Tarihe Yardımcı Olan Bilim Dalları

Detaylar

Tarihe Yardımcı Olan Bilim Dalları

Filoloji : Dil Bilimidir. Toplumların dillerini inceler.

Coğrafya: Coğrafi bölgelerin özelliği ve iklimi tarihi olayların değerlendirilmesinde etkilidir. Örneğin Fenikelilerin deniz ticareti ile uğraşmalarının nedeni coğrafyalarının tarıma elverişli olmamasıdır.

Kronoloji: Takvim bilimidir. Tarihi olayların oluş sırasını verir.

Paleografya: Toplumların eskiden kullandıkları yazıları inceler. (Mısır hiyeroglifi, Sümerlerin çivi yazısı, Türklerin Orhun ve Uygur abideleri gibi) Bu bilim dalı tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında etkili değildir.

Antropoloji: Insan ırklarını inceleyerek sınıflandıran bilim dalıdır.

Diplomatik: Fermanlar, beratlar ve dönemin yazışmalarını inceler. Siyaset bilimi olarak da adlandırılır. Başlangıç noktası Kadeş Barışının imzalanmasıdır.

Etnografya: Toplumların öz kültürlerini inceleyen bilim dalıdır.

Arkeoloji : Kazı bilimidir. Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında yararlanılmaktadır.

Sosyoloji:
Toplum bilimidir. Tarihi olayları sosyoloji konularını hesaba katarak inceler.

Kimya: C14 metodunu kullanarak eski kullanılmış araç ve gereçlerin yaşları hakkında bilgi verir.

Nümizmatik: Eski paraları inceleyerek, toplumların ekonomik yapısı hakkında bilgi verir.

Epigrafi: Kitabeleri inceler. Örneğin: Göktürk ve Kültepe yazıtlarıdır.

Toponomi: Yer adlarını inceleyerek tarihe yardımcı olur.

Heraldik: Mühür bilimidir. Eski mühürleri inceler.

Not: Eğer Kısa ve öz olsun diyorsanız yukarıyı ayrıntılı istiyorsanız aşağıdaki bölümü inceleyeniz

TARIHE YARDIMCI BILIMLER

Tarih, insan faaliyetlerini incelerken diğer fen ve sosyal bilimlerle işbirliği yapar. Her bilim gibi tarih da diğer bilimlerden yardım almak zorundadır. Ancak tarihte yer ve zaman kavramının vazgeçilmez olması, yardımcı bilimlerden Coğrafya ve Kronolojiyi daha öncelikli konuma getirmiştir.

1. COÄžRAFYA: Yer ve Iklim bilimidir. Tarihi olayların geçtiği yere coğrafi çevre denir. Bu unsur belirlenirken de coğrafya biliminden yararlanılır. Olayların geçtiği yerin özelliklerini, insanların ekonomik ve sosyal durumlarını incelerken mutlaka coğrafya bilimiyle birlikte çalışılır. Coğrafi konum, çoğu kez olayların neden ve sonuçlarında birinci derecede etkendir. Insanların sosyal, kültürel ve ekonomik gelişimlerinde de coğrafi şartların büyük etkisi vardır. Özellikle beşeri coğrafya bu konuda yardımcı olur. Beslenme ve üretim şekillerinin incelenmesinde ekonomik coğrafyanın katkıları büyüktür.

2. KRONOLOJI:
Takvim ve Zaman bilimidir. Olayların gerçekleştiği zamanın tam ve doğru tespit edilmesi, sağlıklı sonuçlar elde edilmesi ve gerçekçi yorumların yapılabilmesi açısından çok önemlidir. Ayrıca olayların birbirleri ile bağlantılarının ve aralarındaki neden- sonuç ilişkilerinin tespiti de, olayların zamanlarının bilinmesine bağlıdır.

3. ARKEOLOJI:
Kazı bilimidir. Toprak ya da su altında kalmış ve insanlar tarafından yapılmış araç, gereç, eşya ve bina kalıntılarının bulunması, çıkarılması ve incelenip açıklanması arkeolojinin konusudur.

Özellikle tarih öncesi olarak adlandırılan yazısız dönemlerin aydınlatılmasında en önemli bilgi kaynağı arkeoloji bilimidir.

4. PALEOGRAFYA: Yazı bilimidir. Geçmişte kullanılan tüm yazı çeşitlerini inceler. Yazılı belgelerin çözümünde önemli bir bilim dalıdır.

Mısır tarihi için -> Hiyeroglifleri, Mezopotamya tarihi için —> Çivi yazısını, Orta Asya Türk tarihi için —> Orhun, Uygur ve Çin alfabelerini, Osmanlı, Iran ve Arap araştırmaları için -> Arap alfabesini, Slav milletleri için -» Cyril alfabesini, Avrupa milletleri için -> Latin alfabesini bilmek gereklidir. Mesela, Osmanlı dönemi için yapılacak araştırmalarda değişik yazı türlerinin bilinmesi şart­tır. Nesih, sülüs, divani, rik'a, ta'lik, siyakat gibi yazı türleri vardır. Her birinin kullanılış yerleri farklıdır. Bu yazıların okunması öğrenilmeden, hiçbir zaman ciddi bir tarihi araştırma yapılması mümkün değildir.

5. FILOLOJI: Dil bilimidir. Yazılı belgelerin okunması kadar, o dilin özelliklerinin de bilinmesi zorunludur. Geçmişte ve günümüzde kullanılan dillerin de bilinmesi filolojinin konusudur.

6. DIPLOMATIK: Siyaset Bilimi. Siyasi belgeleri ve antlaşmaları inceleyen, açıklayan ve yorumlayan bilim dalıdır.

Hükümdar tarafından gönderilen emirlere ferman, bir vazifenin verilmesi gibi belgelere berat, iki devlet arasında karşılıklı olarak yapılan belgeye muahede denilir. Devletlerarasındaki resmi yazışmaları inceler.

Tarihsiz belgelerin değerlendirilmesi, sahte belgelerin hakikilerinden ayırt edilmesi gibi konular hep diplomatik ilminin kapsamına girer.

7. EPIGRAFYA: Kitabeler bilimi. Yazılı anıtları ( abideler, yazıtlar, kale kitabeleri) inceler ve yorumlar.

8. SOSYOLOJI: Toplum bilimi. Toplum halindeki insanı, toplumlar arası ilişkileri, insanların oluşturduğu tüm sosyal kurumları inceler.

9. ANTROPOLOJI: Insan bilimi. Insanların gelişim süreçlerini, fiziki ve sosyal yapılarını inceler

a) Fiziksel Antropoloji: Insan ırklarını inceler. Insan ırklarını, belli bir sitem doğrultusunda kalıtsal ve yapısal özellikleri dikkate alarak gruplar.

b) Sosyal (Kültürel ) Antropoloji: Toplumların kültürlerini ve bu kültürlerin oluşumunda sosyal yapının etkilerini inceleyen bilimdir.

Farklı toplumların birbirleri ile olan kültürel etkileşiminde özellikle sosyal antropoloji’den yararlanılır.

10. NÜMIZMATIK
: Para bilimidir. Meskûkât (sikke bilimi) adıyla da kullanılır. Madeni para ve madalyaları inceler. Nümizmatik bilimi incelediği eski bir para ile o devletle ilgili;

a) Bağımsızlık durumu
b) Ekonomik yapısı
c) Hükümdarların sırası
d) Sanatları
e) Bilimsel, kültürel özellikleri
f) Teknolojik gelişimi
g) Yazı ve dilleri
h) Basıldığı merkezleri
i) Yaklaşık olarak yayılma alanı
j) Hangi madenin kıymetli olduğu gibi konularda bilgileri ortaya çıkarır.

11. MÜHÜR BILIMI (SICILOGRAFI):
Resmi belge ya da yazışmalardaki mühürlerin doğruluğunu, dolayısıyla belgelerin geçerli olup olmadığını inceler.

12. ETNOGRAFYA: Folklor-Kültür (Halk) bilimi. Insan topluluklarının öz kültürlerini inceler. Toplumların örf, adet ve geleneklerini inceler.

13. ETNOLOJI:
Birden fazla sayıdaki toplumların gelenek ve göre­neklerini kıyaslamalar yaparak inceleyen bilimdir.

14. ARKEOMETRI: Arkeolojik buluntuların tespit ve tarihlendirilmesinde fen ve matematiksel ölçme yöntemleri kullanan bilim dalıdır.

15. FELSEFE: Doğru ve bilinçli düşünmeyi, olaylar arasında bağlantı kurup sentez yapmayı sağlayan bilim dalıdır.

16. HERALDIK: Arma bilimi

17. TOPONOMI: Yer adları bilimi

18. ANTROPONOMI: Insan adları bilimi

19. TOPOLOJI: Yerel diller bilimi

20. EKOLOJI: Çevre bilimi

21. KIMYA: Tarih öncesi devirlerin aydınlatılmasında kullanılan kalıntıların yıllarını belirlemede kimyasal metotlardan da yararlanılır. Bu metotlardan bir tanesi de karbon 14 metodudur.

22. ŞECERE: Devletlerin tarihinde etkili olan kişilerin soy geçmişle­rini araştırır.

23. PALEANTROPOLOJI: Günümüzde görülmeyen insan türüne ait fosilleşmiş kalıntıları inceler.

Ayrıca Bakınız

Anadolu Türk Beylikleri

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Selçuklu Devleti Haritaları

1.Dünya Savaşı Haritaları

Türkiye Haritaları

Dünya Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları

Tarih Haritaları

Coğrafya Haritaları


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Üye Girişi  

   
   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

Copyright © 2009 aygunhoca.com

 

© aygunhoca.com