İlk Çağda Anadolu Uygar Haritası

Buğra Dündar tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Anadolu Uygarlıkları Haritaları

İlk Çağda Anadolu Uygar Haritası

Haritayı Büyütmek için üzerine tıklayınız

İlk Çağda Anadolu Uygar Haritası

Anadolunun pek çok uygarlığa beşiklik etmesinin nedenleri:

 
Coğrafi konumunun elverişliliği
İklimin insanların yaşamasına elverişli olması
 
Doğal kaynakların bol olması
 
Su kaynaklarına, verimli ovalara sahip olması.
 
İlkçağda anadoluda yaşamış uygarlıklar:
 
 
Hititler
• M.Ö 2000 yıllarında Anadolu’ya gelerek
 
 
Kızılırmak çevresinde devlet kurmuşlardır.
• Başkentleri
 
 
Hattuşaş (Boğazköy) şehridir. 
Çorum yakınlarındadır.
• Hititliler Suriye’yi ele geçirmek için Mısırlılarla savaşmışlardır.Bu savaşın sonunda iki devlet
 
arasında
 
 
Kadeş Antlaşması imzalandı.
• Kadeş Antlaşması (M.Ö 1280) Dünya tarihinde iki devlet arasında yapılan ilk antlaşmadır.
 
• 
 
 
Hitit Devleti M.Ö 1200 yılında Anadolu’ya gelen 
Frigyalılar tarafından yıkıldı.
 
Frigyalılar
• M.Ö 1200 yıllarında Hititlerin yıkıldığı bölge üzerinde ve Ankara ,Eskişehir ,Afyon dolaylarında devlet kurdular.
 
• Devletin başkenti Ankara’nın Polatlı ilçesi yakınlarındaki Gordion şehridir.
 
• Frigyalılar krallarına Midas ünvanı verirlerdi.
 
• Tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlardır. Tarım ve hayvancılıkla ilgili sert kanunlar koymuşlar tarıma ve hayvancılığa zarar verenleri şiddetle cezalandırmışlardır.
 
• Frigyalılar M.Ö 7.yüzyılda
 
 
Kafkaslardan Anadolu’ya gelen Lidyalılar tarafından yıkılmıştır.
 
Lidyalılar
• Gediz ve Büyük Menderes ırmakları arasında kurulmuştur.
 
• Kral Giges zamanında bağımsız bir devlet kurmuşlardır.
 
• Başkentleri Sard şehridir.( Bugünkü Manisa-Salihli yakınlarındadır.)
 
• Ticaretle uğraşmışlardır.Kral Giges Efes’ten başlayıp Mezopotamya’ya kadar uzanan
 
 
Kral Yolu’nu yaptırmıştır.
• Ticaretteki bu gelişmeler nedeniyle 
 
 
Lidyalılar tarihte ilk kez parayı icad ettiler.
• Lidyalılar M.Ö 547 yılında Anadolu’yu işgal eden Persler tarafından yıkıldılar.
 
 
Urartular
• M.Ö 900 yılında Doğu Anadolu’da kuruldu.
 
• Başkenti
 
 
Tuşpa (
Van) şehridir.
• Maden işlemeciliğinde ilerlemişlerdir.
 
• Tarımla ve hayvancılıklada uğraşmışlardır. Van ovasını sulamak için yaptıkları su kanalları günümüzde bile kullanılmaktadır.
 
 
 
Urartu Devleti M.Ö 600 yılında Medler tarafından yıkılmıştır.
 
İyonyalılar
• M.Ö 1200 yıllarında Yunanistan’dan göç ederek Ege kıyılarına yerleşen Akalar tarafından kuruldu.
 
• Akalar Ege kıyılarında 12 ayrı şehir kurmuşlar ve şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
 
• En önemli İyon şehirleri
 
 
İzmir, 
 
 
Efes, 
Milet, 
Foça’dır.
• Her şehrin başında ayrı bir kral bulunuyordu.Bundan dolayı hiçbir zaman güçlü bir krallık kuramamışlar ve ayrı ayrı şehir devletleri halinde yaşamışlardır.Siyasi birlik yoktur.
 
• İyonyalılar denizcilikte ileri gitmişlerdir.Ancak zamanla Lidyalıların,Perslerin ve Romalıların egemenliğine girerek kaybolmuşlardır.
 
 
İlk Çağ'da Anadolu'da kurulan devletlerde kültür ve uygarlık
Devlet Yönetimi
• İlk Çağ’da Anadolu’da kurulan bütün devletler krallıkla yönetiliyordu.
 
• Hititler’de kraliçelerde geniş yetkilere sahipti.
 
• Hititler’de Tavananna ünvanı verilen ana kraliçe, kral olmadığı zaman devleti kral adına yönetirdi.
 
• Hititler’de Pankuş adı verilen meclis vardı.Bu mecliste önemli devlet meseleleri görüşülürdü.Bu meclis gerektiğinde kral ve kraliçeyi yargılardı.Hatta mahkum bile edebilirdi.
 
• İyonlarda şehir devletleri yönetimi önce krallar sonra soylular, daha sonra demokratik hükümetler tarafından yönetilmiştir. 
 
 
Din ve İnanış
• İlk Çağ’da Anadolu’da kurulan devletlerin hepside çok tanrılı dine inanıyorlardı.(Politeizm)
 
• Hititler’de tanrı sayısı çok fazla olduğundan Hititlerin ülkesine “Bin Tanrı İli” denirdi.
 
• İnanışlarına göre tanrılar aynen insanlara benzer ve insanlar gibi yaşardı.
 
• Frigyalılar tarımla uğraştıklarından bu durum dinlerine de yansımıştır.Frigyalıların en büyük tanrısı toprak ve bereket tanrısı olan Kibela’dır.
 
• Lidyalılar İyonlardan etkilenerek onların tanrılarına tapmışlardır.
 
• Lidyalılar,
 
 
Artemis, 
Zeus, 
Apollo gibi pek çok Yunan tanrısını İyonlardan alarak kendi tanrıları haline getirmişlerdir.
• İlk Çağ uygarlıklarından bazıları öldükten sonra dirilmeye inanırlardı.Bundan dolayı mezarlarını kayaları oyarak oda şeklinde yaparlar ve içlerine çeşitli eşyalar koyarlardı.
 
• Tanrılara kurban keserler ve tanrılarına yiyecek ve içecek sunarlardı.
 
 
Sosyal ve Ekonomik Hayat
• Anadolu’da kurulan İlk Çağ medeniyetlerinde insanlar eşit hak ve özgürlüklere sahip değillerdi.
 
• Ülke sosyal sınıflara ayrılmış durumdaydı. Hititler’de Kral ve ailesi, soylular, rahipler, askerler ve köleler olmak üzere sınıflar vardı.Bu sınıfların ayrı ayrı hakları vardı. Kölelerin ise hemen hemen hiçbir hakkı yoktu.
 
• Hititler’de sınıflar arası ilişkiler kanunlarla belirlenmişti. Mal sahibi olma, miras, evlenme, boşanma kanunlarla belirtilmişti.
 
• Frigyalılar tarıma önem verdikleri için sert kanunlar koymuşlardır.Sabanını kıran öküzünü öldürene ölüm cezası vermişlerdir.
 
• Lidyalılar kara ticaretine önem vermişler ve Kral Giges Ege kıyılarından başlayan ve Mezopotamya’ya kadar uzanan “Kral Yolu’nu” yapmışlardır.Böylece ticaret canlanmıştır.
 
• Lidyalılar parayı tarihte ilk defa icat ettiler.
 
• İyonyalılar deniz ticaretinde ileri gittiler ve Akdeniz ve Karadeniz’de koloniler kurdular.
 
 
Yazı, Dil, Edebiyat, Bilim ve Sanat
• Hititler ve Urartular
 
çivi yazısı ve resim yazısı (hiyeroglif) kullanmışlardır.
• Lidyalılar,İyonyalılar ve Frigyalılar ise
 
Fenikeliler’den aldıkları alfabeyi kullandılar.
• Hititler Mezopotamya medeniyetlerinin destanlarını tercüme edip kullanmışlardır.
 
• Hititler tarih yazıcılığına önem vermişler ve Anal adı verilen yıllıklar yazmışlar ve bir yıl içinde meydana gelen olaylar tarafsız olarak yazılıp tanrılara sunulmuştur.
 
• Anadolu’da bilim ve sanatın gelişmesinde Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarının etkisi görülür.
 
• İyonya’da bilim ve sanat çok gelişmiştir.Bunun sebebi deniz ticaretiyle uğraşmaları uygarlıkların kesiştiği yerde olması bilimin zengin kişilerce desteklenmesi Ön Asya’dan gelen yolların bitiş yerinde olması bilimin gelişmesini sağlamıştır.
 
• Tales,Diyojen, Pisagor,Heredot,Homeros gibi bilim adamları İyonya’da yaşamışlardır.
 
Çevre Uygarlıklar ve Anadolu'ya Etkileri
• İlk Çağ’da Anadolu’yu en fazla etkileyen uygarlık merkezi
 
 
Mezopotamya olmuştur.
• Mezopotamya iki nehir arası demek olup Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bölgeye denir.
 
• İlk Çağ’da Mezopotamya’da kurulan devletler; Sümerler, Babilliler, Asurlular ve Akadlardır.
 
Sümerler
• Mezopotamya’da kurulan ilk uygarlık Sümerlerdir. M.Ö 3500’de Orta Asya’dan gelerek Mezopotamya’da devlet kurmuşlardır.
 
• Kanallar açmışlar ve bataklıkları kurutarak tarım ve hayvancılık yapmışlardır.
 
• Tarihte ilk yazıyı Sümerler bulmuşlar ve kullanmışlardır.( Çivi yazısı) M.Ö 3200
 
• Not: Yazının bulunmasıyla tarih devirleri başlamıştır.
 
• İlk yazılı kanunlar, ilk takvim, ilk matematik bilgileri de yine Sümerlere aittir.
 
• Sümerler çok tanrılı dine inanırlar ve
 
 
Ziggurat adı verilen tapınaklarında tanrılarına tapınırlardı ve kurban keserlerdi.
• Sümerler Mezopotamya’da kurulan
 
 
Akadlar tarafından son verilmiştir.
 
Babiller
• Aşağı Mezopotamya’da kurulmuştur.
 
• Devletin en güçlü zamanı kral Hammurabi zamanıdır. Kral
 
 
Hammurabi Sümer kanunlarını geliştirerek uygulamıştır. (
Hammurabi Kanunları diye bilinir)
 
 
Babil, dünyanın yedi harikasından biri olan “Babil’in Asma Bahçeleriyle” ünlüdür.
• Babilliler M.Ö 6.yüzyılda
 
 
Persler tarafından yıkılmıştır.
 
Asurlular
• Yukarı Mezopotamya’da kurulmuştur.
 
 
Ninova şehri başkenttir.
• Asurlular ticaretle uğraşmışlardır. 
 
 
Anadolu, 
Mısır ve Mezopotamya arasında ticaret yapmışlardır.
 
 
Asurlular ticaret amacıyla Anadolu’ya geldiklerinde yazıyı da beraberinde getirmişlerdir.Böylece Anadolu hem yazıyı öğrenmiş hem de tarih çağlarına girmiştir.
• Asurlular M.Ö 612 yılında Pers egemenliğine girmiştir.
 
 
Akadlar
• M.Ö 2300 lü yıllarda Arabistan’dan gelerek Mezopotamya’da devlet kurdular.
 
• Akadlar;
 
 
Elam, Asur, Doğu Anadolu ve Akdeniz’i fethederek imparatorluk kurdular.
• M.Ö 2150 yıllarında kuzeyden gelen Gutiler tarafından yıkılmıştır.