Kurtuluş Savaşında Cepheler Haritası

Detaylar

Kurtuluş Savaşında Cepheler Haritası

Haritayı Büyütmek için Üzerine  TıklayınızKurtuluş Savaşında Batı, Doğu ve Güney  Cepheleri Haritası

Kurtuluş Savaşı Doğu Cephesi

Dünya Savaşı sonunda Kuzeydoğu cephesi Müttefik devletlerin talebi doğrultusunda 1914 Osmanlı-Rus sınırına çekilmişti. Bu sınır Ardeşen-Yusufeli-Oltu-Bayezit hattından geçiyordu. Sınırın öte yanında 1918'de Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu.

1920 Eylülünde Türk-Rus mutabakatının sağlanması üzerine 28 Ekim 1920'de Kâzım Karabekir komutasında harekete geçen Türk kuvvetleri, 10 gün süren bir harekât sonunda Ermenistan'ı kesin yenilgiye uğrattı. Bu harekâtta Türk tarafı 46 şehit verdi. 1 Aralık'ta imzalanan Gümrü Antlaşması ile Türk-Ermeni sınırı, 1878 öncesindeki Osmanlı-Rus sınır hattına çekildi. Bu sınır, bugünkü Türkiye-Ermenistan sınırıdır. 2 Aralık'ta Kızıl Ordu Ermenistan'ı işgal ederek bağımsız Ermenistan'ın varlığına son verdi.

Kurtulu Savaşında Güney Cephesi

Türk-Fransız Cephesi veya Güney Cephesi Kurtuluş Savaşı Milli kuvvetlerin Fransız lejyoner birliklerine (Fransız, Cezayir ve Ermeni Askerlerinden oluşan) karşı verdikleri savaşı kapsamaktadır. Ingilizler Musul, Iskenderun, Kilis, Antep, Maraş,Elbistan ve Urfa'yı işgal ettiler. Fransızlar ise Adana, Mersin ve Osmaniye'yi işgal ettiler.

Işgalin sonlandırılmasında Sütçü Imam'ın oğlu Karayılan Mehmet 6400 civarında şehit vererek Fransızlara kendi birliğinin onlarca misli kayıp verdirdi böylece Karayılan Antep'te efsane oldu.

Maraş'ta, Sütçü Imam'ın önderliğini yaptığı mücadele sonunda Maraş'ta tutunamayan düşman şehri terk etmek zorunda kaldı (12 Şubat 1920). Urfa şehrinde Ali Saip (Ursavaş) Bey tarafından teşkilatlandırılan Türk direnişi başarıyla sonuçlandı. Fransızlar 11 Nisan 1920'de şehri boşalttılar.

Antep halkı 1 Nisan 1920'de Fransızlara karşı ayaklandıysa da 9 Şubat 1921'de teslim oldu. TBMM, Fransa ile Ankara Anlaşması'nı imzalayarak Güney Cephesini kapatmak zorunda kaldı.

Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi
Yunanistan Ordusu'nun 15 Mayıs 1919'da Izmir'e çıkmasıyla başlayıp aynı kentin 9 Eylül 1922'de Türkiye'nin TBMM Hükümeti Ordusu tarafından geri alınmasıyla biten savaş veya Kurtuluş Savaşı'nın cephelerinden birine verilen ad. Aynı zamanda askeri tarih açısından, savaş sırasında Batı Anadolu'da Yunanistan Ordusu'nun genel taarruzuna karşı 25 Haziran 1920'de kurulup 1923'te kaldırılan askeri birimlerden birine verilen ad.

Işgalin başlaması, Mayıs 1919
Izmir'in Işgali

Yunanistan'ın Izmir işgali, Avrupalı güçlerin teşviki ve cesaretlendirmesiyle ve Sevr Antlaşması hükümleri gerekçe gösterilerek, Yunan Ordusu 15 Mayıs 1919'da Izmir'e çıkmıştır.
Işgale karşı ilk cephe

Kurtuluş Savaşı'nda ilk cepheler Yunanlıların işgal ettiği bölgelerde kuruldu. Bunlardan ilki Ayvalık Cephesi'ydi. 172. Alay komutanı Yarbay Ali Bey (Çetinkaya), halkı da silahlandırarak 29 Mayıs 1919'da Ayvalık'ı işgal eden Yunanlılara karşı direnişe geçti. Bu arada Yörük Ali Efe gibi çete reisleri de zaman zaman Yunanlılara karşı baskınlar düzenliyordu. Aydın Cephesi'ndeki Kuva-yı Milliye, 28 Haziran 1919'da Yunan askerlerine saldırıya geçti ve üç gün süren kanlı çatışmalardan sonra işgalcileri Aydın'dan çıkarmayı başardı. Ne var ki Yunanlılar kısa bir süre sonra kenti yeniden işgal ettiler. Bu bölgede faaliyet gösteren Çerkez Ethem Bey ise Salihli Cephesi'ni oluşturmuştu.
Batı Cephesi'nin kuruluşu

Asıl olarak Yunanlılar işgaline karşı Batı Anadolu'da verilen savaşları kapsayan Batı Cephesi ya da Garp Cephesi, 22 Haziran 1920'de Milne Hattı'ndan başlayan Yunanistan Ordusu'nun gelen taarruzunun hemen ardından, 25 Haziran 1920'de oluşturuldu ve komutanlığına Ali Fuat Paşa (Cebesoy) getirildi. Bu arada Yunan kuvvetleri 24 Mart 1920'de Dumlupınar'ı, 28 Mart'ta da Afyon'u ele geçirmişlerdi. Yunanlılara karşı verilen asıl savaşlar da bu tarihten sonra oldu.

Ancak Ali Fuat Paşa, Yunanistan'ın genel taarruzu ve Çerkez Ethem Bey'in faaliyetleri karşısında başarısız bulundu ve Batı Cephesi komutanlığından alındı. TBMM Hükümeti, 9 Kasım 1920'de Batı Cephesi'nin iki kısma ayrılmasına karar vermiştir.

Bu karara göre Kuzey Cephesi, Izmit, Ertuğrul, Eskişehir, Kütahya sancaklarını kapsayacak ve Genelkurmay Başkanı Albay Ismet Bey (Inönü) komutasında olacaktır. Güney Cephesi ise Afyonkarahisar, Isparta, Burdur, Denizli, Aydın, Menteşe, Antalya, Konya, Silifke, Niğde ve Adana merkez sancağını kapsayacak ve Içişleri Bakanı Albay Refet Bey (Bele) komutasında kurulacaktır.

Yeniden teşkillenen Batı Cephesi kuvvetleri, kuruluşunda 1.098 subay, 19.406 er, 10.283 tüfek, 90 ağır makineli, 23 hafif makineli, 45 top, 4.294 nakliye hayvanı ve 439 araba idi.
Yunan taarruzları

Bu arada Yunanlılar 8 Temmuz 1920'de Bursa'yı, 12 Temmuz 1920'de Iznik'i işgal etmişlerdi. 6 Ocak 1921'de Bursa yöresinden saldırıya geçen Yunan birlikleri, 11 Ocak 1921'de Birinci Inönü Muharebesi'nden sonra geri çekildiler.

Bir süre sonra Yunanlılar, Londra Konferansı sürerken, Bursa'nın doğusundaki Dimboz'dan Eskişehir yönünde yeni bir taarruz başlattılar. Bu taarruz, 23 Mart-1 Nisan 1921 tarihleri arasında yapılan Ikinci Inönü Muharebesi sonucu durduruldu. Bu muharebenin ardından, 3 Mayıs 1921'de Batı Cephesi Ismet Paşa (Inönü)'nın komutanlığı altında yeniden birleştirildi.

Bursa, Yunan kuvvetlerinin üslendiği en önemli merkezlerden biri durumuna gelmişti. Sevr Antlaşması'nı imzalaması için Ankara Hükümeti'ni sıkıştırmaya ve Batı Cephesi birliklerinin direncini kırmaya yönelik yeni bir Yunan saldırısı da Temmuz 1921'de Bursa ve güneyinden geldi. Türk birlikleri, bu saldırıya karşılık verecek gerekli hazırlıkları tamamlamış değildi ve bundan dolayı düzenli olarak geri çekilmeye karar verildi. Bu çekilme Sakarya Irmağı'nın doğusuna kadar sürdü. Bu arada Yunan kuvvetleri 13 Temmuz 1921'de ikinci kez Afyon'u, 17 Temmuz 1921'de Kütahya'yı ve 20 Temmuz 1921'de Eskişehir'i işgal etti.
Ikinci Inönü Muharebesi, Mart 1921

Londra Barış Konferansı'nın önerilerinin TBMM Hükümeti'nce reddedilmesi üzerine, Itilaf Devletleri'nin isteklerini zorla Türklere kabul ettirmekle görevlendirilen Yunanlılar, Bursa üzerinden Eskişehir'e, Uşak üzerinden Afyon'a doğru 23 Mart 1921'de saldırıya geçtiler.

Yunanlılar, Bilecik'i, Inönü'de Metris Tepe'yi ve Uşak'ı ele geçirmeleri üzerine, TBMM Muhafız Taburu cepheye gönderildi. Böylece güçlenen Türk kuvvetleri karşı saldırıya geçerek Yunan saldırısını püskürttü. Batı Cephesi Komutanı Ismet Bey'in savaş süresince verdiği œmevzilerin kesin olarak savunulması emri başarının elde edilmesinde etken oldu.1 Nisan 1921'de Yunan ordusu Bursa'ya çekilmeye başladı. Böylece Yunanlılar Inönü'de ikinci kez yenildiler.
Sonuç

* TBMM Hükümeti varlığını bütün Avrupa devletlerine, resmen olmasa da kabul ettirdi; içte ve dışta nüfuz ve saygınlığı yükseldi.
* Avrupa ülkelerinde, Ingiliz ve Yunan politikasına karşı güvensizlik ve muhalefet başladı.
* Ordu mensuplarında, her bakımdan kendilerine güven arttı.
* Bu durum karşısında, Fransızlar Zonguldak'tan, Italyanlar Güney Anadolu'dan çekilmeyi tercih ettiler.
* TBMM Hükümeti ordusunun kazandığı zaferler, Itilaf Devletleri'ni Türkler hakkında yararlı kararlar almaya zorladı.
* II. Inönü Muharebesi'nin kazanılmasından, Sovyet Rusya ve Afganistan gibi dost devletlerde büyük bir memnunluk duyulmuş ve bu resmen Ankara hükümeti'ne bildirilmiştir.

Kütahya  Eskişehir Muharebeleri, Temmuz 1921

10 Temmuz'da Yunan saldırısı Inönü-Eskişehir, Afyon ve Kütahya hattında geniş bir cephede başladı. Bu durumda Mustafa Kemal Paşa fazla kayıplar verilmeden ordunun Sakarya Irmağı'nın doğusuna çekilmesine karar verdi. Ordu, Sakarya'nın doğusunda toparlanmaya başladı. Yunanlılar da Sakarya Irmağı kıyılarına kadar ilerlediler. Yunanlılar Sakarya Irmağı'nın batı tarafında durmuşlar, yeni bir saldırı için hazırlıklara başlamışlardı.Sonuçta Yunanlılar kazanmıştı. Ordumuz, yokolmamak için Sakarya Irmağı'nın doğu kıyısına çekilmişti.

Sonuç olarak:

* Eskişehir, Afyon ve Kütahya Ankara Hükümeti'nin elinden çıkmıştır.Yunanlıları oyalamak için Ankara'ya giden tüm demiryolları havaya uçuruldu. Çünkü;Yunanlılara Ankara yolu gözükmüştü. 
* Meclis tarafından Mustafa Kemal 5 Ağustos 1921'de başkomutan seçilmiştir.
* Mustafa Kemal ayrıca üç ay süreyle meclisin orduya ilişkin yetkilerine de sahip olacaktı.

Mustafa Kemal ilk iş olarak ordunun gereksinimlerinin sağlanması için 7-8 Ağustos 1921' de Tekalif-i Milliye Emirleri (Ulusal Yükümlülükler) yayınladı. Tekalif-i Milliye emirlerinin uygulanmasında çıkacak aksaklıkları ortadan kaldırmak için çeşitli yerlerde Istiklal Mahkemeleri açıldı.
Sakarya Meydan Muharebesi, Ağustos 1921

23 Ağustos “ 13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılan ve Türk milleti için bir ölüm kalım savaşı olan Sakarya Meydan Muharebesi; Kurtuluş Savaşı içinde kader tayin edici olmuştur.

Bu savaştan önce Yunanlıların başlıca hedefi; Ankara yönünde ilerleyerek, Türk Ordusunu yok etmek ve Kurtuluş Savaşı'nın sembolü ve direniş merkezi haline gelen Ankara'yı ele geçirmekti. Böylece Türk azim ve direnme gücü yok edilmiş olacaktı. Mustafa Kemal Paşa'nın emir ve komutasında, Türk ulusunun kanıyla yapılan en uzun meydan muharebesi; Türk Kurtuluş Savaş'ı tarihine de subay muharebesi diye geçen Sakarya Destanı 21 gün 21 gece devam etmiş ve 13 Eylül günü Yunanlıların Sakarya Nehri'nin doğusunu tamamen terk etmesiyle son bulmuştur.


23 Ağustos 1921'de Yunan ordusunun saldırısıyla başladı ve 22 gün-22 gece sürdü. Başkomutan Mustafa Kemal'in yönettiği Sakarya Savaşı, Yunan ordusunun 13 Eylül 1921'de Sakarya Irmağı'nın batısına çekilmek zorunda bırakılmasıyla son buldu. Sakarya zaferinin ardından ilan edilen seferberlik Büyük Taarruz'un ilk işareti oldu.

Başkomutan Mustafa Kemal, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında ülke savunmasını şu şekilde ifade etmiştir:

Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O sathı bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça bırakılamaz. Onun için küçük, büyük her birlik bulunduğu mevziden atılabilir; fakat, küçük büyük her birlik durabildiği noktadan yeniden Yunan birliklerine karşı cephe teşkil edip muharebeye devam eder. Yanındaki birliğin çekilmek zorunda kaldığını gören birlikler, ona uymaz; bulunduğu mevzide sonuna kadar durmaya ve direnmeye mecburdur Sakarya Savaşı sonunda; Türk Ordusu'nun 1683 yılındaki 2. Viyana Kuşatmasındaki yenilgisinden beri süregelen çekilmesi sona ermiştir. Bu savaş, Türk ordusu'nun son savunma savaşıdır.

* Yunanistan Ordusu 10 Eylül'de karşı taarruzla Afyon-Kütahya hattına kadar atılmıştır.
* Muharebe Türk ordusunun zaferiyle sonuçlanmıştır.

Sonuçları

* Ulusal Kurtuluş Savaşının son savunma savaşıdır.
* Yunanistan Ordusu'nun saldırı gücü tükenmiş, Türk topraklarını ele geçirme istek ve umudu yok olmuş, savunmaya geçmişlerdir. 
* Bu savaşa Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak Batı Cephesi Komutanı Ismet Inönü Paşalar katılmıştır. Subaylar savaşıdır. 
* Mustafa Kemal'e mareşallik rütbesi ve Gazi unvanı (19 Eylül 1921) verilmiştir. 
* Sovyetler Birliği ile Kars, Fransızlarla Ankara Antlaşmaları imzalanmıştır. 
* TBMM Anadolu'da kesin egemenlik sağlamıştır. 
* TBMM'nin yaşama ve varolma mücadelesindeki en büyük başarısıdır.

Büyük Taarruz, Ağustos 1922
2 Eylül'de esir alınan Yunan Ordusu komutanları: soldan sağa 4. Tümen komutanı Dimaras, 1. Kolordu komutanı (Başkumandanlığına yeni tayin edilen) Trikupis, Kurmay Albay Adnan Bey, 2. Kolordu komutanı Dighenis (Diyenis), Yüzbaşı Emin

Uzun bir hazırlık döneminden sonra, 26 Ağustos 1922'de Mustafa Kemal'in başkomutanlığında Büyük Taarruz başladı. Batı Cephesi birlikleri, 30 Ağustos 1922'de Başkomutanlık Meydan Savaşı'nda Yunanlılara karşı büyük bir zafer kazandı. Izmir'e doğru çekilen Yunanlıları izleyen Türk birlikleri, 9 Eylül 1922'de Izmir'e girdi.
Hazırlık

Başkomutan Mustafa Kemal Yunan Ordusu'na kesin darbeyi indirmek için hızlı biçimde hazırlıklara girişti.

* Doğu ve Güney cepheleri tam anlamıyla güvenlik altına alındığından buralardaki birlikler tam bir gizlilik içinde Batı'ya kaydırıldı.
* Ordunun eksiklikleri giderildi.

Taarruz

Mustafa Kemal Haziran 1922'de taarruz kararı aldı. 6 Ağustos 1922'de orduya gizlice taarruz için hazırlanması emri verildi. Mustafa Kemal Akşehir'e gelerek komutanlarla toplantı yaptı. Toplantıda 26 Ağustos taarruz günü olarak belirlendi. Taarruz Afyon'un güneyinden Dumlupınar yönüne doğru baskın şeklinde başlayacak ve sonra da meydan savaşına dönüştürülerek Yunan kuvvetleri tümüyle yok edilecekti.

26 Ağustos 1922 sabahı saat 05.30 da topçularımızın ateşiyle Kocatepe'den taarruz başladı.Başkomutan Mustafa Kemal de bu esnada taarruzu Kocatepe'den sevk ve idare ediyordu. Siklet merkezi 1 inci Ordu da olmak üzere, 1 inci Ordu güneyden, 2 inci Ordu kuzeyden taarruzla, harekat kısa sürede başarılı bir şekilde gelişti. Yunan savunma hattı parçalandı. 26/27 Ağustos gecesi Yunan mevzileri ele geçirildi. 27 Ağustos'ta Türk Ordusu Afyon'u Yunan işgalinden kurtardı. Dumlupınar mevzilerine çekilen Yunan birliklerine karşı 29 Ağustos'ta taarruz eden ordumuz, 30 Ağustos'ta Yunan ordusunu tamamen kuşatarak büyük bir kısmını imha etmiştir. Yunanistan Ordusu Başkomutanı General Trikopis esir alındı. Kütahya'daki Yunan Ordusu temizlenmiştir. Bu savaşı Başkomutan Mustafa Kemal doğrudan kendisi yönettiği için bu zafere Başkomutanlık Meydan Muharebesi denir.
Izmir'in Kurtuluşu, 9 Eylül 1922

Ordular! Ilk Hedefiniz Akdeniz'dir. Ileri.

şeklinde 2 Eylül 1922 tarihli Hakimiyeti Milliye gazetesinde yayımlanmıştır. Yunan işgalindeki tüm yerler tek tek kurtaran Türk ordusu 9 Eylül 1922'de Izmir'e girdi.

Ayrıca Bakınız

Osmanlı Devletinin 1.Dünya Savaşında Savaştığı Cepheler Haritası

Osmanlı imparatorluğu Haritaları ( 50 Adet Harita )

Tarih Konular

1.Dünya Savaşı Haritasi 1914-1918

1914 te Avrupa Haritası

Büyük Taarruz Haritası 26 Ağustos 1922

TC inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Tüm Konular Ders Notları

Mondros Mütarekesi Haritası 30.10.1918

Kpss Tarih

Sarıkamış Kar Altında Videosu

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Tüm Konular Ders Notları

Büyük Taarruz Haritası 26 Ağustos 1922

8. Sınıf Tc Inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Kitabı Özet Notlar

Atatürk ResimleriAtatürk Resimleri (105)

Türk BayraklarıTürk Bayrakları (35)

 


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Üye Girişi  

   
   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

Copyright © 2009 aygunhoca.com

 

© aygunhoca.com