Türkiye Ekonomisini Etkileyen Faktörler Konu Anlatımı

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Kpss Coğrafya

Türkiye Ekonomisini Etkileyen Faktörler Konu Anlatımı

Türkiye’nin coğrafi konumu hem özel hem de matematiksel olarak dikkate alınmaktadır. Bu açıdan bakıldığında yer şekillerindeki çeşitlilik, farklı iklim koşulları, kıtalar arasındaki yeri, komşuları, su potansiyeli vs. unsurlar ekonomik gelişmeleri doğrudan etkilemektedir.

Türkiye’nin dağlık ve engebeli yüzeyinin fazla olması, yükseltinin bölgelere göre değişmesi, dağların uzanış doğrultusu doğrudan iklim koşullarını etkilediği gibi insanları da etkilemektedir. Bu nedenle ekonomik gelişmeleri de yakından etkilemektedir.

Türkiye’nin orta kuşakta yer alması nedeniyle farklı mevsimsel özellikleri yaşamasıyla birlikte aynı zamanda farklı iklimleri de bir arada yaşamaktadır. Bu farklı iklim koşulları beraberinde farklı toprak yapılarını, farklı bitki türlerini ve tarım ürünlerini de getirmektedir. Bunun birlikte sanayi, ticaret, turizm vs sektörleri de yakından etkilemektedir. 

Nüfus miktarı arz talep dengesini değiştirdiğinden bölgeden bölgeye ekonomik göstergeler ve ihtiyaçlar farklılık gösterir. Yerleşme sayısının fazla olduğu Marmara bölgesinde tüketici nüfus daha fazla, üretim tüketimi karşılamadığında diğer bölgelerden talep edilmektedir. Ayrıca yeteri kadar çalışan nüfus üretimi artırabilmektedir. Nüfusun ekonomi üzerindeki etkisi ülkenin gelişmişlik düzeyine bağlı olarak değişir. Yani nüfus hem devlete yük olabilir hem de devleti yük olarak alabilir.

Sermaye işletmelerin kurulmasında, geliştirilmesinde ve yayılmasında büyük güçtür. Yani trenin taşıyıcı vagonlarından biridir. Bu açıdan sermayenin bolluğu üretimi artıracağından istihdamı da artırır, gelişen ülkenin önünü açar. 

KPSS 2010 

Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de tarımsal etkinliklerle ilgili doğru bir bilgidir?

A)Üretimi fazla olduğundan tahıl ürünlerinin çoğu dış ülkelere satılır.

B)Sulama olanaklarının artmasıyla birlikte pamuk üretiminde güneydoğu Anadolu bölgesinin payı artmıştır.

C)İklim koşulları nedeniyle şeker pancarı yalnızca iç bölgelerde yetiştirilir.

D)Tarımda makineleşmenin en yaygın olduğu alan Karadeniz Bölgesi’dir.

E)İklimi uygun olduğu için incir üretiminde Akdeniz bölgesi ilk sıradadır.

 

ÇÖZÜM: Doğru seçenek B’dir. Pamuk GAP öncesinde en fazla Ege Bölgesi’nde üretilmekteydi ancak GAP ile birlikte güneydoğu Anadolu’da  sulama imkanları arttı ve pamukta il sıraya yerleşti.

 

Teknolojik gelişim yeni makinelerin kullanılmasına, üretimin artırılmasına, üretilen malzemelerin zamanında üretilmesine olanak sağladığı gibi ulaşım ve pazarlama olayını da etkilemektedir. Reklam çalışmaları, daha fazla yük taşıyan araçlar gibi.

 

Türkiye’nin ekonomik sektörlerini üç ana başlığa ayırmak mümkündür. 

1.Birincil faaliyetler (Tarım ve Hayvancılık)

2.İkincil faaliyetler ( Sanayi)

3.Üçüncül faaliyetler (Hizmet)

Bir ülkenin gelişmişliği ikincil ve üçüncül faaliyetlerin yüksek olmasına bağlıdır.

 

TÜRKİYE’DE TARIM

 Türkiye’de tarımın insan hayatı üzerindeki etkisi cumhuriyet öncesi dönemde ne kadar önemli olduysa günümüzde de önemini sürdürmektedir. Gelişen teknoloji insan gücüne olan ihtiyacı azaltmasına rağmen beslenmenin çarelerine çözüm yine tarım ürünlerinden geçtiğinden tarımın yeri hiçbir zaman azımsanmayacaktır.  Yakın bir geleceğe kadar Türkiye ekonomisini çalışan olarak yaklaşık yarısını oluşturan tarım (% 48,4) 2007 yılında yerini hizmete bırakarak ikinci sıraya ( %24,9) gerilemiştir.  Bu durum tarımda verimi ve üretim miktarını azaltmamış aksine artırmıştır. 

 Tarım ürünleri direkt olarak pazara gönderildiği gibi sanayide hammadde olarak kullanılmaktadır. Türkiye’nin sürekli gelişen ekonomik göstergelerine rağmen (Dünyanın en büyük 17. ekonomisi) halen tarıma dayalı sanayi ön plandadır. 

 Türkiye’de cumhuriyetin ilk yıllarında I. Dünya savaşının etkisiyle kalkınmada devletçilik, 1930’lu yıllardan sonra karma ekonomik modeller, 1960’lı yıllardan sonra serbest piyasa ekonomisi geliştirilmiştir. Çeşitli dönemlerde gerçekleştirilen kongre ve kanun çıkarma girişimleri ile birlikte ekonomiye yön verilmiştir. İzmir İktisat Kongresi, Teşvik-İ Sanayi Kanunu, Gümrük Kanunu, Kabotaj Kanunu, Beş Yıllık Kalkınma Planları, Ekonomik Paketler vs.

 

TOPLAM EKİLİ- DİKİLİ ALAN ORANI    %100

Bölgeler    Ekili-dikili alan     %

Marmara bölgesi        30

İç Anadolu        27

Ege                        24

Güneydoğu Anadolu        20

Akdeniz            18

Karadeniz            17

Doğu Anadolu        10

TÜRKİYE TARIMINDA VERİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Yer şekilleri, yükselti, iklim şartları, toprak koşulları vb nedenlerden dolayı sıkıntılar yaşayan bir yerin hızlı büyümesinde tarım topraklarından sağlayacağı ekonomik gelir önemlidir. Bu açıdan yukarıdaki olumsuz etkileri en aza indirgemek için tarımda verimi artırma yolları kullanılmalıdır. 

Tarımda verimi artırmak için geniş alanlara tarım ürünü ekmek demek değil, küçük bir alandan ne kadar yüksek oranda ürün kaldırdığın önemlidir. 

1. Toprak Bakımı

 Farklı toprak tiplerinin olduğu ve her bir toprağın farklı özellikler barındırdığı buna bağlı olarak da yetişen bitki topluluklarının farklı olabileceği bilinmektedir.

 Toprak analiz çalışmaları yapılarak ve topraklar belli dönemlerde havalandırılarak verim artırılır. Aksi takdir de topraklar zamanla fakirleşir, verim sorunu ortaya çıkar. 

 Tarım topraklarında devamlı üretim yapılabilmesi için, sulama, gübreleme, toprağın analizi, beslenmesi, yabancı otlardan arındırılması ve erozyonun önlenmesi gerekmektedir.   

2. Sulama

 Sulama bütün canlılar için hayati bir unsurdur. Bu nedenledir ki suyun bulunmadığı yerlerde canlı sayısı ve türü azalmaktadır.

 Türkiye’de bazı ülkeler gibi karasal alanı fazla olan bir ülkedir. Bu açıdan sulama büyük bir sorun teşkil eder. 

 Dağların kıyı önlerinde duvar gibi uzandığı bazı kıyılarımızda deniz etkisinin iç kesimlere ulaşamaması, sıcak geçen yazlar suya olan ihtiyacı artırmıştır. Suya olan ihtiyaç nadas sorununu artırmış, buna karşılık bazı yerlerde nadas yerine nöbetleşe ekim yapılmaktadır.

 Sulamayla birlikte

- Tarım alanları genişleyecek

- Tarımdaki verim artacak, 

- İhracat gelirleri artacak

- Üretimdeki dalgalanmalar azalacak

- Nadas azalacak

- Göç önlenecek

- Tarımsal hammadde artacak

- Milli gelir artacak

- Yeni ürünler ekilecek

- Yıl içinde birden fazla ürün ekilecektir. 

 

Nadas en fazla iç Anadolu Bölgesi’nde, en az Doğu Karadeniz Bölümü’nde görülür. 

 GAP (Güneydoğu Anadolu sulama projesi), Güneydoğu Anadolu’yu her açıdan etkilemiş ve ekonomik hareketliliği artırmıştır.

 

3. Gübreleme

Toprak sürekli işlenerek içerisindeki organik madde azalmaktadır. Bu amaçla toprağa gerekli desteği sağlamak için gübreleme yöntemi kullanılmaktadır.

Türkiye’de gübre kullanımı ile verimde çok büyük artış sağlanabilmektedir. 

Türkiye’de iki türlü gübre kullanılmaktadır. Doğal gübre hayvan dışkısının direkt kullanımına bağlı olup herhangi bir olumsuz etki yapmamaktadır. Ancak kış aylarında ihtiyaca göre bazı bölgelerimizde doğal gübre yakacak maksadıyla kullanılmaktadır. 

Suni gübre ise fosfattan yapılmakta, hem pahalı hem de aşırı kullanıldığı takdirde çevreye zarar verebilmektedir. Türkiye suni gübreyi başka ülkelerden satın alarak çiftçilere sunmaktadır. 

Son yıllarda verimi artırmak maksadıyla gübrenin Türkiye’deki kullanımı önemli oranlara yükselmiştir.

 

4. Tohum Islahı

Gerekli toprak analiz çalışmaları yapıldıktan sonra toprağın özelliklerine uygun olarak tarım ürünü seçilmeli ve seçilen tarım ürününden yüksek verim alınmalıdır. 

Bu amaçla kaliteli tohum tercihi artmaktadır.

 

5. Zirai Mücadele

Topraktaki verimin artırılması için toprağın zararlı otlardan ve haşerelerden arındırılması gerekmektedir. 

Bu arındırılma faaliyeti yapılmadığı takdirde bazı alanlarda toprak verimi %50’lere varabilecek kadar düşebilmektedir. 

Verimi artırmak amacıyla belli dönemlerde bilinçli bir şekilde, ölçülü ilaçlama yapılarak verim artırılabilmektedir. 

6. Toprak Analizi

Türkiye’de bazı yerlerde toprağın analizi doğrultusunda değil paha ve ihtiyaç doğrultusunda tarım ürünü ekilmektedir.

Toprak numunesi alınıp laboratuar ortamında incelenerek bilinçli tarım yapılmalıdır.

7.Makineleşme

Makineleşme ile birlikte tarımda birim alandan daha yüksek verim elde edilmeye başlanmıştır. 

Toprağın derin sürülmesi, zamandan tasarruf ve hasat esnasında kayıpların azaltılması çiftçinin getirisini artırmıştır. 

Traktör, biçerdöver, çapa makineleri vs aletlerle birlikte gerek yeni yerler tarım alanı haline çevrildi gerekse toprak işleme zahmeti azaltılmıştır. 

Makine kullanımı ile birlikte:

1.  Verim arttı

2. Tarım alanı genişledi

3. Meralar daraldı

4. .Ekme ve hasat süresi kısaldı

5. İşsizliğe neden oldu ve göç başladı

Makineleşme istenilen düzeyde mi?

Hayır: Gerek tarlaların küçük ve parçalı olması gerek makine fiyatlarının pahalılığı ve gerekse yakıt fiyatları nedeniyle fazla kullanılmamıştır. Ayrıca dağlık ve engebeli olan Doğu Anadolu ile Doğu Karadeniz gibi yerlerde kullanımı sıkıntılı iken; İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Ege ve Marmara bölgelerinde ise kullanımı daha kolaydır.

 Tarımı Destekleyen Kuruluşlar

Devlet belli ürünlerde çiftçiye destek sağlamak amacıyla taban fiyat açıklamakta ve tarıma önemin verilmesi açısından mazot kullanımı ile birlikte kredi kullanımını kolaylaştırmaktadır. Bu amaçla Türkiye’de tarıma destek sağlayan çeşitli kuruluşlar bulunmaktadır. Bunlar; Tarım Mahsulleri Ofisi, Çeşitli kooperatifler, Ziraat Bankası, Tarım Kredi Kooperatifleri, Ziraat fakülteleri, Köy Hizmetleri, Devlet Su İşleri, Zirai Donanım Kurumu gibi kuruluşlardır.

KPSS 2005

Engebenin çok fazla olduğu yerlerde makineli tarım yapılması zordur.

Buna göre aşağıdaki illerin hangisinde makineli tarımın en az yapılması beklenir?

A) Samsun        B) Malatya

C) Aydın            D) Şanlıurfa

E) Artvin

 ÇÖZÜM: Doğru seçenek E’dir. Artvin ili Doğu Karadeniz Bölümü’nde dağlık bir ildir. Bu nedenle makineli tarıma pek elverişli değildir.

KPSS 2005

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de tarımın gelişmesinin sağlayacak yaklaşımlardan biri değildir?

 

A)Toprağın nadasa bırakılması

B)Gübreleme ve ilaçlamanın bilinçli yapılması

C)İyi cins tohum kullanımının yaygınlaştırılması

D)Toprağın uygun koşullarda sulanması

E)Dönüşümlü ürün ekimiyle toprak kalitesinin korunması

 ÇÖZÜM: Doğru seçenek A’dır. Çünkü nadas kuraklığın ön planda olduğu alanlarda uygulanan, verimin düşük olduğu ilkel tarım yöntemlerindendir.

KPSS 2009

Türkiye’nin tarım politikalarıyla ilgili önemli uygulamalardan biri de destekleme alımlarıdır. Bu politikanın temeli, devletlin üreticiye önceden ilan ettiği taban fiyattan ürünü satın alma garantisidir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi destekleme alımlarının amaçlarından biri değildir?

A)Üreticinin ürettiği ürünlerin elde kalmasını engellemek

B)Üreticinin fiyatlarlındaki ani iniş ve çıkışlardan zarar görmesini engellemesi

C)Ürünlerin uygun fiyatlarla piyasaya sunulması ve keyfi fiyat artışlarının önüne geçilmesi

D)Aynı tarım ürünlerinin ülke genelinde benzer fiyatlarla satılmasının sağlanması

E)Pazarlarda belli tarımsal ürünlere olan talebin artırılması

ÇÖZÜM: Doğru seçenek E’dir.

Devlet çiftçiye daha önce belirli ürünlerde alım yapacağını duyurur ve alımını bu husus üzerinden yaparak çiftçiye destek vermektedir. Amaç asla bazı ürünlerin ön plana çıkarılıp bazı ürünlerin ise elde kalmasına neden olmak değildir.

türkiye ekonomisini etkileyen faktörler, türkiyenin ekonomisini etkileyen faktörler, türkiyede ekonomiyi etkileyen faktörler, ekonomiyi etkileyen faktörler, türkiye nin ekonomisini etkileyen faktörler, türkiye ekonomisini etkileyen coğrafi faktörler, ekonomiyi etkileyen dogal faktörler,ülkemiz ekonomisini etkileyen faktörler, türkiyenin ekonomisini etkileyen doğal faktörler, türkiye ekonomisini etkileyen, türkiyenin coğrafi konumunu etkileyen faktörler, türkiyenin ekonomisi etkileyen faktörler, türkiye ekonomisini etkileyen faktörler coğrafi konum, türkiyede ekonomiyi etkileyen faktörler coğrafi konumu, türkiye ekonomisini etkileyen faktörler iklim