Yeniçağ'da Avrupa Tarihi Notları (1453-1789)

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif .

YENI ÇAĞDA AVRUPA 1453-1789
Istanbulun fethiyle başlayıp Fransız ihtilaline kadar geçen zamandır.
Coğrafi keşifler bu çağda olmuştur.
Avrupa kıtası bu çağda zenginleşmiştir.
Rönesans ve Reform bu çağda olmuştur.
Avrupa bilimde sanatta ilerlemiştir.
Sömürgecilik ve sömürge imparatorlukları bu çağda doğmuştur.
Ticaret yolları değişmiş ve gelişmiştir.
Burjuva sınıfı güç kazanmıştır.
Kilisenin toplum üzerindeki baskısı kalmıştır.
Feodalitenin yerini merkezi krallıklar milli monarşiler almıştır.
Avrupa'nın en güçlü devleti Kutsal Roma Germen imparatorluğudur.
Ispanya Portekiz denizlerde güçlü olup ilk sömürgeci devletlerdir.
Bu çağın en güçlü devleti Osmanlı devletidir.

YENIÇAĞDAKI TEKNIK GELIŞMELER

BARUT
Çinlilerin bulduğu barut haçlı seferleri ile Avrupa'ya taşındı.
Kerys muharebelerinde topta kullanıldı.
Venedikliler ise tüfekte kullandılar.
Osmanlı Istanbul un fethinde topla surları yıktı.
Avrupa bunu gördü ve bununla şatoları yıktı.
Böylece zaten zayıf olan feodalite tamamen ortadan kalktı.
Avrupa'nın siyası yapısı değişti ve güç kazandı.

PUSULA VE GEMICILIK
Pusulada barut gibi aynı yolu takiple Avrupa'ya geldi.
Kristof  Colomb sapma açısının hesaplayarak daha güvenilir hale getirdi.
Buda açık denizlere korkusuzca açılmayı getirdi.
Haçlı seferlerinde gelişen gemi yapım sanayi okyanuslara açılınca ihtiyaca binaen daha da gelişti.
Bu iki şeyin gelişmesi de coğrafi keşifleri getirdi.

KAÄžIT MATBAA
Çinlilerden Türklere oradan Araplara Endülüs ve haçlı seferleriyle de Avrupa'ya bu iki şey taşındı.
Çinlilerin ipekten yaptığı kağıdı Avrupa lı paçavra ve selülozdan yaptı ve daha da ucuzlattı.
1440 Jan Koster tahtadan harflerle matbaayı daha modern hale getirdi.
1450 de Jan Gütenberg tahta harflerin yıpranmasından dolayı kalay kurşun karışımı harfleri buldu.
Bu tip matbaa ile bol miktarda kitap basıldı ve kitap fiyatları düştü.
Insanlar okuyunca düşünce hayatı etkilendi.
Buda Rönesans ve Reform getirdi.


COÄžRAFI KEŞIFLER
XV.yy başlayıp XVl.yy de devam eden yeni kıta yeni deniz yeni adaların bulunması olayına coğrafi keşifler denir.

SEBEPLERI
Pusulanın kullanılmaya başlaması ile gemicilerin açık denizlere korkusuzca açılmaları.
Gemi yapım sanatının gelişmesi ile okyanuslara dayanıklı gemilerin yapılması.
Asya mallarının çok el değiştirmesinden dolayı fiyatlarının artması.
Avrupa devletlerinin doğunun zenginliklerine aracısız yararlanmak istemeleri.
Yeni yerler keşfetme arzusu.
Coğrafya bilgisinin ilerlemesi.
Cesur gemicilerin yetişmesi.
Hıristiyanlığı yayma düşüncesi.
Kralların hakimiyet alanlarını genişletmek arzusu ile gemicileri desteklemeleri.
Baharat yolunun Türklerin kontrolünde olması.
Istanbul'un fethiyle ipek yolunun da Türklerin kontrolüne geçmesi.
Akdeniz ticaretinin kontrolünün Türklerin eline geçmeye başlaması.
Avrupa'da değerli maden kıtlığının olması.
Coğrafi keşifleri Portekizler ve Ispanyollar başlatmıştır.
Bunun sebebi
Bu iki devletin Akdeniz ticaretinden pay alamamaları.
Okyanusa kıyıları olmaları ve bu denizi iyi tanımaları.
Ümit burnunun bulunması 1487
Portekizli Bartemila Diyaz Hindistan a gitmek için yola çıkmış ve tesadüfen ümit burnunu bulmuştur
Hint Ticaret Yolu 1498
Aynı yolu takip eden Vosko dö Gama Hindistan a giden yolu buldu.
Amerikanın Keşfi 1492
Kritof Colomb dünyayı yuvarlak kabul ederek Hindistan a gitmeye karar verdi.
Amerikan kıtasına kadar geldi ama burayı Hindistan sandı.
1507 de Amerikan Vespuci aynı yolu takiple buranın yeni bir kıta olduğunu kabul ettirdi.
Dünyanın Dolaşılması
1519 da Mecellen dünyanın yuvarlak olduğunu ispatlamak için yola çıktı.
Filipinlerde yaptığı savaş sırasında öldü.
Yardımcısı Del Kano devam ederek dünyanın yuvarlaklığını Avrupalılara ispat etti.
Ingiliz gemciler Jan Kabo,Sebastiyan Kabo 1497 de Kanadayı Ternör adasını Hudson körfezini buldular.

COÄžRAFI KEŞIFLERIN SONUÇLARI
DINI SONUÇLARI

Hıristiyanlığa ait bilgiler,inaçlar temelinden sarsıldı.
Hıristiyanlık yayıldı misyonerlik faaliyetleri başladı.
Itibar kaybeden kilise keşfedilen yerlerde itibar kazandı.
Avrupalılar sadece ahret için değil dünya içinde çalışmaya başladı.

SIYASI SONOÇLARI
Ispanya Portekiz sömürge imparatorlukları kurdular.
Atlas Büyük Hint okyanusunun Afrika nın bilinmeyen yerleri ve Amerika keşfedildi.
Dünyanın bilinmeyen yerleri tanrındı.
Yeni yerlere göçler oldu.
Yeni yerler için rekabet başladı.
Türkistan hanlıkları ipek yolunun sönmesinden dolayı ekonomik olarak zayıfladılar.
Buda Rusların işine yaradı ve buraları istila etti.
Osmanlılar
Portekizlilerle Hint denizinde ve Fas ta savaşmak zorunda kaldı.
Ispanyollarla Akdeniz hakimiyeti için mücadele etti.
Osmanlı bu gelişmeler karşısında kesin tedbirler alamadı bu büyük zarar gördü.

EKONOMIK SONUÇLARI
Yeni yollar eski yolların sönmesine neden oldu ve yeni yollar önem kazandı.
Bu yollar üzerindeki ülkeler–genelde Islam ülkeleri- ekonomik yönden zayıfladılar.
Akdeniz limanları önemini kaybetti.(1868 de Süveyş kanalı açılınca tekrar önem kazandı)
Okyanıs limanları önem kazandı.Lizbon Bordo Londra gibi.
Keşfedilen yerlerden Avrupa'ya mallar taşındı ve Avrupa zenginleşti.
Kara ve deniz yolları rekabete girdi ve deniz yolları kazandı.
Burjuva sınıfı güçlendi.
Avrupada ham madde artınca buda Sanayi inkılabına ortam hazırladı.
Zenginliğin kaynağı ve ölçüsü sayılan toprak yerini altın ve gümüşe bıraktı.
Amerikadan Avrupa'ya çok miktarda altın gümüş getirildi.

BILIMSEL SONOÇLARI

Insanlarda merak ve araştırma duygusu doğdu.
Yeni ırklar hayvanlar bitkiler vs.tanındı.
Düşünce hayatı etkilendi Rönesans ve Reform doğdu.
Coğrafi keşiflerin sonuçları evrenseldir.
Bu olayın en önemli ve olumsuz sonucu Müslüman ülkelerde görülmüştür.
Bilhassa Türk Islam devletleri büyük ölçüde olumsuz etkilendiler.
Bunların ekonomik olarak zayıflamaları sonuçta siyasi olarak ta zayıflamalarına neden oldu.

RÖNESANS
Yeniden doğuş manasına gelen Rönesans XV ve XVl.yy Italya'da başlayıp sonra tüm Avrupa yı saran bilim edebiyat ve sanattaki gelişmeler ve yeniliklerdir.

SEBEPLERI
Coğrafi keşiflerle dünyanın tanınması.
Istanbulun fethinden sonra bazı Bizanslı bilginlerin Italya'ya gidip yunanca öğretmeleri ve eski eserleri incelemeleri.
Kağıdın ucuzlayıp matbaanın kullanılması ile kitapların ucuzlaması ve burnunda düşünce hayatını etkilemesi.
Coğrafi keşiflerden sonra sanat ve sanatçıyı seven bir sınıfın oluşması (mesenler)
Edebiyatla uğraşanların mesenler tarafından korunması.
Kazılar yapılarak antik çağa ait eserlerin çıkarılıp incelenmesi.
Kilisenin haçlı seferleri ile başlayıp coğrafi keşiflerle devam eden inanırlığını yitirmesi.
Haçlı seferleri ve Endülüs Emevileri sayesinde Islam medeniyetinin Avrupa'ya taşınması.
Rönesans ilk Italya'da başladı.Bunun sebepleri
Roma ve Helen kültürünün burada hala devam etmesi.
Coğrafi konumu dolayısı ile Islam dünyasına yakın olması
Dini merkez olması Hıristiyanlığın kültürel faaliyetlerinin burada yoğunlaşması.
Düşünce hürriyetinin burada biraz daha yaygın olması.
Siyasi birliğin olmaması
Akdeniz ticareti sayesinde zengin olması
Bizanslı bilginlerin Istanbul'un fethinden sonra buraya gelmeleri.
Rönesans Italya'dan Avrupa'ya aşağıdaki yollarla yayılmıştır.
Roma ya gelen öğrencilerin ve ziyaretçilerin etkilenip dönmesi
Tüccarların etkisi
1494-1559 yılları arasında yapılan savaşlarda birçok askerin Italya yagirip gelişmeleri görmesi

RÖNESANSIN SONUÇLARI
Skolastik düşünce yıkıldı pozitif düşünce yayıldı.
Çağdaş Avrupa'nın temelleri atıldı.
Kilise iyice itibar kaybetti.
Incil yeniden yorumlandı buda reformu getirdi.
Orijinal eserler doğdu
Her konuda yeni bir dünya görüşü doğdu
Düşünce serbest bir ortama kavuştu
Avrupa'nın gelişimini engelleyen bir çok sebep ortadan kalktı.
Ünlü sanatçılar yetişti.
Avrupa ülkeleri ön plana Islam ülkeleri ikinci plana düştü.


REFORM
Rönesanssa pareler olarak XVl.yy Avrupa da Hıristiyanlığın Katolik mezhebinde ve kilisesinde yapılan isyan ve değişikliklerdir.
Hıristiyanlığın yeniden düzenlenmesidir.
Almanyada başlamış tüm Avrupa'yı sarmıştır.

SEBEPLERI
Katolik kilesinin bozulması.
Endülüjans kağıdının yangınlaşması
Rönesans sayesinde aklın ve bilimin ön plana çıkması
Kağıt matbaa sayesinde Incilin çeşitli dillere çevrilmesi
Kilisenin zengin halkın fakir olması
Almanyada siyasi birliğin olmaması
Alman prenslerinin desteği
Martin Lüter adlı papaz Almanya da kiliseyi eleştirmeye başladı.
1521 de Worm Diyet Meclisi Lüteri aforoz etti.
Martin Lüter halkı arkasına alarak kiliseye karşı ayaklandı.
Katolikler isyanı bastıramayınca anlaşma yoluna gittiler.
1555 yılında Ogsburg antlaşması imzalandı.
Buna göre
Katolik kilisesi Protestanları resmen tanıdı.
Prensler kendi ülkelerinde dini kontrolleri altına aldılar.
Yeni mezhebi kabul etmeyenlere göç etme izni tanındı.
Reform hareketleri Fransa dada etkili oldu.
Kalven adlı papaz burada Kalvenizm kurdu.
1572 de lX.Carls emri ile Bartemila Yortusunda binlerce Kalven kesildi.
1598 de V.Henry Nant fermanı ile kalvenizmi Fransa da serbest bıraktı.
Ingilterede devlet duruma müdahale etti ve kansız bir geçiş sağlandı.
Burada Anglikanizm mezhebi kuruldu.
Mezhep kavgaları XVll.yy da taşındı.
Almanya Ispanya bir tarafta Alman presleri Isveç Danimarka Fransa bir tarafta tam otuz yıl mezhep savaşlarını yaptılar.
Bu savaşın sonunda Alman imparatoru yenildi ve Vestfalya antlaşmasını imzaladı.
Buna göre imparator ülkesindeki Protestanları tanıdı.

SONUÇLARI
Katolik mezhebi parçalandı mezhep birliği daha da bozuldu.
Protestanlık Kalvenizm Anglikanizm gibi yeni mezhepler doğdu.
Avrupa'da mezhep kavgaları başladı.
Katolik mezhebi kendi yenilemek zorunda kaldı ve kendini tanıtmak için Cizvit adlı bir tarikat kurdu.
Kilisenin gücü ve mal varlığı azaldı
Avrupa'nın gelişmesinin önündeki engeller tamamen kalktı.
Protestan ülkelerde eğitim kilesinin elinden alındı laik eğitim doğdu.
Protestan ülkelerde din devletin kontrolüne girdi
Katolik mezhebinden kaçışı önlemek için engizisyon mahkemeleri kuruldu.
Bu karışıklıklar Almanya ile mücadele halinde olan Osmanlının işine yaradı.
Reform hareketlerinin Ortodoks mezhebinde olmamasının sebeplerine bakıldığında
Bu mezhebin Osmanlıdan önce Bizans ın kontrolünde olması
işte bu yüzden papazların halkı ezememesi

YEDI YIL SAVAŞLARI 1756-1763
XVlll.yy da Ingiltere ve Prusya kendi aralarında bir ittifak kurdular.
Bu ittifaka Fransa ve Avusturya anlaşarak karşılık verdi.
Sömürgecilik yarışından dolayı bu devletler birbirlerine girdiler.
Fransa ve Ingiltere Amerika daki koloniler için savaştılar ve Fransa bu savaşı kaybetti.
1763 Paris antlaşması imzalandı.Buna göre
Fransa Amerikan kıtasındaki sömürgelerini Ingiltere ye terk etti.
Ingiltere dünya sömürgeciliğinin lideri olmuştur.
Ingiltere bu savaştaki Zaralarını Amerika daki sömürgelerden çıkarmaya çalışınca Amerikan bağımsızlık savaşı başladı.
Fransa ekonomik yönden kayba uğradı buda ihtilalle neden oldu.
Fransa ayrıca yeni sömürge arayışı içerisine girdi.


AMERIKANIN BAĞIMSIZLIK MÜCADELESI 1783
Amerikanın keşfinden sonra Ingilizler burada 13 tane koloni kurdular.
Kanadaya ise Fransa yerleşti.
Yedi yıl savaşlarını kazanan Ingiltere kanada ya yerleşti.
Bu savaşlar sırasında ekonomik sıkıntısı artan Ingiltere bu kolonilerdeki çay ve tütün vergisini artırmak istedi.
Buna karşılık koloniler ayaklandı.
1774 de l.Filedelfiya kongresini yapan koloniler vergiyi vermeme ve savaş kararı aldılar.
Böylece savaş başladı.
Fransa kolonileri kışkırtıyor ve destekliyordu.
Niyeti Ingiltere den yedi yıl savaşının intikamını ve bir kısım sömürgelerini geri almaktı.
1776 da koloniler ll.Filedelfiya kongresini yapıp bağımsızlık kararı aldılar.
Ayrıca bu kongrede insan hakları bildirgeside yayınlandı.
Ingilizler bu kararı tanımadılarsa da 1783 yılında mecbur olarak tanımak zorunda kaldılar.
Imzalanan versailles (versay) antlaşması ile koloniler bağımsız oldu.
Bu antlaşmaya göre Fransa da bazı kolonilerin geri aldı.
Koloniler bağımsız olduktan sonra bu sefer aralarındı 1783 den 1787 radar sürecek olan iç savaşı başlattılar.
1787 de Abraham Linkon bu on üç koloniyi birleştirerek ABD yi kurdu.
Bu devlet uzun yıllar Avrupa siyasetinden kendini soyutladı ve Avrupa'yı  kıtasında istemedi.
Bu süreçte güçlenen ABD l.dünya savaşında dünya liderliği için ortaya çıktı ama başaramadı.
Bunu ancak ll.dünya savaşında başardı.
Sonuçta
Insan hakları bildirgesi doğdu ve demokratik rejim Avrupa'ya örnek oldu.
Avrupa kültürü burada yayıldı.
Avrupa'ya karşı bir denge unsuru doğdu.

Ayrıca Bakınız

Avrupa Tarihi Haritaları

Roma Imparatorlugu Haritası Ms 2. yy

British Empire Map Büyük Biritanya Imparatorluğu

1815 de Avrupa Haritası

Kpss Tarih

Tarih Konular

Ortacağ Avrupa Tarihi Ders Notları

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

7.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları SBS Hazırlık Tüm Konular

1789' da Avrupa Haritası

Coğrafi Haritalar

Tarih Haritaları