Anadoluda Kurulan Ilk Türk Beylikleri ve Türkiye Selçuklu Devleti

Detaylar

 ANADOLUDA KURULAN ILK TÜRKMEN BEYLIKLERI VE ANADOLU SELÇUKLU DEVLETI

Anadoluya MÖ ll. yy Iskitler akınlar düzenlemiş bir müddet Kuzey Karadenize hakim olmuşlardır.
MS Kavimler göçü sırasında 395-398 yılları arasında Ulduz komutasında bir kol Kafkaslar dan aşağı inip Anadolu ya akınlar düzenlemiştir.
Vl.yy Sabirler Sasanilerle anlaşarak Anadolu ya akınlar düzenlemiştir.
Abbasiler döneminde Güneydoğu Anadolu ya yapılan akınlar ve kurulan Avasım şehirleri yine birer Türk faaliyeti idi.
Bu akınlardan hiç birisi yerleşim amaçlı olmayıp hepsi ganimet amaçlı akınlardı.
Anadolu ya yerleşim amaçlı akınlar Selçuklular zamanında yapılmaya başladı.
Gazneli ve Karahanlılar Selçuklulara Horasanda tat vermeyince bu boy yeni vatan aramak zorunda kalmıştır.
1016(18) yılında Çağrı bey 3000 atlı ile Vana kadar geldi ve yapılan bu keşifle buranın vatan olabileceğine karar verildi.
Türklerin Anadolu yu fethetme sebepleri şunlardı.
Anadolunun coğrafi konumunun iyi olması
Doğudan gelen göçlere yerleşecekleri yer bulmak.
Türklerin Islam ülkelerinde yaptıkları tahribatları buraya yönlendirerek önlemik.
Türkler Anadolu yu üç aşamalı bir planla fethettiler.
1016(18)-1040 arsında Keşif Hareketleri yaptıkları dönemlerde şu gayeleri güdüler.
Ganimet almak
Fethedilecek Anadolu yu tanımak
Bizansın gücünü öğrenmek ve bu gücü kırmak
Bizans halkını psikolojik olarak çökertmek
1040(1048)-1071 arası Fetih Hareketlerinde ise
Keşif yapılan Anadolu nun fethini tamamlamak
Gelen göçlere yer açmak
1071 Türkleştirme hareketleri
Bu dönemde Anadolu nun Türkleştirilmesi için çalışılmıştır.

SALTUKLULAR 1072-1202
Alparslan’ın komutanı Ebul Kasım tarafından Erzurum da kurulmuştur.
Haçlılarla mücadele etti.
Gürcü ve Trabzon Rum devleti ile savaştı.
Anadolu Selçuklu sultanı Rüknettin Süleyman tarafından ortadan kaldırıldı.

MENGÜCEKLER 1080(1071)-1228
Alparslan'ın komutanı Emir Mengücek tarafında Erzincan Divriği Kemah dolaylarında kurulmuştur.
Ermeni ve Gürcülerle mücadele etti.
Trabzon Rum devletinin yayılmasını önledi. 
1142 de Erzincan ve Divriği kolu olmak üzere ikiye ayrıldı.
1228 Erzincan kolunu Alaattin  Keykubat ortadan kaldırıp Divriği kolunu da itaat altına aldı.
1277 de Eratna beyliği bu beyliği ortadan kaldırdı.

DANIŞMETLER 1080-1178
Melikşahın komutanı Danişmentoğlu Ahmet gazi tarafından Sivas merkez olmak üzere Kayseri Malatya dolaylarında kurulmuştur.
Emirgazi Gümüşteğin zamanında haçlılarla mücadele edilmiştir.
Bu beylik Bizanslada mücadele etmiştir.
l. Kılıçarslanın ölümünden sonra bir müddet Anadolu ya hakim oldular.
l. Mesudun tahta geçmesinde etkili oldular.
ll.Kılıçarslan bu beyliği ortadan kaldırdı.
Anadolu beylikleri içerisinde en güçlü olanıdır.

ARTUKLULAR 1102-1409
Artukbey Anadolu nun fethi için Alparslan zamanında görev almıştı.
Melikşahla arası açılınca Suriye ye geldi.
Suriye Selçuklu sultanı Tutuş ona Kudüs ü verdi.
Fatimiler Kudüs ü alınca oğulları Diyarbakır a gelerek beyliklerini kurdular.
Artuklular üç kol halinde yaşadılar.
Hasankeyf kolu:Sökmen bey tarafından kuruldu Eyyübiler yıktı.
Harput kolu:belek gazi kurdu l.Alaattin Keykubat yıktı
Mardin kolu:Ilgazi kurdu Karakoyunlular yıktı.

ÇAKA BEYLIÄžI 1081-1093
Izmir çevresinde Çaka bey tarafından kuruldu.
Kurduğu donanma ile Bizans ı mağlup edip Ege adalarını eline geçirdi.
Bizansa karşı Anadolu Selçukluları ve Balkanlardaki Peceneklerle ittifak yaptı.
Çanakkale ve Edremiti aldı.
Istanbulu kuşattı.Burayı kuşatan ilk Müslüman Türk beyliğidir.
Bizans bu beylikle baş edemeyeceğini anlayınca Kılıçarslanla arasını açtı.
Kılıçarslan Çaka beyini öldürdü.
Bunun ölümünden sonra Türk denizcilik faaliyetleri bir müddet aksadı.
Denizcilikle uğraşan ilk Türk beyliğidir.

SÖKMENLILER (AHLATŞAHLAR) 1110-1207
Van civarında Sökmen bey tarafından kuruldu.
Eyyübiler son verdi.

DILMANÇOÄžULLARI(TOGANARSLANOÄžULLARI) 1085-1394
Dilmançoğlu Mehmet bey tarafından Bitlis dolaylarında kuruldu.
Akkoyunlular son verdi.

INAL(YINAL)OÄžULLARI 1098-1183
Diyarbakır çevresinde Sadi tarafından kuruldu.
Eyyübiler yıktı.

ÇUBUKOÄžULLARI 1085-1213
Harput merkez olmak üzere Çubuk bey tarafından kuruldu.
Artukoğulları son verdi.

INAÇOÄžULLARI(DENIZLI LADIK DEVLETI) 1261-1368

Mehmet bey kurdu Germiyanoğulları yıktı.
Bu beylik ikinci dönem (Anadolu Beylikleri) zamanındada kuruldu.

TANRIVERMIŞOÄžULLARI 1081-1093
Efes çevresinde kuruldu.
Bu beylikler
Anadolunun fethini gerçekleştirmişlerdi.
Gürcü Ermeni Bizans ve Haçlılarla mücadele etmişlerdi.
Anadoluyu Türkleştirmiş Türk yurdu yapmışlardır.
Türk kültürünü Anadolu’ya yaymışlardı.
Küçük yerleşim yerlerini şehir haline getirmişlerdir.
Fethedilen toprak fethedenin malı sayılır kuralından yola çıkarak ortaya çıkmışlardır.
Sultanların izin ve teşvikleri ile kurulmuşlardır.
Siyasi birliği bozmamışlardır.

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETI 1075(77)-1308
SÜLEYMAN ŞAH 1075-1092
Babaları Kutalmış Alparslan la yaptığı taht mücadelesini kaybedip öldürülünce oğulları Süleyman kardeşleri ile Suriye ye geldi.
Melikşah ise Kutalmışoğlu Süleyman ve Mansur u Anadolu nun fethi için görevlendirdi.
Süleymen 1075 yılına doğru Konya yı aldı.
1077 de Iznik alındı ve devlete merkez yapıldı.
1077 Melikşah bu başarılarından dolayı Süleyman a sultanlık beratı gönderdi.
Abbasi halifesi de sultanlık menşuru göndererek bunu destekledi.
Böylece Anadolu Selçuklu sultanlığı Büyük Selçukluya bağlı bir şekilde kurulmuş oldu.
Süleyman Bizans la mücadele etti ve onları zor durumda bıraktı.
Antakya yı fethetti.Buda Suriye Selçuklularını kızdırdı.
Tarsus taki  Ermeni devletin ortadan kaldırdı.
Süleyman Fırat nehrini geçerek Halep e yöneldi ve kuşattı.
Bunun üzerine Tutuş harekete geçti ve yaptığı savaşta Süleyman öldürdü.1086
Melikşah bu olaya kızdı ve Antakya ya kadar geldi.
Süleyman bu sefere çıkarken Ebül Kasın adlı bir komutanı taht naibi bırakmıştı.
Melikşah da Anadolu nun yönetimini bu kişiye vererek geri döndü.
Süleyman ın oğlu Kılıçarslan ıda yanında Isfahana götürdü.
Ebül Kasım Bizans saldırılarına başarı ile karşı koydu.
1092 de Melikşah ölünce Kılıçarslan Anadolu'ya döndü ve babasının tahtını geri aldı.


l. KILIÇARSLAN 1092-1107
Kılıçarsalan önce iç karışıklıkları önledi.
Devleti tekrar toparlayarak birliği sağlamaya çalıştı.
Danişmentlileri yendi ve Batı Anadolu da tek hakim oldu.
Çaka beyle birlik olup Bizans ı sıkıştırdı.
Bizans bu durumdan kurtulmak için ikisinin arasını açtı ve Kılıçarslan  Çaka beyi öldürdü.
Kılıçarslan Malatya yı kuşattı.
Bu kuşatma sırasında l.haçlı seferi gelince kuşatma kaldırıldı ve haçlılarla mücadele edildi.
Iznik i savunamayacağını anlayınca burayı boşaltıp merkezi Konya  ya taşıdı.
Haçlıları vur kaç taktiği ile yıprattı.
Haçlı seferinden sonra Malatya yı kuşatıp alıp oradan Musul a yöneldi
Burayı da alınca Mehmet Tapar üzerine asker gönderdi.
1107 de yapılan savaşı kaybetti ve Habur nehrini geçerken düşüp boğuldu.
Anadoluda tekrar karışıklıklar başladı.
l. Haçlı seferinden ve bu olaydan yaralanan Bizans batı Anadolu daki bazı topraklarını eline geçirdi.
Önce başa Şahin Şah (Melikşah) geçti.
1116 da Danişmentlilerin desteğini alan l.Mesut başa geçti.


l.MESUT 1116-1155

Kayınpederi Danişment beyi Emir Gazinin desteğini alıp tahta geçince bir müddet bu beyliğin himayesinde yaşadı.
Döneminde Selçuklular Konya ya sıkışıp kaldı.
Bizans Konya ya saldırdı ama başarılı olamadı.
Bu dönemde ll.haçlı seferi geldi.
Danişmetlilerle beraber olup Alman ordusunu Eskişehir dolaylarında bozguna uğrattı.
Bu olay üzerine Fransa kralı Ege kıyılarını takip etmek zorunda kaldı.
Mesut Tarsus ve Toroslardaki Ermenileri itaat altına aldı.
Sivas ve Malatya yı aldı.
Adına ilk parayı bastırdı.
1155 de ölünce Danişmendlilerin nüfuzu iyice arttı.


ll.KILÇARLAN 1155-1192
ll. Kılıçarslan  başa gelince devlet zor durumda idi.
Kılıçarslan Bizans sarayına giderek Manuelle anlaşmaya çalıştı.
Manuel topraklarına saldırılmamasına karşılık anlaşmayı kabul etti.
Fakat sınırdaki Türkmenler Bizans a saldırmaya devam edince Manuel harekete geçti.
Hedefi
Anadolu Selçuklu devletini yıkmak.
Türkleri Anadolu dan atmak
Türklerin topraklarına akınlar düzenlemesini önlemek
Haçlıların verdiği zarardan yararlanmak
1176 Bizans harekete geçti.
Kılıçarslan Bizans la baş edemeyeceğini anlayınca orduyu dar bir vadiye taşıdı.
Bizans ordusuna Miryokefelon (Kumdalı) vadisinde pusuya düşürerek ağır bir darbe vurdu.
Sonuçta
Bizans ın Anadolu yu alma ümidi tamamen ortadan kalktı.
Haçlı seferleri ile Bizans ın eline geçen üstünlük tekrar Selçukluların eline geçti.
Anadolu Türk yurdu oldu.
Avrupalılarda Anadolu dan Türkiye diye bahsetmeye başladı ve buranın Türklere ait olduğunu kabullenmek zorunda kaldılar.
Bu Bizans ın son saldırı savaşı oldu.
Bizans savunmaya Türkler taarruza geçti.
Haçlılarla yapılan mücadeleden dolayı itibarı artan suçlukluların bu savaştan sonra Islam dünyasında daha çok itibarı arttı.
Selçuklular siyasi ticari kültürel vs. alanlarda ilerlemeyi başladı.
Bu savaş vatan kurtaran savaş olarak tarihe geçti.(Sakarya,Dumlupınar gibi)
1178 de Kılıçarslan Danişmetli beyliğine son verdi,
Böylece Anadolu da ilk defa Türk siyasi birliği kuruldu.
Danişmendlilerin siyasi üstünlüğü bitti.
ll.Kılıçarslan yaşlanınca ülkeyi 11 oğluna pay etti.
Bu durum ülkede taht kavgalarını başlattı.
Bu arada bu durumdan da yararlanarak lll.haçlı seferi geldi.
1192 de Kılıçarslan ölünce 1196 ya kadar başa l.Gıyasettin Keyhusrev başa geçti.
Kardeşi Rüknettin Süleyman tahtı elinden aldı.


RÜKNETTIN SÜLEYMAN 1196-1204
Bizansı vergiye bağları.
Saltuklulara son verdi.
Gürcü seferinde şehit düştü.

l.GIYASIDDIN KEYHÜSREV 1204-1211
Ikinci kez tahta geçtiğinde Selçuklular yükselme dönemini girdi.
Iznik Rum kralı Laskiris le anlaştı.
Daha sonra Antalya yı fethetti.
Böylece Anadolu Selçuklu sultanlığının ilk defa denize kıyısı oldu.Denizcilik faaliyetleri başladı.
Çok önemli bir ticaret merkezi ele geçirildi.
Trabzon Rum krallığını yendi Karadeniz  ticaret yolunu açtı.
Artuklulara son verdi.
Iznik Rum krallığı ile yaptığı Alaşehir savaşında şeahit düştü.
Venediklilere ticari imtiyaz tanıyarak uluslar arası ticareti canlandırmaya çalıştı.


l.IZZEDDIN KEYKAVUS 1211-1220
Sinop u aldı.
Böylece Selçuklular Karadeniz dede liman buldular.
Kıbrıs krallığı ile iyi ilişkiler kurdu ve tüccarlar buraya kadar gidip gelmeye başladı.
Sahiller kontrol edilerek güvenliği sağlandı ve kara ticareti denizlere de kaydırılmaya çalışıldı.
Kara ticaretine önem verilerek çok sayıda kervan saray yaptırıldı.
Antalya da çıkan isyan bastırıldı.
Sinop ta ilk tersane açıldı.


l.ALAADDIN KEYKUBAT 1220-1237

Anadolu Selçuklularına en parlak dönemini yaşattı.
Alanyayı aldı ve burada tersane açtı.
Akdeniz ve Karadeniz de Selçuklu donanması oluşturdu.
Ipek yolunu kontrol için Kırım ın Suğdak limanını aldı.
Böylece Selçuklular ilk defa deniz aşırı sefer düzenledi ve deniz aşırı toprak sahibi oldular.
Kıpçak ve Rus beyleri Selçuklulara bağlandı.
Mengücekleri ortadan kaldırdı.
Ticarete önem verdi.
Yaklaşan Moğol tehlikesi için tedbirler aldı Eyyübilerle ittifak yaptı.
Celaladdin Harzemşah ın Moğollar önünden kaçıp Anadolu ya girip Ahlatı alması üzerine onunla 1230 da Yassıçemen de karşılaştı ve onu yendi.
Bu da Selçukluların Moğollarla karşı karşıya gelmesini neden oldu.
Alaaddin bu tampon devletin ortadan kalkması sonucu surları onardı ve çeşitli tedbirler aldı.


ll.GIYASSEDDIN KEYHÜSREV 1237-1246

Bu sultan babası kadar dirayetli değildi ve eğlenceyi seven biri idi.
Devletin yönetimini veziri Saadeddin Köpek e bıraktı.
Bu sultan devlet yönetiminde etkili olamadı.
Buda vezirlerin ön plana çıkmasına neden oldu.
Bu arada Hulagu Iran a hakim olmuş Anadolu'ya girmek için fırsat kolluyordu.
1240 da bu fırsat Babailer (Baba Ishak) isyanı ile doğdu.
Anadoluda çıkan bu ilk dini isyan devleti sarstı.
Moğolllar bu fırsatı değerlendirip Anadolu ya girdi.
Erzurum u işgal ederek Sivas Kayseri ye kadar geldiler.
Gıyaseddin 1243 de Kösedağda  Moğolların önüne çıktı ve yenildi.
Sonuçta
Selçukluların parçalanma ve yıkılma süreci başladı.
Moğollar Anadolu yu istila etti.
Devlet Moğollara bağlandı.
Devlet adamları arasında iktidar için entrikalar başladı bunda Moğolların büyük rolü oldu.
Tahta geçmede devlette görev almada Moğollar etkili oldu.
Anadolu tahrip oldu sanat tarım ticaret vs.hayatları bitti.
Saltanların
Sultanların himayesine girmesi
Moğollarla işbirliği yapması
Merkezi otoritenin zayıflaması
Anadoluda Moğol baskısının artması bağımsız beyliklerin doğmasına neden oldu.
Anadoluda siyasi birlik bozuldu.


ll.IZZEDDIN KEYKAVUS 1246

Bu sultanda yönetimde etkili olamadı.
Bunun zamanında Moğollar Muhiddin Süleyman Pervane adlı bir veziri ön plana çıkardılar.
1277 Baybars Anadolu ya yardım için geldi.
Pervaneden gereken desteği alamayınca geri döndü.
1308 de ll. Mesut ölünce Konya da tahta geçen olmayınca bu devlet tarih sahnesinden çekildi.
Bu devletin yıkılma sebeplerine bakıldığında,
Babiailer isyanı
Kösedağ savaşı
Moğol istilası ve tahribatı
Haçlı seferlerinin etkisi
Sultanların Moğol himayesine girmesi ve onlarla işbirliği yapması.
Anadoluda siyasi birliğin bozulup Anadolu beyliklerinin kurulması.
Taht kavgaları
Devlet adamlarının yetersizliği.

ANADOLU BEYLIKLERI
Anadolu'ya gelen Türkmen göçleri genelde Ermeni (Çukurova) Trabzon Rum ve Bizans sınırlarına uç beyliği olarak yerleşiyorlardı.
Bunlar hem sınır güvenliğini sağlayıp hem de akınlar düzenliyorlardı.
Daha sonra bu beylikler Selçuklu hakimiyetine girdiler.
Kösedağ savaşından sonra
Anadolu Selçuklu sultanlığının zayıflaması
Sultanların Moğol hakimiyetini tanıması ve işbirliği yapması
Halkın sultanlarla bağlantısını kesip beylerin etrafında toplanması
Anadolu beyliklerinin doğmasına neden oldu.
Bu beylikler sultanın iradesi dışında doğmuş beyliklerdir.


KARAMANOÄžULLARI 1254-1483

Konya merkez olarak kurulmuştur.
Beyliklerin en güçlüsüdür.
Kendisini Selçuklunun varisi görmüştür.
Bu yüzden Osmanlıyı fazla uğraştırmışlardır.
1397 de Beyazıt bu beyliği Osmanlıya bağladı.
Ankara savaşında tekrar bağımsız oldu
1466 da Fatih döneminde tekrar bağlandı.
Cem sultan olayında Cem i desteklemeleri  sonuçu ll.Beyazıt bu beyliğe son verdi.
1277 Karamanoğlu Mehmet bey Türkçe yi resmi dil olarak ilan etmiştir.

CANDAROĞULLARI 1283(1291)-1460
Kastamonu ve Sinop ta kuruldu
1460 da Fatih son verdi
Karadeniz de donanması vardı.


GERMIYANOĞULLARI 1283-1428
Kütahya ve Tavşanlıda kuruldu.
Aydın Saruhan ve Karasi beyliği bu beylikten doğdu.
l. Murat a çeyiz olarak toprak verdi.
ll. Murat zamanında vasiyet yolu ile Osmanlıya bağlandı.
KARASI BEYLIĞI 1303-1345
Balıkesir Çanakkale de kuruldu.
Orhan gazi bu beyliği aldı.
Marmarada donanması vardı Osmanlıya bağlanan ilk beyliktir.

SARUHANOĞULLARI 1300-1410
Manisada kuruldu.
Çelebi Mehmet son verdi
Ege denizinde donanması vardı.

DULKADIRBEYLIĞI 1339-1515

Maraş ta kuruldu.
Memluklular ve Osmanlı arasında uzun zaman tartışmaya sebep oldu.
Turna dağı savaşıyla bu beyliğe son verildi.
Bu beyliğin ortadan kalkması ile Anadolu birliği sağlandı.


HAMITOĞULLARI 1280-1421
Antalya Isparta Eğridir de kuruldu.
Osmanlıya parayla toprak sattı.
ll. Murat bu beyliğe son verdi.

ERATNA BEYLIĞI 1335-1381

Uygur kökenli Türkler kurdu.
Sivas Erzurum Kayseri  de hakim oldu.
Moğollar bunları kullanarak Anadolu ya hakim oldular.
Kadı Burhaneddin yıktı.

MENTEŞE OĞULLARI  Muğla
EŞREFOĞULLARI Beyşehir
SAHIPATAOĞULLARI  Afyon
OSMANOĞULLARI Söğüt Domaniç
RAMAZANOĞULLARI Çukurova
TACETDINOĞULLARI Niksar
PERVANEOĞULLARI Sinop



Ayrıca Bakınız

Anadolu Türk Beylikleri Haritaları

Türkiye Selçuklu Devleti Haritaları

2. Türk Beylikleri Dönemi Haritası

Anadolu Türk Beylikleri Büyük Boyutlu Haritası

Türkiye Selçukluları Haritası 1077-1308

Tarih Konular

Tarih Konular

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

7.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları SBS Hazırlık Tüm Konular

Coğrafi Haritalar

Tarih Haritaları


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Üye Girişi  

   
   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

Copyright © 2009 aygunhoca.com

 

© aygunhoca.com