Osmanlı Devletinde Demokratikleşme Adımları

Detaylar

OSMANLI DEVLETINDE  DEMOKRATIKLEŞME ÇABALARI
TANZIMAT FERMANI 3KASIM 1839

1839 Osmanlı bu fermanı ilin ettiği zaman Abdülmecit padişah olup Mustafa Reşit Paşa sadrazamdı.
Bu fermanın fikir babası ll. Mahmut'tur.
Gülhane parkında okunduğundan bir adı da Gülhane hattı humayyünü denir.
Bu fermanın ilan ediliş sebeplerine bakıldığında
Balkanlardaki  isyanları önlemek
Osmanlıyı dağılıp parçalanmaktan kurtarmak.
Avrupa'ya yakın bir siyaset izlemek.
Avrupa'nın iç işlerimize karışmasını önlemek.
Ayrıca
Mısır ve boğazlar meselesinde Londra  da Avrupa nın desteğini almak.
Fermanda
Halkın canı ve malı vs devletin güvencesine alındı.
Vergiler gelirlere göre alınacak
Askerlik işleri yeniden düzenlenecek.
Mahkemeler açık olacak
Hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak.
Müsadere usulü kalkacak.
Herkes malının sahibi olacak.
Rüşvet ve iltizam kalkacak
Kanun önünde herkes eşit sayılacak
Bu fermanın yayınlanmasından sonra 1876 yılına kadar geçen zamana Tanzimat dönemi denir.
Bu dönemde her alanda değişiklikler olmuştur.
Bunlar
Ticaret ve asliye mahkemeleri kuruldu
Yabancı yargıçlara görev verildi.
Ülke vilayet liva kaza nahiye köy şeklinde idari birimlere ayrıldı.
Eğitim işleri bir düzene kondu
Azınlıkların kul açmaları daha da kolaylaştı.
Bazı illere sadece Müslümanların seçildiği il meclisleri açıldı.
Böylece
Halkın iradesi ile değil padişahın iradesi ile çıkmıştır.
Padişah kendi yetkilerini kendisi sınırlandırdı.
Kanun kuvveti üstülüğü anlayışı doğmaya başladı.
Müslümanlardan çok gayrimüslimlerin işine yaradı.
Müslümanların tepkisini aldı.
Osmanlı anayasasının bir anlamda başlangıcı sayılır.
Avrupanın Mısır meselesinde desteği alındı.
Mülkiyet hakkı garanti altına alındı.
Askerlik vatan hizmetine dönüştü.
Bu dönemde batıya öğrenci gönderildi.
Batıyı daha iyi anlayan aydınlar yetişti.
Batılılaşma hareketleri yoğunlaştı.
Avrupa tarzında hukuk kuralları geçerli olmaya başladı.
Osmanlı halkı kanun önünde eşit sayıldı.
Verilen bu tavizden sonra Avrupa daha çok iç işlerimize karışmaya başladı.


ISLAHAT FERMANI 1856 ABDÜLMECID

1853-1856 Kırım  savaşından sonra Paris  te toplanacak konferanstan önce Osmanlı bir ferman daha ilan etti.
Sultan Abdülmecit bu fermanla şunları hedefledi.
Azınlık isyanlarını önlemek
Osmanlıyı dağılıp parçalanmaktan korumak
Avrupaya yakın bir siyaset izlemek
Avrupanın iç işlerimize karışmasını önlemek
Bu genel sebeplerin yanında ayrıca
Paris barış konferansında Avrupalıların azınlıklar için isteyebilecekleri hakları biz önceden bir kısım haklar vererek önlemek.
Rusyaya karşı Paris te Avrupa nın desteğini almak
Tanzimatla gayri Müslimlerin itiraz ettikleri noktaları ortadan kaldırmak.
Ilan edilen fermanla
Herkese din ve mezhep özgürlüğü tanındı
Azınlıkların kilise okul vb. yerler yapıp onarabilecekler
Gayrımüslimleri küçük düşürücü söz ve davranışlardan kaçınılacak
Vergiler gelirlere göre alınacak
Gayrimüslimlerden devlet memuru olabilecek. &
Herkes kendi dinine göre yemin edecek.&
Hapishaneler ıslah edilecek.
Azınlık dillerine kanunlarda yer verilecek dileyen mahkemede tercüman bulundura bilecek. &
Tarım ticaret yeniden düzenlenecek.
Herkes banka ve şirket kurma hakkına sahip olacak.
Askerlik yapmak istemeyen gayrimüslimler bir defaya mahsus bedel ödeyecek. &
Yabancılar vergisini vermek şartıyla Osmanlıdan toprak sahibi olabilecekler. &
Gayrimüslimlerde il meclislerine seçilebilecek. &
Böylece
Bu fermanla Rusya ya karşı Avrupanın desteği alındı.
Gayrimüslimlerin Tanzimat ta itiraz ettikleri bazı noktalar ortadan kaldırıldı.
Gayrimüslimlere yeni haklar tanındı.
Bu ferman Paris barış antlaşma metnine ilave edilmiş ve Avrupalıların iç işlerimize karışmalarını hukuki hale getirmiştir.
Bu iki fermanın ortak özelliklerine bakılırsa
Osmanlı halkının kaynaştırılması hedeflenmiştir.
Avrupanın iç işlerimize karışmasını önlemeyi hedeflemiştir.
Her ikisi de gayrimüslimlere haklar vermiştir.
Her ikisinde di Avrupanın desteği alınmaya çalışılmıştır.
Her ikisinden sonra Avrupa daha çok iç işlerimize karışmıştır.


l.MEŞRUTIYET 1876

Tanzimat döneminde Avrupa ya öğrenciler gönderilmişti.
Bu öğrenciler görmüş tanımış ve Osmanlının buradan etkilenerek Meşrutiyette görmüştür.
Kırım savaşından sonra Avrupa Rusya nın Osmanlı üzerindeki emellerine set çekmişti.
Fakat 1870 de Almanyanın birliğini tamamlayıp Ingiltereye rakip olması,Ingiltere nin Osmanlıyı desteklemesinden vazgeçmesine neden oldu.
Ingiltere Rusyanın Almanya ile kendisine karşı birlik olur endişesi ile onun Osmanlı ya karşı emellerinde serbest bıraktı.
Rusya bütün balkan devletlerini Panslavizm politikası ile kışkırttı.
Girit dahil her yerde isyan çıktı.
Bu durum Avrupa yı da  endişelendirdi.
Meseleyi çözmek için konferanslar düzenlediler ama Osmanlı buralarda alınan karaları kabul etmedi.
Sonuçta Istanbul da tersane Istanbul konferansını toplamaya karar verdiler. 
Osmanlı ise eğer bura halkının yönetime ortak edersek yani meşrutiyet ilan edersek isyanların biteceğine inanıyordu.
Meşrutiyetin ilanına sultan Abdülaziz yanaşmıyordu.
Mithat Paşa Namık Kemal Serasker Hüseyin Avni Paşa sultanı tahtan indirip hallettiler.
V. Murat ı padişah yaptılar ama oda dengesiz çıkınca ll. Abdülhamit'le meşrutiyeti ilan etme şartıyla anlaşarak onu padişah yapıtlar.
Tam Tersane konferansı toplandığı gün 23 Aralık 1876 da meşrutiyet ilan edildi.
O halde bu olayın sebeplerine bakıldığında
Azınlık isyanlarını önlemek
Osmanlıyı dağılıp parçalanmaktan korumak
Avrupaya yakın bir siyaset izlemek
Avrupanın iç işlerimize karışmasını önlemek
Ayrıca
Jön Türklerin balkanlardaki isyanların çözümünü meşrutiyette görmeleri
Jön Türklerin Osmanlının çöküşünün bitmesini meşrutiyette görmeleri.
Istanbul-Tersane konferansını engellenmek istenmesi
sebeplerinde unutulmamalıdır.
Mithat Paşa bir komisyon kurdu ve Belçika ve Prusya anayasalarından yararlanarak 119 maddelik Kanun-i Esasi hazırlandı. 
Meşrutiyetle
Din kişi basın öğrenim öğretim mülkiyet özgürlüğü konut dokunulmazlığı yasal eşitlik dilekçe hakkı vb.gibi haklar anayasanın garantisine alındı.
Yürütme organın başı padişah olmak kaydı ile heyeti vekiliye kuruldu.
Yasama için halkın seçtiği mebusan meclisi bunun yanında padişahın seçtiği ayan meclisi görev yapacak.
Kanun teklifinde sadece hükümet bulunabilecek.
Hükümet meclise değil padişaha sorumlu olacak.
Padişahın kanunları veto yetkisi olacak.
Kanunlar Şeriata aykırı olmayacak.
Padişahın meclisi açma kapama yetkisi olacak.
Polis soruşturmasından sonra padişahın sürgün yetkisi devam edecek.
Böylece
Bu tarihimizin ilk anayasası oldu.
Halk ilk defa padişahla yönetime ortak oldu.
Halk ilk defa seçme seçilme ve temsil hakkını kullandı.
Her şeyin üstünde kanun (hukuk) anlayışı geldi.
Bu anayasa 1877-1878 Osmanlı Rus harbi bahane edilerek askıya alındı.

l. MEŞRUTIYET ÖNCESI VE SONRASI FIKIR AKIMLARI
Osmanlı  devletinde devletin meseleleri aydın kesim tarafında da tartışılmıştır.
ll. Abdülhamid in anayasayı askıya alması bu tartışmaları yoğunnaştırmıştır.
Çok çeşitli fikir akımları ve çareleri düşünülmüştür.
Bunlar
OSMANLICILIK
Bu fikri Genç Osmanlılar (Jön Türkler) savunmuştur.
Herkese eşit haklar tanınarak herkes Osmanlı vatandaşa şuuruna eriştirilecek.
Bu fikrin uygulana bilmesi için meşrutiyet rejiminin olması şarttır.
Balkan savaşlarında bu fikir iflas etmiştir.
ISLANCILIK
Bu fikri Mehmet Akif Ersoy,Sait Halim Paşa gibi kişiler savunmuştur.
Ümmetçilikte dene bu fikir Islam birliğini savunmuştur.
Abdülhamit bunu gerçekleştirmek için caba sarf etmiştir.
Osmanlıcılık ve Milliyetçilik bu fikrin önünü kesmiştir.
Bu fikir l. Dünya  savaşı sırasında iflas etmiştir.
BATICILIK
Bu fikir kaynağını ıslahat hareketlerinden alır.
Batılılaşmayı savunanlar iki gruptur.
Bunlardan birincisi batıyı olduğu gibi benimseyelim diyenlerdir.
Ikincisi ise sadece fennini alalım diyenlerdir.
Abdüllah Cevdet,Süleyman Nafiz,Celal Nuri bunu savunanlardır.
l.Meşrutiyete kadar Osmanlı padişahlarını da batılılaşmanın başında görüyoruz.
l. Meşrutiyetle birlikte bu fikrin bayraktarlığına Jön Türkler yapmaya başladı.
Bu fikrin sağladığı tecrübeler Türk Inkılabında kullanılmıştır.
TÜRKÇÜLÜK
Bu fikir akımı ll.Abdülhamit zamanında Türk dili Türk edebiyatı ve tarihi şeklinde bir ilim akımı olarak doğmuştur.
Fakat daha sonra Avrupanın Türkleri hakir görmesi Rusların savaşlarda Türklere karşı tutumu bu ilmi akımı bir milliyetçilik şekline dönüştürdü.
Ziya Gökalp M.Emin Yurdakul,Ömer Seyfettin bu fikrin baş temsilcileridir.
ll.Meşrutiyet döneminde Ittihat ve Terakki  bu fikrin başı çekenleri oldular.
Ittihatcılar bu fikri biraz daha geniş düşünerek Turancılığa dönüştürdüler.
Fakat l. Dünya savaşında yenilip Anadolu tehlikeye girince tekrar Türk milliyetçiliğine donuldu.
Misak-ı Milli sınırları çizilirken Türk milliyetçiliği kullanıldı.
Türk milliyetçiliği Türkiye Cumhuriyetinin temel ideolojisi oldu.
Bu fikir akımları başarısız olmuşlardır.Bunun sebebi:
Halka inememesi ve desteğini alamaması
Birbirlerine karşı ortaya çıkmaları
Dış etkenler ve baskılar
Iç karışıklıklar
Bağımsızlık hareketleri.

ll.MEŞRUTIYET 23 TEMMUZ 1908
I. Meşrutiyet askıya alınınca Genç Osmanlılar tekrar yürürlüğe girmesi için çalışma başlattılar.
Ittihad-ı Osmaniye adlı bir cemiyet kurdular.
Bu cemiyet hem Istanbul hem de Avrupa daki şubelerinde faaliyete başladı.
Abdülhamit üzerlerine gidince Makedonya ya çekildiler.
Burada rahat çalışabilirlerdi.
Çünkü Osmanlı Avrupa nın baskısından dolayı buraya fazla müdahale edemiyordu.
Avrupa sözde buradaki azınlıkların haklarını koruyordu.
Bu durum ittihatçıların işine yaradı.
Cemiyet burada Mustafa Kemalin kurduğu vatan ve hürriyet cemiyeti ile birleşti ve Ittihat ve Terakki adını aldı.
Genelde askerlerin kurduğu bu cemiyetin merkezi Selanik ti.
Bu cemiyet bütün faaliyetlerini meşrutiyeti bir daha ilan için yaptı.
1908 doğru Makedonya meselesi Balkanlarda yeni bir bunalım daha yarattı.
Rusya Ingiltere Reval denilen yerde bu konuyu görüştüler.
Osmanlıdan meselenin çözümü için burada ıslahat istediler.
Bu Makedonyanın elden çıkması demekti.
Bu durum ittihatçıları telaşlandırdı,çünkü Balkanların elden çıkacağına düşündüler.
Derken Kolağası Niyazi Rense de dağa çıktı,peşine Enver Paşa isyan etti.
Her ikisi de Meşrutiyet ilan edilmeden isyanlarını bitirmeyeceklerini açıkladılar.
ll. Abdülhamit durumun ciddiyetini anladı ve anayasayı tekrar yürürlüğe koydu.
Dolayısıyla ll.Meşrutiyetin ilan edilme sebeplerine bakıldığında:
Azınlık isyanlarını önlemek
Osmanlıyı dağılıp parçalanmaktan korumak
Avrupaya yakın bir siyaset izlemek
Avrupanın iç işlerimize karışmasını önlemek
Ayrıca
Ittihatçıların Makedonya meselesinin meşrutiyetle çözüleceğine inanmaları.
ll. Abdülhamid in daha fazla kargaşa çıkmadan olayı halletmek istemesi.
Sebeplerden dolayı olduğu görülür.
Ittihat ve Terakki amacına ulaşmıştı.
Fakat Meşrutiyetin ilanından sonra ne yapılacağı konusunda hazırlıksız yakalandı.
Çünkü ittihatçılar bütün planlarını meşrutiyetin ilanı için yapmışlar bundan sonrası için bir plan hazırlamamışlardı.
Seçimlerde büyük çoğunluk bu cemiyet üyeleri seçildi ama onlar hükümete girmeyerek dışarıdan desteklediler.
Bu karışıklıklardan bazıları yaralandı
Şöyle ki
Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
Avusturya Macaristan imparatorluğu yönetiminde olan Bosna Hersek e el koyduğunu açıkladı.
Girit meclisi bir karar alarak Yunanistan a bağlandığını açıkladı.
Bu olaylarda içte karışıklıklara sebep oldu.
Meşrutiyete karşı olanlar bunları bahane ederek harekete geçtiler.
Avrupalı devletlerin elçilerinin de kışkırtması ile 13 Nisan 1909 da Istanbul da avcı taburları isyan etti.
Avrupalılar ittihadın izlediği milli politikadan rahatsız olmuşlardı ve şimdi gereğini yapıyorlardı.
Isyancılar biz meşrutiyet istemiyoruz diye bağırmaya başladılar ve gördükleri ittihatçılara saldırdılar.
Meclis başkanı,sadrazam istifa etti.
Abdülhamit kardeş kanı dökülmesin diye isyanın üzerine gitmedi.
Dinide istismar edildiği bu isyan Osmanlıda rejimi değiştirmeye yönelik ilk isyan oldu.
Isyan Istanbul da bastırılamayınca Selanik ten bir ordu hazırlanarak yola çıkarıldı
Mahmut Şevket Paşanın komutanlığını yaptığı bu ordunun harekat yüzbaşısı Mustafa Kemal olup bu orduya Harekat ordusu denildi.
Isyanı bu ordu bastırdı.
Ayan ve mebusan meclisi bu olayda Abdülhamit i  kabahatli görerek aldıkları kararla tahtan indirdi.
Yerine V.Reşat padişah yapıldı.
Kanun-i Esaside de bazı değişiklikler yapıldı.Bunlar:
Hükümet padişaha değil meclise sorumlu olacak
Savaş ve barış kararı yetkisi mecliste olacak.
Padişahın sürgün meclisi açma kapama yetkisi sınırlandırılacak.
Böylece
31 mart vakasıyla Abdülhamit tahtan indirildi istibdat yönetimi son buldu.
Bulgaristan,Bosna Hersek,Girit elimizden çıktı.
Anayasa biraz daha demokratikleştirildi.
Bu dönemde Türkçülük ön plana çıktı.

Ayrıca Bakınız

Türk Tarihi Özet Konu Anlatımı

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

ilk Müslüman Türk Devletleri

1.Dünya Savaşı Haritaları

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Tarih Konular

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

Tarih Haritaları

Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Konuları

Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Kpss Tarih

Tarihi Videolar

Tarihi Resimler


Yorumlar   

-1 #1 beyza nur bek 04-05-2014 11:22
istediğimi bulamadım :-| :oops: :cry: :-? :sigh:
Alıntı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Üye Girişi  

   
   
   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

Copyright © 2009 aygunhoca.com

 

© aygunhoca.com