COÄžRAFI KONUM
Herhangi bir noktanın dünya üzerinde kapladığı alana coğrafi konum denir. Özel ve matematik konum diye ikiye ayrılır. Bir ülkenin coğrafi konumu , o ülkenin tabii, beşeri ve ekonomik özelliklerini çok yönlü etkiler.
ÖZEL KONUM
Herhangi bir yerin kıtalara, denizlere, dağ sıralarına, boğazlara ,komşu ülkelere, ulaşım yollarına, yer altı ve yerüstü kaynaklarına, siyasi bloklara göre olan konumu ve yükseklik değerleri özel konumudur.
ÖZEL KONUM ÃœLKELERIN; jeopolitik konumunu, iklimini, nüfusun dağılışını, yerleÅŸme ÅŸartlarını ,turizm faaliyetlerini, ulaşım imkanını, ekonomik faaliyetlerini etkiler. 
TÜRKIYE'NIN ÖZEL KONUMU VE SONUÇLARI
*  Türkiye Asya, Avrupa ,Afrika kıtalarını birbirine baÄŸlayan önemli bir kavÅŸak noktasında kurulmuÅŸtur.
*  Asya –Avrupa arasında bir köprü durumundadır.
*  Stratejik önemi olan boÄŸazlara sahiptir.
*  Petrol bakımından zengin ülkelere komÅŸudur.
*  Asya Avrupa arasındaki en önemli ticaret ve ulaşım yolları Türkiye'den geçer.
*  Ortalama yükseltisi fazladır ve engebelidir. Bu durum tarım, nüfus, sanayi, ulaşım ve yerleÅŸmeyi etkiler.
*  Türkiye'nin gerçek yüzölçümü 814.578 km2 , izdüşüm yüzölçümü ise 779.452 km2dir. Aradaki fark ülkemizin yüksek ve engebeli olmasından kaynaklanır.
****Not: Bir yerin gerçek yüzölçümü ile izdüşüm yüzölçümü arasında fark fazla ise  o yer engebelidir. Fark az ise  düzlüktür.
MATEMATIK KONUM
Matematik konum:Bir yerin enlem ve boylamlara göre dünya üzerindeki yeridir. Bir baÅŸka ifade ile Ekvator'a  ve Greenwich ‘e göre konumudur.
Örneğin: Türkiye 36° -42° kuzey enlemleri ( paralelleri ) ile 26°-45° doğu boylamları (meridyenleri) arasındadır.
YERKÃœRE' NIN KOORDINATLARI 

PARALELLER
Ekvatora paralel olarak 1°lik açı aralıklarıyla çizildiÄŸi varsayılan dairelerdir. 
Özellikleri:
*  BaÅŸlangıç paraleli Ekvator'dur ve en büyük paralel dairesidir (40.076km). Dünyanın ÅŸeklinden dolayı Kutuplara gidildikçe çevre uzunlukları azalır.  
*  Birer derece aralıklarla geçerler.
*  90 tanesi Güney, 90 tanesi Kuzey Yarımküre'de olmak üzere toplam 180 tanedirler.
*  Iki paralelin arasındaki uzaklık  her yerde 111 km dir.  
*  Paralellerin derecesi kuzey ve güneye doÄŸru artar.

Paralel farkı ile uzaklık hesaplanabilmesi için bize verilen merkezler aynı meridyen üzerinde olmalıdır. Farklı meridyen yaylarında olduğunda açı farkı ortaya çıkar ve iki paralel arası 111 km den daha fazla olur.
Paralel farkı bulunurken verilen merkezler aynı yarımkürede ise büyük olan enlem derecesinden küçük olan çıkarılır. Farklı yarımkürede olurlarsa enlem dereceleri toplanır.  
A-B=?
50-20=30 paralel farkı
30 x 111= 3330 km
E-D=?
35-15=20 paralel farkı
20x111=2220 km
B+D=?
20 +15=35 paralel farkı
35 x 111=3885 km
ENLEM VE ETKILERI
ENLEM: Yerkürede herhangi bir noktanın ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden değeridir.
*  GüneÅŸ ışınlarının düşme açısı kutuplara doÄŸru küçülür. Işınların atmosferdeki yolu uzar. Tutulma artar ve sıcaklık ta kutuplara doÄŸru azalır.
*  Denizlerin sıcaklığı ve tuzluluÄŸu kutuplara doÄŸru azalır.  
*  Matematik iklim kuÅŸakları oluÅŸur
*  Bitki örtüsü kutuplara doÄŸru aralıksız kuÅŸaklar oluÅŸturur.
*  Tarımın yükselti sınırı, ToktaÄŸan kar sınırı (Daimi kar sınırı), Orman üst sınırı kutuplara doÄŸru azalır.  
*  Akarsuların donma süresi kutuplara doÄŸru uzar.
*  Gece gündüz arasındaki zaman farkı kutuplara doÄŸru artar.
*  Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doÄŸru azalır.

Aynı Enlem Ãœzerindeki Merkezlerde Ortak Özellikler  

*  Ekvatora ve kutuplara eÅŸit uzaklıktadırlar.
*  GüneÅŸ ışınlarını aynı açıyla alırlar.
*  Gece- gündüz süreleri birbirine eÅŸittir.
*  Dünyanın çizgisel dönüş hızı aynıdır.
*  Aynı iklim kuÅŸağındadırlar. Fakat aynı iklim özelliÄŸi görülmeyebilir (özel konumdan dolayı).
*  Iki meridyen arasındaki mesafe aynıdır.

MERIDYENLER 

Ekvatoru dik olarak kesen ve kutuplarda birleÅŸen hayali dairelere meridyen daireleri  denir
Özellikleri:
*  BaÅŸlangıç meridyeni Greenwhic' tir.
*  Greenwhic'in 180 batısında ve  180 doÄŸusunda olmak üzere 360 tane meridyen yayı vardır. Tam daire olarak 180 adettir.
*  Aralarındaki uzaklık sadece Ekvator üzerinde 111 km'dir. Dünyanın ÅŸeklinden dolayı  Kutuplara gidildikçe bu uzaklık daralır. Örnek:Türkiye'de ortalama 85 km , Kutup dairelerinde 47 km dir.  *** Bunun sonucu olarak doÄŸu-batı yönünde aynı mesafe gidildiÄŸinde Kutuplara yakın yerde daha fazla meridyen geçilirken, Ekvatorda en az meridyen geçilir.
*  Iki meridyen arasında 4 dakikalık yerel saat farkı vardır.
*  Kutuplarda birleÅŸtikleri için meridyen yayları eÅŸit uzunluktadır.
*  Aynı meridyen üzerindeki bütün noktalarda yerel saat aynıdır. Ayrıca  21 Mart-23 Eylül günlerinde de güneÅŸ aynı anda doÄŸar ve batar.
BOYLAM VE ETKILERI
Boylam: Herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değeridir.
ETKILERI: Boylamın tek etkisi yerel saat farkları oluşturmasıdır.
YEREL SAAT HESAPLAMALARI 
Yerel Saat: Bir yerin kendine özgü saatidir. GüneÅŸin ufuk çizgisindeki konumuna göre belirlenir. GüneÅŸ ufuk çizgisinde en yüksek konuma geldiÄŸinde o yerin yerel saati 12:00 dır. Cismin gölgesi en kısadır. 

Aynı yarım kürede ise büyük olan meridyen derecesinden küçük olan çıkarılır. Farklı yarım kürelerde ise toplanır.    A-B=?
25-10= 15° Meridyen farkı
15x4= 60 dk
E-D=?
8-5= 3º Meridyen farkı
3x4= 12 dk
B+E=?
10+8= 18° Meridyen farkı
18x4= 72dk=1:12

***Not: Dünyamız kendi ekseni çevresinde batıdan doÄŸuya doÄŸru döndüğü için doÄŸudaki bir merkezde güneÅŸ erken doÄŸar, erken batar. Batıdaki bir merkezde ise geç doÄŸar geç batar. Sonuçta doÄŸudaki bir meridyenin yerel saati her zaman daha ileridir. 
SAAT DILIMLERI VE ULUSAL SAAT

Günümüzde yerel saatlere göre hareket etmek hem ülke içinde hem de ülkeler arası ilişkilerde sıkıntılar meydana getirir. Bunu önlemek için uluslararası saat sistemine geçilmiştir. Bunun için dünyamız 15°' lik meridyen yayları şeklinde 24 saat dilimine ayrılmıştır. Her saat diliminde de tam ortadan geçen meridyenin yerel saati ortak kabul edilmiştir. Saat dilimlerinde de başlangıç olarak Greenwich'in 7,5° doğu ile 7,5° batı meridyenleri alınmıştır.
Büyük görmek için tıklayınız
Türkiye, ikinci ve üçüncü saat dilimlerinde yer almaktadır. Ancak biz bunlardan sadece birini kullanmaktayız.1978 yılına kadar topraklarımızın çoÄŸunun yer aldığı ikinci saat diliminin( 30° DoÄŸu meridyeni -Izmit) yerel saati ülkemizde ortak saat olarak kullanılmıştır. Bu tarihten sonra güneÅŸ ışığından daha fazla faydalanarak enerji tasarrufu saÄŸlamak için ileri ve geri saat uygulamasına geçilmiÅŸtir.  Ilkbahar-yaz dönemlerinde ileri (45° DoÄŸu meridyeni-IÄŸdır), sonbahar-kış dönemlerinde geri saat (30° DoÄŸu meridyeni -Izmit) uygulaması yapılmaktadır.
TARIH DEĞİŞTIRME ÇIZGISI

Tarih deÄŸiÅŸtirme çizgisi olarak 180 meridyeni kabul edilir. Bu meridyenin doÄŸu tarafında batı meridyenleri, batı tarafında ise doÄŸu meridyenleri bulunmaktadır. Dolayısıyla  doÄŸu meridyenlerinin olduÄŸu batısında bir gün ileri, batı meridyenlerinin olduÄŸu doÄŸusunda ise bir gün geridir.
Not: Tarih değiştirme çizgisi ve saat dilimleri ülke sınırlarına göre çizildiğinden meridyenlere tam uygun olarak uzanış göstermezler. Girinti-çıkıntı oluştururlar.
TÜRKIYE'NIN MATEMATIK KONUMU VE SONUÇLARI

*  Kuzey Yarım Küre'de ılıman iklim kuÅŸağındadır.
*   DoÄŸusu ile batısı arasında 19°'lik boylam farkı vardır.    Bunun sonucu olarak 76 dk.lık yerel saat farkı vardır (19x4=76 dk.).
*  Dört mevsim belirgin olarak yaÅŸanır.
*  GüneÅŸ ışınları hiçbir zaman dik açıyla düşmez.
*  Yurdumuzda bir cismin gölgesi bütün yıl kuzeye düşer.
*  Güney kıyılarımızın sıcaklığı kuzey kıyılarımızdan yıllık ortalamada 7-8°C daha yüksektir.
*  Akdeniz'in tuzluluk oranı Karadeniz'den daha yüksektir.
*  Kışın görülen yağışlar cephesel kökenlidir.
*  Yurdumuza kuzeyden esen rüzgarların soÄŸutucu, güneyden esen rüzgarların da sıcaklığı artırıcı etki yapması.
*  Deniz turizmi en erken Akdeniz Bölgesi'nde baÅŸlar en uzun süre devam eder.
*  Yıl içinde en uzun gündüz ve gecelerin yurdumuzun kuzeyinde yaÅŸanması.

alıntı

Ayrıca Bakınız

Türkiyenin Coğrafi Konumu ve Detaylı Istatistiki Veriler

Dünyanın Şekli ve Hareketleri

CoÄŸrafya Konular

6.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları

6.Sınıf Sosyal Bilgiler Soruları

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Performans Ödevleri

7.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları

Ãœlkeler Ansiklopedisi

Tarih Haritaları

Coğrafya Haritaları

EÄŸitici Flash Oyunlar

Atatürk Resimleri (105)

Türk Bayrakları (35)