Tarih Devirler ve Medeniyetler Özet Konu Anlatımı

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Kpss Tarih

TARIH DEVIRLER ve MEDENIYETLER

Zamana Göre: Ilkçağ uygarlıkları, Fatih Devri.
Mekana Göre: Orta Asya Türk Tarihi, Anadolu Tarihi, Avrupa Tarihi.
Konuya Göre: Siyasi tarih, Kültür tarihi, Iktisat Tarihi, Bilim Tarihi.

TARIHIN ÖZELLIKLERI
* Tarihi olaylarda kesinlikle DENEY-GÖZLEM yapılamaz.
* Tarihi olayda üç önemli unsur olmalıdır;

YER -ZAMAN -INSAN (Toplum)
* Tarihçi OBJEKTIF olmalıdır. Olayları, zamanına ve şartlarına göre değerlendirmeli.
* “Tarih yada Tarih Çağları ne zaman başlamıştır?” gibi bir soruya nasıl cevap verebiliriz?
* Yazının icadı, Kil tabletler, Yazılı belgelerin bulunması ile, Sümerlerin yazıyı bulması.
* Tarih Öncesi medeniyetler, devirleri aynı anda yaşamamışlardır. Örnek: Mısır medeniyeti Maden devirlerini yaşarken, Anadolu medeniyetleri Cilalıtaş devrini yaşayabiliyordu.
* Iki medeniyetin aynı devirleri yaşaması;
Ihtiyaçların aynı olması ile,
Etkileşim (göç, ticaret, savaş) olması ile olabilirdi.
* Tarih Öncesi devirleri aydınlatmada kullanılan tarihe yardımcı en önemli bilim ARKEOLIJI.
* Tarih devirlerini aydınlatmada en önemli yardımcı bilim PALEOGRAFYA ve DIPLOMATIKA.  
Farklı mekanlarda ve şartlarda gerçekleştiği için, Tarihin belirli kanun ve kuralları yoktur.
Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlem yapılamaz. Bu özelliği ile Fen bilimlerinden ayrılır. Belgelere dayandığı için ve Sebep-Sonuç ilişkisi ile araştırma yaptığı için Tarih bir bilimdir.

SORU: Tarih öncesi devirleri aydınlatmada kullanılmayan tarihe yardımcı bilimler nelerdir?
Paleografya (Eski yazı bilimi)
Diplomatika (yazışma ve antlaşma)
Epigrafya (Anıt, kitabe bilimi)
Nümizmatik (eski paraları inceler)

SORU: Tarih öncesi devirlerde toplumlar  arası  iletişim   nasıl olurdu?
Ticaret
Göç
Savaş
SORU: Tarih  öncesi   devirlerin dünyanın her yerinde aynı anda yaşanmamasının en önemli nedeni nedir?
Toplumlar arası iletişimin  yavaş olması.

SORU:
Tarih öncesinde yaşayan insanlar eşya ve alet yapımında aşağıdaki maddelerden hangi sırayla yararlanmaya başlamışlardır?
A)Toprak-Taş-Maden
B)Taş-Maden-Toprak
C)Taş-Toprak-Maden
D)Maden-Taş-Toprak
E)Beton-Prefabrik-Uranyum
SORU: Tarih biliminin yararlandığı aşağıdaki kaynaklardan hangisi öznel ve taraflı bilgi verir?
A)Haritalar
B)Antlaşmalar
C)Fermanlar
D)Hatıralar
E)Arkeolojik buluntular

TARIH ÖNCESI DEVIRLERIN  GENEL ÖZELLIKLERI
Tarih öncesi dönemlerin devirlere ayrılmasında, kullanılan araç-gereçlerin malzemesi baz alınmıştır.
Tarih öncesi dönemlere karanlık devirler de denir.
Bütün devirler bütün toplumlarda aynı anda yaşanmamıştır.
Her toplum bütün devirleri sırasıyla yaşamamıştır.
Devlet düşüncesinin ortaya çıkması Tunç devrindedir.
Insanların ihtiyaçları, icatları ortaya çıkarmıştır.
Ilk Yazı: SÜMER (Çivi yazısı)
Ilk Para: Lidya (Anadolu medeniyetidir)
Ilk Takvim (Güneş yılı esaslı): Mısır
Ilk Cumhuriyet: ROMA
Ilk yazılı antlaşma: (Hitit-Mısır) Kadeş ant.

TARIH ÇAĞLARININ  GENEL ÖZELLIKLERI
ILKÇAĞ(M.I.3200-M.S.375):
Yazının icadı ile kavimler göçü arası dönemdir. Çok tanrılı dinler yaygın. Köleci toplum vardır. Tarım ve hayvancılık yapılır.

ORTAÇAĞ(375-1453):
Merkezi krallıklar yıkılmış, feodalite dönemi başlamıştır. Islamiyet doğmuştur. Avrupa'da karanlık çağ yaşanır. Skolastik düşünce çağa egemen olmuştur.

YENIÇAĞ(1453-1789):
Merkezi krallıklar yeniden güçlenmiştir. Avrupa'da bilimsel gelişmeler hızlanmış. Sömürgecilik artmıştır.

YAKINÇAĞ(1789-.):
Merkezi krallıklar ve çok uluslu imparatorluklar yıkıldı. Milli devletler kuruldu. Demokrasi, eşitlik ve ulusçuluk yayıldı. Liberalizm ve sosyalizm akımları sistemleşmiş,  işçi sınıfı ortaya çıkmıştır.

ILK ÇAĞ MEDENIYETLERININ
GENEL ÖZELLIKLERI:

Genellikle iklim ve yer şekillerinin uygun olduğu su kenarlarında kurulmuşlardır.
Daha çok tarıma dayalı üretim vardır.
Genellikle site (kent) devleti biçiminde  oluşmuşlardır.(Polis, Nom, Site)
Çok tanrılı din yaygındır.(ilk tek tanrılı din Ibranilerdedir)
Yönetim anlayışları tanrısaldır:
Bütünüyle tanrısal:  Mısır(tanrı kral)
Yarı tanrısal: Mezopotamya (rahip kral)
SORU: Mezopotamya'da bir çok medeniyet kurulmasının nedenleri nedir?
Göç yolları üzerinde bulunması,
Topraklarının verimli olması,
Iklimin elverişli olması,
Irmaklarından sulama yapılabilmesi
* Sümer kanunları fidye, Hammurabi (Babil) kanunları kısasa dayalıdır.
* Sümer kanunları şehir veya küçük bir bölgeyi idare etmek, Babil ve Asur kanunları ise büyük bir ülke veya devleti idare etmek için yapılmıştır.  (Merkeziyetçi-güçlü olmak amaçlanmıştır)
LIDYALILAR
Kral yolunu yapmışlardır (Sard-Ninova).
Parayı ilk kez kullanmışlardır.
Paralı askerleri vardır.
!!! Not: Kolay yıkılmalarına sebep olacaktır.
Hammurabi kanunları ilk Anayasa kabul edilir. Daha sert ve “kısas”a dayanır. Devletin gücü, din yerine orduya dayandırılmıştır.
Rahip Kral özelliğine son verilmiş, ilk mutlak krallık kurulmuştur.
Anadolu'nun en eski yazılı belgeleri olan Kayseri Kültepe   tabletleri,  Asurlu   tüccarlardan kalmıştır.
Not: Yani Anadolu'da ilk yazılı belgeler bu tabletlerdir. Bundan dolayı Anadolu'nun tarih çağlarına geçmesi Asurlu tüccarlar sayesinde olmuştur.

HITITLER, Ilk meşruti yönetimi oluşturdular  (Pankuş Meclisini kullanarak)
Hititlerin hem çivi hem hiyeroglif yazıyı kullanmaları neyin göstergesidir?
Hitit medeniyetinin hem Mısır hem de Mezopotamya'dan etkilendiğinin göstergesidir.
Tarih yazıcılığı ilk defa Hititlerde başlamıştır.(Yıllık-Anal)                                Her yıl devlette olan olayları, tanrıya hesap vermek amacı ile hazırlayıp tanrıya verilmek üzere krala sunmuşlardır. Tanrıya hesap verme amacı ile yazıldığı için yanlış bilgi bulunmaz, yani tarafsız tarih bilgileri verirler.
!!! Fakat bütün yıllıklar tarafsız bilgi vermezler.
Frigler, Tarım ve Hayvancılıkla uğraşmışlar.
NOT: Tarımı    korumak    için    sert  
kanunları vardır. (Saban kıran, öküz öldüren, devlet tarafından öldürülürdü)
Yunan Kolonilerinin Kurulma Nedenleri:
Tarıma müsait olmayan Yunanistan'ın dağlık arazisi yerine daha uygun yer arayışı.
Nüfus artışı.
Yunanistan'ın coğrafi konumu.
Yeni Pazar arayışları.
Toprağını kaybeden köylülerin köle olmamak için, yeni yurt arayışına girmesi.
Mısır Medeniyetinde; Mumyacılık gelişti.(Tıp ve Eczacılığı geliştirdi)
NOT: Mumyacılık, ölümden sonraki yaşama
(Ahiret inancı) inandıklarının göstergesidir. 
NOT: Etrafı   çöller  ve  denizler   ile  çevrili olduğu (doğal setler) için Mısır Uygarlığı, Mezopotamya dışındaki hiçbir medeniyetten etkilenmemiştir. !!! Kendine özgü bir medeniyettir.

HINT MEDENIYETI

NOT: Sık sık istilalara uğraması burada güçlü bir devlet ve önemli bir medeniyet kurulmasını önlemiştir. Çok değişik din, dil, ırk, mezhepten insanların bulunmasına sebep olmuştur.
NOT: KAST Sistemi olması, Hindistan'da millet anlayışının gelişmesini önlemiştir. (Hint milleti çok uzun zaman içinde oluşacaktır)
NOT: Iklimin sıcak olması da insanların savaşçılık özelliğinin kaybolmasına ve güçsüz bir devletin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

FENIKELILER
Tarım pek gelişmemiş fakat DENIZ TICARETI oldukça gelişmiştir.
KOLONICILIK yapmışlardır. (Kartaca kolonisi vardır)
NOT: Kolonilerine sadece ekonomik amaçlı gittikleri için uzun süre tutunamamışlardır.
Alfabeyi (Harf Yazısı) ilk defa kullanmışlardır.
Alfabeyi daha sonra Iyon, Yunan ve Roma geliştirmiştir.

ÇIN MEDENIYETI
Çin'de iki türlü mimari gelişmiştir.
Askeri mimari (Çin Seddi)
Dini mimari (Budist tapınakları)
Maden az bulunduğu için; Çinicilik, porselen, seramik gibi sanatlar gelişmiştir.
Matbaa, kağıt, pusula, çini mürekkep ilk kez Çin'de bulunmuştur.
Tarih yazıcılığı çok gelişmiştir (Türkler hakkında ilk bilgileri Çin kaynaklarından öğreniyoruz)

HELEN MADENIYETI
Makedonyalı Iskender'in Iyon şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M.I.334 yılında yaptığı Doğu (Asya) seferi sonucunda kuruldu.
Anadolu, Iran, Mezopotamya ve Mısır'ı ele geçirdi.
Doğu-Batı kültürünün kaynaşmasından sentez bir medeniyet olan “Hellenizm” doğmuştur.
Doğu-Batı ticareti ve kültürel etkileşim artmıştır.
Önemli şehirler kurulmuştur (Iskenderiye,  Iskenderun)
Hellenizm; Roma ve Islam medeniyetini etkilemiştir.

TARIMSAL ALETLER
Saban, Değirmen taşı, Öğütme taşı,
Tırpan, Orak, Su kanalı

M  I  M  A  R  I
DINI                TICARI              TARIMSAL
Mabet        Han, Karum(Pazar)       Su yolu
Sunak             Kervansaray               Kanal
Tapınak              Liman                 Değirmen
Ziggurat           Ziggurat                 Ziggurat   
ASKERI
Çin Seddi,
Kale, Sur,

MISIR'da                           MIMARI
MEZOPOTAMYA'da      ASTRONOMI
SÜMER'de                        ZIGGURATANADOLU'da (Hitit)       TARIH YAZICILIÄžI
YUNAN'da                        OLIMPIYATLAR
DINI  INANIŞ  SAYESINDE GELIMIŞTIR

ÖNCE                        SONRA
TARIM                    Yerleşik Hayat
YAZI      Tarih Devirlerinin Başlaması
PARA        Takas Sisteminin Sona Ermesi
Hayvanlar               Ulaşım Kolaylaştı
Evcilleşti
ATEŞ BULUNDU  -Isınma Sorunu Çözüldü
-Yabani Hayvanlardan
Korunma Sağlandı
AHIRET INANCI   Eczacılık ve Mumyacılık
Gelişti (Mısır'da)
YORUMLAR
Tarihi çağlara ayırmanın ve yer, konu olarak bölmenin amacı;
Araştırma ve Incelemesini kolaylaştırmak.
Tarım Başlayınca;
Insanların yaşamı değişir,
Toplumsal yaşam başlar,
Insanlar Üretici olur.
Coğrafi konumlarından dolayı;
Çin'de az maden bulunduğu için porselencilik gelişmiştir.
Mezopotamya'da taş olmadığı için mimari eser yoktur.
Fenike deniz kıyısı olduğu için deniz Ticareti ile meşgul olmuştur.
Siyasi Gücü Koruma                                        (Merkezi Otoriteyi Güçlendirme);
Güçlü bir ordu ile,
Şiddet ve baskı içeren yasalar ile olur.
Sümer şehir devletlerinin başında bulunan yönetici aynı zamanda rahip kral özelliğine sahiptir. Bu durum;
Teokratik yönetim olduğunu,
Siyasi birlik olmadığını gösterir.

KÖLE var ise;
Sınıflı toplum vardır.
Toplum millet olmakta zorluk çeker.
Kölelerin bazı hakları var ise, yasalar ılımlı yada insancıldır.

ISLAMIYET ÖNCESI TÜRK DEVLETLERI
Ekonomisi hayvancılığa dayalıdır.
Konar göçer (yarı göçebe) yaşam vardır.
Göçebe olmalarından dolayı ceza evleri yoktur yani cezaları uzun süreli değildir. (ölüm yada 10-15 gün hapis gibi)
Savaşçıdırlar ve bağımsızlıklarına düşkündürler.
Adalet ve hoşgörü sahibidirler.
Teşkilatçı yapıları gelişmiştir. (Iki Türk bir araya gelirse devlet kurmaya kalkar)
Aileye büyük önem verilir.
Gelenek ve göreneklerine (töre) bağlıdırlar.
Sosyal sınıf farklılıkları ve kölelik yoktur. (göçebe yaşam olduğu için)
Ülke hükümdar ailesinin ortak malıdır. (Bu anlayış ilk Türk Devletlerinin ömrünün kısa olmasına ve çabuk yıkılmalarına sebep olmuştur.)
Türk devletlerinde ilk yazılı belgeler KUTLUK (II.Göktürk) devletine aittir ORHUN KITABELERI.
Türklerde ilk defa yerleşik hayat geçen ve şehir kuran Türk devleti UYGURLAR'dır.
SORU: Türk Devletlerini göçe zorlayan sebepler nelerdir?
Iklim Değişikliği,
Nüfus artışı,
Çin esaretinden korkmaları,
Boylar arası çekişmeler.

SORU: Türk Devletleri'nin yıkılma nedenleri nelerdir?
“Ülke, hanedanın ortak malıdır” anlayışı,
Boylar arası mücadele,
Çin baskısı.

SORU: Türklerin Islam dünyasına katkıları nelerdir?
Halifeliğin korunması,
Islam dininin yayılması,
Islam medeniyetinin geliştirilmesi,
Islam ordularının güçlendirilmesi.
SORU: Mısır'da kurulmuş olan Tolunoğulları ve Ihşidiler'in çabuk yıkılmasının sebebi nedir?
Yöneticilerin Türk, halkın Kıpti (Arap) olması.
SORU: Dünyada  Türklerin öncülüğü ile gelişen alanlar nelerdir?
Bağımsızlık anlayışı,
Ordu düzeni (onluk-METE),
Madenlerin Işlenmesi,
Savaş Sanatı.

TICARET YOLLARI
Ipek Yolu: Çin-Karadeniz-Suriye
Kürk Yolu: Asya-Avrupa
Baharat Yolu: Hint-Mısır

ISLAM TARIHI
Emeviler'in Yıkılış Nedenleri
Arapların kendi aralarındaki mücadeleleri.
Arap olmayanlara değer verilmemesi ve onlara köle (Mevali) gibi davranılması (Arap milliyetçiliği)
Fetih hareketlerinin durması.
Emevi ailesi (ümeyye oğulları) arasında geçimsizlik başlaması.
Emevi maliyesinin bozulması.
Arap olmayan Müslümanlardan haraç ve cizye alınmaya devam edilmesi.
Şii, harici ve Abbasi oğullarının yıkıcı çalışmaları.

ABBASILER
Bağdat merkez.
Bağdat'ta rasathane kuruldu.
Türklere önem verildi. Devlet memurluklarına ve ordu komutanı görevlerine getirildiler.
Irkçı politika izlemediler.
Ilim ve kültüre önem verdiler.
Ümmetçidirler (Yani Arap milliyetçiliği yapmayıp, Islamiyet'i yaymak için çaba sarf ettiler).

EKONOMI ve VERGILER
A.Müslümanlardan alınan vergiler:
ZEKAT   : Malının 1/40'ı kadar verilirdi.
AŞAR      : Tarım ürününün 1/10'u.
AÄžNAM  : Hayvan vergisi.
B.Zımnilerden (Müslüman Olamayanlardan):
CIZYE  : Kafa yada kelle vergisi (Askerlik yapmadığı için genç gayrimüslim erkeklerden alınırdı).
HARAÇ   : Tarım ürününün 1/5'i.
C.Savaş Ganimetleri: 1/5'i devlete.
D.Bağlı devlet ve beyliklerden alınan vergiler.

Ayrıca Bakınız

Tarih Bilimine Giriş ve Tüm Tarih Konuları

8. Sınıf Tc Inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Kitabı Özet Notlar

1.Dünya Savaşı Haritaları

2.Dünya Savası Haritaları

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Kurtuluş Savaşı haritaları

Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Konuları

Kurtuluş Savaşı Genel Hatlarıyla Özet

Tc inkılap Tarihi veAtatürk'ün Kronolojik Hayatı Atatürkçülük Sorular

Tarih Konular

Atatürk Videoları

Türkiye Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

Tarih Haritaları

Tarih Konular

Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Kpss Tarih

Tarihi Videolar

Resimlerlerle Tarih