşı alıyordu ve sarayda yaÅŸadığı için bu paraya ihtiyacı yoktu. Bu yüzden diÄŸer cariyeler gibi parasını bağışlamak istedi ve bağışını da Mekke'ye yapmak istedi. Kölelerin dini yerlere(Mekke,Medine vb.)bağış yapması dinen günahtı , bu yüzden Kanuni'den onu azat etmesini rica etti ve sebebini açıkladı. Kanuni de bağış için Hürrem Sultan'ı azat etti. Hürrem artık cariye deÄŸildi. Bir gün Kanuni Hürrem Sultan'ı odasına çağırttı ama Hürrem bu teklifi redetti. Kanuni'ye, "Artık ben sizin malınız deÄŸilim. Beni kölelikten azat ettiniz. Sizinle beraber olmam zinaya girer."  dedi ve bu nedenle Kanuni Sultan Süleyman Hürrem Sultan'ı nikahına almak zoruna kaldı. Hürrem Sultan, sarayda özel bir eÄŸitim gördü. GüzelliÄŸi zekası ve becerisi ile padiÅŸahın dikkatini çekmeyi bildi. Harem kadınları ve sarayın ileri gelenleri arasında da kendine yer edindi. Hürrem Sultan saraya geldiÄŸinde Kanuni'nin Manisa valisi iken birlikte olduÄŸu Mahidevran Sultan'dan Mustafa isimli bir oÄŸlu vardı(onunla evlenmemiÅŸtir) . Mustafa zamanla çok sevilen bir ÅŸehzade haline geldi. Mustafa'nın Kanuni'den sonra padiÅŸah olmasına kesin gözüyle bakılıyordu. Bu da Mahidevran Sultan'ın Valide Sultan olacağı anlamına geliyordu. Oysa Hürrem Sultan her bakımdan Mahidevran Sultan'ın önüne geçti.

Hürrem Sultan, Kanuni Sultan Süleyman'a bir kız, dört oğlan çocuğu doğurdu. En büyük oğlu Mehmet Şehzade tahta çıkamadan öldürüldü. Ikinci oğlu Selim tahta çıktı. Diğer çocukları da Beyazıt ve Cihangir Şehzadeleridir. Kızı Mihrimah Sultan'ı Vezir-i Azam Rüstem Paşa ile evlendirerek Vezir-i Azam'la bir ittifak oluşturdu. Kanuni, yeniçeriler tarafından çok sevilen oğlu Mustafa'yı kendisini tahttan indirmeyi planladığı inancıyla öldürttü. Hürrem Sultan'ın Kanuni'yi bu kararda etkilediği inancı yaygındır. Şehzade Mustafa'nın öldürülmesinden sonra Mahidevran Sultan iyice gözden düştü. Yaşamının büyük bir bölümünü fakir olarak oğlunun mezarının bulunduğu Bursa'da geçirdi. Ancak Hürrem Sultan'ın ölümünden sonra Hürrem Sultan'ın oğlu padişah II. Selim Mahidevran Sultan'a maaş bağlattı ve oğlu Mustafa'nın türbesini yaptırttı.

Devlet yönetiminde etkili olan Hürrem Sultan, Iran savaşını destekledi. Ruslar ve Lehlerle barış içinde yaşanılmasını sağladı. Bu dönemde Ruslar Kazan ve Astrahan Hanlıklarına hakim olup doğuya doğru yayılmaya başladılar.

Hürrem Sultan 18 Nisan 1558 tarihinde eşi Kanuni Sultan Süleyman'dan 8 sene önce 52 yaşındayken öldü. Oğlu II. Selim'in tahta çıkışını göremedi. Süleymaniye Camisi Külliyesi içinde kendisi için yaptırılan türbeye gömüldü. Türbenin iç duvarları bir cennet bahçesini tasvir eden Iznik çinileriyle kaplıdır.
Hayır Işleri
Hürrem Sultan tarafından yaptırılmış Istanbul'un Haseki semtindeki Haseki Hamamı

Hürrem Sultan Istanbul'da günümüzde onun adıyla anılan Haseki semtinde, Mimar Sinan'a Haseki Külliyesini yaptırmıştır. 1538-1550 yılları arasında inşaatı tamamlanan külliyenin içinde bir hamam, medrese ve hastane bulunmaktadır. Günümüzde T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi olarak tanınan bu hastane Türkiye'de kesintisiz hizmet vermekte olan en eski hastane olma özelliğini taşır.

Hürrem Sultan ayrıca Ayasofya Camii civarında yardıma muhtaç ve fakirlerin karnını doyurmak için bir mutfak yaptırtmıştır.
Ölümünden Sonra

Hürrem Sultan Avrupa'da, modern Türkiye'de ve batıda birçok resim, müzik ve bale gibi tarihi çalışmalara konu olmuştur.Joseph Haydn'in 63. senfonisini örnek verebiliriz. Eserler Ukraynalılar tarafından yazılmıştır ama genelde Ingilizce, Almanca ve Fransızcadır.

Hürrem Sultan'ın doğduğu yer olduğuna inanılan Ukrayna'nın Rohatyn kentinde bir Hürrem Sultan anıtı bulunmaktadır. 2007 yılında, Ukrayna'daki bir liman kenti olan Mariupol'daki Tatarlar Hürrem Sultan'ın onuruna bir cami açmıştır.

Hürrem Sultan Hakkında Öznel Bir Mütaala

1. Ruslar'ın Güney yayılıp Türk hanlıklarını ele geçirirken ( Astrahan ve Kazan Hanlıkları) Osmanlı Imparatorluğu'nun müdahale etmemesinde önemli rol oynamıştır. Kendisi de bir Rus olduğu için Ruslara karşı hiçbir tedbir alınmamış ilerde Osmanlı Devletin başına bela olacak bu devlet o zaman ezilmemiştir. Şüphesiz bunda Hürrem Sultanın Rolu Büyüktür.

2. Yeniçeriler tarafından çok sevilen, Padişahlığa yakışır birçok meziyeti bulunan ve Kanuni'den sonra Padişah olmasına kesin gözüyle bakılan Şehzade Mustafa'nın Kanuni tarafından katlinde son derece etkili olduğunu kaynaklar belirtmektedir. Kendi oğularının padişahlık yolunun açılması bakımından bunu yapmıştır.

3. Önce makbul sonra maktul olan Pargalı Ibrahim Paşanın katlinde yine Hürrem sultanın parmağı vardır. Hatta Bazı kaynaklar Hürrem Sultanın Pargalı Ibrahim paşayı kendisine rakip gördüğü için bizzat boğdu belirtilmektedir.

Hürrem Sultanın sayısı dahada artırılabilecek bu meziyetleri de gözardı edilmemelidir.

Ayrıca Bakınız

• Kanuni Sultan Süleyman
• Mohaç Meydan Muharebesi
• Matrakçı Nasuh
• Pargalı Ibrahim PaÅŸa

• Mihrimah Sultan

• Mahidevran ( Kanuninin EÅŸi )

Anadolu Türk Beylikleri

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Selçuklu Devleti Haritaları

1.Dünya Savaşı Haritaları

Türkiye Haritaları

Dünya Haritaları

Flash EÄŸitici Oyunlar

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları

Tarih Haritaları

Coğrafya Haritaları