Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi 1579-1699

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Kpss Tarih

OSMANLININ DURAKLAMA DÖNEMI 1579-1699
Sokullu Mehmet paşanın ölümüyle başlayıp Karlofçaya kadar olan ki dönemdir.
Bu dönemde
Osmanlı büyüme hızını kaybetti.
Komşularıyla girdiği mücadelelerden net sonuç alamadı.
Içte ve dışta problemler yaşadı.
Bu dönemde toprak kaybetmemiş hatta en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
Dönemin sonunda büyük toprak kaybetmiştir.
Bütün bunlara rağmen dünyanın en güçlü devleti Osmanlı devletidir.

DURAKLAMANIN NEDENLERI
IÇ NEDENLER
MERKEZI YÖNETIMIN BOZULMASI
YÖNETIM ANLAYIŞININ DEĞIŞMESI

Osmanlı devletinin içinde çok değişik milletler vardı.
Hakim unsur Türklerdi.
Osmanlının sınırları küçük iken mükemmel bir adil yönetim sergiledi.
Sınırlar genişleyince aynı adil yönetimi sergileyemedi.
Devlet güçlü ve adil iken hiçbir problem yoktu.
Ama bu iki unsur kaybedilince halkta huzursuzluklar baş göstermeye başladı.
Kanuni'den sonra merkezin eyaletler üzerindeki otoritesi sarsılmaya başladı.

PADIŞAHLARIN YETERSIZLIĞI
Osmanlı merkeziyetçi mutlak bir devlet olduğundan bütün güç bir kişide ve bir merkezde toplanırdı.
Padişah güçlü kuvvetli dirayetli olursa devlette güçlü olur fetihler peş peşe gelirdi.
Ilk on padişah yukarıdaki tarife uyuyorlardı.
ll. Selim'e kadar padişahlar ordunun başında sefere çıkıyorlardı.
Selimden sonra lll. Murat ta ordunun başında sefere çıkmadı.
Bu dönemde lll. Mehmet ordunun başında sefere çıktı.
ll. Mustafa ise ordunun başında sefere çıkan en son padişah oldu.
Padişahlar zayıf kişilikli insanlar olunca yönetim başkalarının eline geçiyordu.
Sokullu Mehmet paşa yönetimi bunun en iyi örneğidir.
Sokullu'nun ölümünden sonra yönetim saray kadınlarının eline geçmeye başladı.
Padişahların yetersiz olmaları ise yetişmeleri ile ilgili idi.
VERASET SISTEMININ BOZULMASI
ll. Selim sancağa çıkma sistemini ilk değiştiren olup kardeş katlini önlemek için en büyük çokçuğu sancağa çıkardı.
lll. Murat lll. Mehmet böyle tahta geldi.
Bu belki kardeş katlini önledi ama beklide çok başarılı olacak diğer kardeşleri önünü kesti.
l. Ahmet ise sancak usulünü kaldırdı ve kafes usulünü getirdi.
Artık hanedana mensup en yaşlı ve sağlıklı kişi padişah olacaktı.
Bu belki kardeş katlini önledi ama tecrübesiz halkını tanımayan padişahlar yetişmesine neden oldu.
Ayrıca bu kişilerin yaşlarının verdiği sıkıntı da çok etkili olmuştur.
DEVLET ADAMLARININ YETERSIZLIĞI
Osmanlının kuruluşundan XVll.yy kadar yaklaşık 300 yılda 55 vezir görev yaptı.
Sadece duraklama döneminde yanı 100 gibi bir dönemde 61 vezir görev yaptı.
Bu dönemde iki saatliğine vezirlik yapan şartla vezirlik yapanlar oldu.
Bilgili tecrübeli devlet adamları yerine liyakatsiz kişiler vezir oldu.
Devlet kademelerinde işten anlayan kişiler değil rüşveti veren adamı olan kişiler görev yapmaya başladı.
SARAY KADINLARININ YÖNETIME KARIŞMASI
Padişahların çocuk yaşta başa gelmesi valide sultanların yönetimde etkili olmasını getirmiştir.
Kösem sultan Turhan sultan dönemlerine damgalarını vurdular.
EYALET SISTEMININ BOZULMASI
Merkezi otoritenin zayıflaması eyaletlerde yansıdı.
Eyaletler kendi başlarına hareket etmeye başladılar.
Merkezden kopunca buradaki idareci halka baskı yapmaya başladı.
Savaşların uzun sürmesinden dolayı tımarlı sipahiler eyaletlerden uzak kaldılar.
Buda burada eşkıyaların türemesine neden oldu.
Eyaletlerde düzen bozulunca köylü toprağı terk etti.
Buda Osmanlıyı hem askeri hem de ekonomik etkiledi.
l. Ahmet eyaletlerdeki durumu düzeltmek için bir adalet name yayınladı ama başarılı olamadı.
ORDU DONANMANIN BOZULMASI
DEVŞIRME SISTEMININ BOZULMASI

Kanunu Kadim sayılan yeniçeri ocağına asker alma sistemi lll.Murat zamanında bozuldu.
Ocağa rasgele asker alınmaya başlandı.
Buda ocağı bozdu. 
YENIÇERILERIN ISYANLARININ ARTMASI
Ocağa asker alma sistemi bozulunca yeniçeri ocağıda bozuldu.
Öncelere devlete büyük hizmet eden bu ocak daha sonra güçünün farkına vardı.
Çıkardıklar isyanlarla padişahlara dahi hükmetmeye başladılar.
Genç Osman ı katletmeye radar işi götürdüler.
Cülus bahşişi için sık sık ayaklanıp padişah değiştirdiler.
Ocak devlet içindir anlayışı yerine devlet ocak anlayışı yerleşmeye başladı.
EYALET ASKERLERIN BOZULMASI
Tımarların hakkıyla dağıtılmaması yüzünden tımarlı sipahilerde bozuldu.
Dirlik sahipleri dirliklerinin başlarında durmamaya başladılar.
Bu sistemin bozulması sadece orduyu değil tarım ve hayvancılığı da bozdu.
Dirlikler artık asker için değil mültezimlere para kaynağı olarak dağıtılmaya başladı.
Bu ordu Osmanlı ordusunun bel kemiği olup bunun elden çıkması güç kaybında büyük rol oynadı.
DONANMANIN ELDEN ÇIKMASI
Donamaya Sokullu'dan sonra gelenler gereken önemi vermedi.
Donanma en son Girit i 24 senede aldı.
Işten anlamayan kişiler kaptan-ı derya yapıldı.
Oysa Osmanlının konu itibarıyla denizlere çok önem vermesi gerekiyordu.
ASKERI AÇINDAN AVRUPA DAKI GELIŞMELERIN TAKIP EDILMEMESI
XVlll.yy kadar Osmanlı Avrupa daki askeri gelişmeleri yakından takip edemedi.
EÄžITIM SITEMININ BOZULMASI
Avrupa Coğrafi keşifler Rönesans ve Reform hareketleri ile bilimde büyük bir ilerleme kaydetti.
Osmanlı alimleri ise bu gelişmeyi takip etmemiş hatta gerilemeye başlamışlardı.
Zaman içinde medreselerden pozitif ilimleri attılar
Sadece din ilimleri kaldı ve bunlarla da yeterince ilgilenmediler.
Medreselerden kadı müftü ve müderris yetişiyordu.
Eğitim kaliteli olmayınca bu alanda kaliteli adam yetişmemeye başladı ve bu alanlarda çöküntüler görüldü.
Medrese öğretmenleri kundaktaki çocuklarına beşik ulaması adı altında maaş bağladılar.
Buralardan yetişenler artık rüşvet ve iltimasla atanmaya başlandı.
Zaman içinde askerlerle birlik olup isyanlara katılmaya başladılar.
EKONOMININ BOZULMASI
Bu dönemde Osmanlı maliyesi de bozulmuştur.
Gelir kaynaklarının azalmasına karşılık giderler artmıştır.
Bunun sebeplerine bakıldığında
Lüks ve israfın artması.
Toprak gelirlerinin azalması
Ipek ve baharat yolunun önemini yitirmesi.
Saray masraflarının artması
Cülus bahşişlerinin artması
Savaşların uzun sürmesi masraflarını artması
Ganimetlerin vergilerin hediyelerin alınamaması
Kapitülasyon ve coğrafi keşiflerden dolayı gümrük gelirlerinin düşmesi
Osmanlının parasının değer kaybetmesi
Kapitülasyonların çok ülkeye verilmesi
TOPLUMSAL YAPININ BOZULMASI
Iç isyanlar Osmanlı toplumuna büyük darbeler vurdu.
Bu isyanlar toplumdaki bütün dengeleri bozdu.
Devlet isyanları bastırırken şiddet kullanınca buda devletle vatandaşın arasındaki bağı kopardı.
Toplumda ahlaki açıdan da çökme başladı.
DIŞ NEDENLER
DOÄžAL SINIRLARA ULAŞMA

Osmanlı XVl.yy sonlarında yirmi milyon kilometre kare toprağa ulaştı.
Güneyde Sahra çölüne kadar indi.
Asya kısmanda ise Hint denizine kadar gitti.
Doğuda Zağros dağları ve Hazar denizine dayandı.
Safaviler Osmanlının ilerlemesine engel oldu.
Batıda karşısına Roma Germen Avusturya ve Lehistan çıktı.
Ayrıca Adriyatik denizine uluştı.
AVRUPA'NIN TUTUMU
Osmanlının Rumeli'ye geçmesi ile haçlı seferleri başladı.
XVl.yy da Avrupa'nın güçlü devletleri ile mücadele başladı.
Avrupa her olayda her şekilde Osmanlıya karşı birleşti.
AVRUPA'NIN BILIM VE TEKNIKTE ILERLEMESI
Yeni çağda Avrupa her alanda ilerlemeye başladı.
Bu değişiklikler askeri alanda da oldu.
Osmanlı bu gelişmeleri takip etmedi.
Avrupa'nın güçlenmesine karşı Osmanlı güç kaybetti.
AVRUPA'NIN COĞRAFI KEŞIFLERI YAPIP ZENGINLEŞMESI
Coğrafi keşiflerle Avrupa da sömürgecilik başladı.
Buda Avrupa'yı zenginleştirdi.
Yeni yolların bulunması Avrupa'yı Müslümanlara muhtaç olmaktan kurtardı.
Osmanlı bu durumda ekonomik olarak zayıflamaya başladı.
Avrupa'ya çok miktarda değerli maden taşınmaya başlandı.


DURAKLAMA DÖNEMI SIYASI OLAYLARI
OSMANLI IRAN ILIŞKILERI 1577-1639
1577-1590 OSMANLI IRAN SAVAŞLARI FERHAT PAŞA ANTLAŞMASI (ISTANBUL) lll.MURAT

Iran şahının ölümü üzerine Iran da taht mücadelesi başladı.
lll.Murat bundan yararlanmak istedi.
Sokullu'nun karşı çıkmasına rağmen sefer yapıldı.
Hedef Kafkasya yı almaktı öve bunda başarılı olundu.
Iran Osmanlı karşısında tutunamayacağını anlayınca barış istedi ve Ferhat paşa antlaşması imzalandı.
Azerbaycan Gürcistan Luristan ve Dağıstan Osmanlının oldu.
Böylece
Osmanlı Hazar denizine ulaştı.
Osmanlı doğuda en geniş sınırlarına ulaştı.
1603-1611 OSMANLI IRAN SAVAŞI NASUH PAŞA ANTLAŞMASI l.AHMET
Iran Ferhat paşa antlaşmasında verdiği toprakları geri almak için fırsat kollamaya başladı.
Nihayetinde
Osmanlıda celali isyanları patlak verdi.
Batıda Avusturya savaşları devam ediyordu.
Iran bunu fırsat bilerek Tebriz ve Revanı saldırıp geri aldı.
Diyarbakır ve Musul a kadar ilerledi.
Osmanlı Iran ı durdurmakta başarılı olamadı.
Sonuçta 1611 Nasuh paşa antlaşması imzalandı.
Buna göre
Osmanlı Ferhat paşada aldığı yerleri geri verdi
Buna karşılık her yıl Iran 200 deve yükü ipek verecek
Böylece Osmanlı Iran dan aldığı bu ipekle üstünlüğünü kabul ettirdi.

1617-1618 OSMANLI IRAN SAVAŞLARI SERAV ANTLAŞMASI ll.OSMAN
Iran ın ipekleri göndermemesi üzerine savaşları yeniden başladı.
Sonuçta Nasuh paşa antlaşması esas alınarak Serav antlaşması imzalandı.
Iran yıllık haraca göndermeye devam etti.

1622-139 OSMANLI IRAN SAVAŞLARI KASR_I ŞIRIN ANTLAŞMASI LV.MURAT
En şiddetli savaşlar XVll. yy da yaşandı.
Bu savaşın sebebine bakıldığında Bağdat da subaşı Bekir in isyan edip Iran dan yardım istemesi ve Iran ın Bağdat ı işgal etmesidir.
Savaşın ilk yıllarında olaylar Osmanlının aleyhine gelişti.
lV.Muart devlet üzerinde otorite kurduktan sonra 1635-37 yılları arasında Revan seferine çıktı.
Doğu Anadolu'nun doğusunu ve Revanı aldı.
1638 de Bağdat seferine çıktı ve Bağdat ı aldı.
Bu arada Iran şahı ölünce Iran da taht değişikliği oldu.
Yeni şah barış isteyince Kasr-ı Şirin antlaşması imzalandı.
Buna göre
Irak Osmanlının olacak
Revan Azerbaycan Iran ın olacak
Zağros dağları sınır kabul edilecek.
Böylece
XVl.yy daki Iran savaşları sona erdi.
Uzun bir barış dönemi başladı (1722 ye kadar)
Bugünkü sınırımıza yakın bir sınır çizildi ve bu sınır artık değişmeyecektir.
Osmanlı Türk dünyası ile irtibat kurma şansını kaybetti.

OSMANLI VENEDIK ILIŞKILERI
Osmanlı bu yüzyılda Venediklilerle Girit için savaştı.
Osmanlının Girit i alam sebeplerine bakıldığında.
Bu adanın Hıristiyan korsanlara yataklık etmesi
Venediklilerin önemli bir deniz üssü olması.
Akdeniz ve Ege hakimiyetimize gölge düşürmesi.
Sultan Ibrahim zamanında Mısır a sürgüne giden kızlar ağası Sümbül ağanın mallarının korsanlar tarafından yağmalanıp Girit te satılması.
1645 ada kuşatıldı ve Hanya kalesi alındı.
Peşine Kandiye kuşatıldı ama alınamadı.
Venedik adayı kurtarmak için Çanakkale boğazını kapadı.
Bu durum Osmanlıyı zor durumda bıraktı.
Veziriazam olan Köprülü Mehmet paşa Venediklileri kovdu.
lV.Mehmet zamanında Köprülü Fazıl Ahmet paşa ise adanın fethini tamamladı.
Bu donanmanın aldığı son yer oldu.
Buranın fethi XlX.yy kadar doğu Akdeniz deki Osmanlı hakimiyeti pekişti.
Bu sefer sırasında Osmanlı donanmasının Avrupa'dan geri olduğu anlaşıldı.
ll. Viyana bozgununa kadar Osmanlı Venedik savaşları sona erdi.

OSMANLI LEHISTAN ILIŞKILERI
HOTIN SEFERI VE ANTLAŞMASI 1621 ll.OSMAN

Lehistan Sokullu döneminde 1575 den 1587 kadar himayeye alınmıştı.
Himayeden çıktıktan sonra Erdel in ve Eflak Boğdanın iç işlerine karışmaya başladı.
Lehlilerin Eflak a saldırması üzerine ll.Osman sefere çıktı.
Yaş civarında Lehistan ordusu yenildi.
Peşine Hotin kalesi kuşatıldı.
Yeniçerilerin kale kuşatmasında gayretsizliğini gören Genç Osman Hotin barışı yapıp geri döndü.
Buna göre
Lehistan eskinden olduğu gibi Kırım hanına vergi verecek
Iki devlet birbirinin toprağına saldırmayacak
Bu Lehistan la yapılan ilk antlaşmadır.
Yeniçerilerin kaldırılması ilk defa bu olayla gündeme gelmiştir.
lV. MEHMET ‘IN LEHISTAN SEFERI BUÇAŞ ANTLAŞMASI 1672
Lehistan Osmanlı himayesindeki Rus Kazaklara saldırdı.
Bunun üzerine savaşlar başladı.
Savaşlar Podolya üzerinde yoğunlaştı.
lV. Mehmet ve Fazıl Ahmet paşayla birlikte sefere çıktı.
Osmanlı ordusu Leh topraklarına girince bu devlet barış istedi.
1672 Buçaş antlaşması imzalandı.
Buna göre
Podolya Osmanlı himayesinde kalacak
Lehistan Ukrayna dan çekilecek
22 bin duka altın vergi verecek
Lehistan meclisi bu vergiyi kabul etmedi.x
1676 kadar savaşlar devam etti.
Yapılan Zaranova-Zoravno antlaşması ile Osmanlı vergiden vazgeçti.
Bu antlaşma Osmanlının batıda en geniş sınırlara ulaştığı antlaşmasıdır.

OSMANLI AVUSTURYA ILIŞKILERI
Osmanlı Avusturya ile 1533 de ilk antlaşmasını yapmıştı.
Bu antlaşma 1568 de Sokullu tarafından bozulunca bir daha yenilendi.
1593 de karşılıklı akanlar yüzünden anlaşma tekrar bozuldu ve savaşlar yeniden başladı.
1593-1606 OSMANLI AVUSTURYA SAVAŞLARI ZITVATORUK ANTLAŞMASI lll.MURAT lll.MEHMET l.AHMET
Bosna beyi Hasan paşa Avusturya ya yaptığı bir savaşta pusuya düşürülüp şehit edildi.
Bunun üzerine lll.Murat savaşa karar verdi.
Ilk yıllar başarılı olunamadı.
1595 de lll.Mehmet ordunun başında sefere çıkınca Osmanlı ordusu Eğri kalesinin aldı.
Eğriyi kurtarmak için gelen Avusturya ordusu Haçovada bozguna uğratıldı.
Bu Osmanlının kazandığı son meydan muharebesidir.
Osmanlı ordusu daha sonra Kanije ve Estergon kalelerini aldı.
Avusturya ordusu Kanijeyi almak için çok uğraştı ama Tiryaki Hasan paşa vermedi.
Avusturya başka çare bulamayınca barış istemek zorunda kaldı.
Osmanlı Iran savaşları ve celali isyanlarından dolayı barışı kabul etti ve 1606 Zitvatoruk antlaşması imzalandı.
Buna göre
Eğri Kanije Estergon kaleleri Osmanlıya
Avusturya Osmanlıdan beri verdiği vergiyi vermeyecek
Avusturya bir defaya mahsus 200 bin kara kuruş savaş tazminatı ödeyecek.
Avusturya arşidükası Kutsal Roma Germen imparatoru sayılacak ve Osmanlı padişahına denk sayılacak.
Böylece
Osmanlının orta Avrupa daki üstünlüğü sarsıldı.
Avusturya Osmanlıya eşit sayıldı.
Osmanlının Avusturya üzerindeki yaptırım gücü sona erdi.
Osmanlının savaş gücünü kaybettiği ortaya çıkmaya başladı.
Osmanlı ilk defa savaş tazminatı aldı.
Kazanılan zafere göre olumsuz bir antlaşma imzalandı.
Böyle olumsuz bir antlaşma olmasında Iran savaşları ve celali isyanları etkili oldu.

1662-1664 AVUSTURYA SAVAŞLARI VASVAR BARIŞI lV.MEHMET

1658 de Erdel beyi Rokoçi isyan etti.
Köprülü Mehmet paşa bu isyanı bastırdı.
Rokoçi kaçıp Avusturya ya sığındı ve Avusturya yı Osmanlıya karşı kışkırtmaya başladı.
Böylece savaş başladı.
Fazıl Ahmet paşa Uyvar kalesini kuşattı ve aldı.
Avusturya barış istedi ve Vasvar barışı imzalandı.
Buna göre
Erdel Osmanlıya bağlı kalacak
Atanacak Erdel beyini Avusturya tanıyacak
200 bin kara kuruş Avusturya savaş tazminatı ödeyecek.
Uyvar Novingrat kaleleri Osmanlıya Zerinvar kalesi Avusturya nın olacak.
Bu antlaşma Avusturya ile imzalanan son kazançlı antlaşmadır.

ll.VIYANA KUŞATMASI 1683 lV MEHMET
Kanuni Macaristan ı üç parçaya bölmüş kuzeyini vergi vermesi şartıyla Avusturya ya terk etmişti.
Avusturya kralı l.Leopold bu bölgedeki insanlara mezhep farklılığından dolayı zulmetmeye başladı.
Buradaki insanlar Imre Tökeli adlı kişi etrafında toplandılar ve mücadeleye başladılar.
Imre Tökeli Osmanlıdan yardım istedi.
Bunun üzerine yardıma karar verildi ve Merzifonlu Kara Mustafa paşa sefere çıktı.
Avusturya ordusu Osmanlı ordusunun geldiğini duyunca Almanya içlerine çekildi.
Hedef Yanık kalenin alınması olmasına rağmen Merzifonlu yolda kara değiştirdi ve Viyana'yı kuşatmaya karar verdi.
Merzifonlunun Viyana'yı alamaya karar vermesinde
Uzun süredir zafere susamış halkın ve ordunun isteklerini tatmin etmek.
Viyana alındığı taktirde kötü giden talih dönecek
Avrupa Osmanlının aynı güçte olduğunu kabul edecek
Osmanlı ordusu Viyana’yı tam 60 gün kuşattı ve 18 defa saldırdı.
Papa haçlı dünyasının yardıma çağırdı.
Viyana’nın yağmalanmamasını isteyen Merzifonlu bir türlü son saldırıyı yapmadı.
Papanın yardım çağrısına uyan Leh kralı Jan Sobiyeski yardıma geldi.
Merzifonlu bununda tedbirini almıştı ve ordunun arkasının tutulmasını Kırım hanına verdi.
Kırım hanı görevini yapmadı ve Leh ordusunun geçmesine müsaade etti.
Ordumuz iki ordu arasında kaldı ve ağır bir yenilgi aldı ve Belgrat a çekildi.
Böyle bir sonuç alınmasında
Merzifonlunun son yürüyüşü bir türlü yapmaması
Kırım hanının görevini yapmaması
Viyana nın sağlam kale olması
Lehistanın yardıma gelemsi
Osmanlının kuşatmaya hazırlıksız olması
Sonuçta
Merzifonlu idam edildi.
Osmanlı Avrupa ya toprak vermeye başladı.
Osmanlının Avrupa üzerindeki yaptırım gücü sona erdi.
Türk tarihinin en büyük yenilgilerinden biri oldu.
Türklerin Sakarya ya kadar olan geri çekilme dönemi başladı.
Avusturya Malta Venedik Rusya Lehistan papanın kışkırtması üzerine Osmanlıya karşı kutsal ittifak kurdular.
KUTSAL ITTIFAK SAVAŞLARI 1683-1699 KARLOFCA ANTLAŞMASI lV.MEHMET ll.SÜLEYMAN lll.AHMET ll.MUSTAFA

Viyana bozgunundan sonra papanın gayretleri sonucunda Osmanlıya karşı bir ittifak kuruldu.
Avrupa bu ittifakı kaçırmak istedi.
Venedik Dalmaçya kıyılarına ve Moraya saldırdı ve aldı.
Rusya Azak ve çevresine saldırdı ve aldı.
Lehistan Podolya ve Boğdana saldırdı.
Avusturya Macaristan ve Erdele saldırdı ve aldı.
Osmanlı ordusu hemen her yerde yenildi.
ll.Mustafa ordunun başında sefere çıktı
1697 de Zenta savaşını kaybetti
Bundan sonra hiç biri padişah ordunun başında sefere çıkmadı.
Salamkeman savaşında veziriazam Fazıl Mustafa paşa şehit düştü.
Sonuçta Ingiltere ve Hollanda araya girdi ve Karlofça antlaşması imzalandı.
Buna göre
Avusturya Temeşvar Banat yaylası Erdel ve Macaristanı alacak
Lehistan Ukrayna ve Podolya yı alacak
Venedik Mora ve Dalmaçya kıyılarını alacak
Bu antlaşma Avusturya nın garantörlüğünde olacak
Ruslar bu antlaşmayı Avusturya nın garantörlüğüne kızdıkları için imzalamadılar.
Bir yıl sonra gelip Istanbul antlaşmasını imzaladılar
Bu Ruslarla imzalanan ilk resmi antlaşmadır.
Buna göre
Azak çevresi Ruslara verilecek
Ruslar Istanbul a elçilik açacak
Ruslar Kudüs ü  ziyaret edecek
Diğer işgal ettikleri yerlerden çekilecek

Böylece
Osmanlı bu antlaşmalarla ilk defa toprak kaybetti.
Orta Avrupa daki Osmanlı egemenliği sona erdi.
Avrupa saldırıya Osmanlı savunmaya geçti.
Azak kalesini alan Rusya Karadeniz e indi.
Osmanlı gerileme dönemine girdi.
Osmanlının askeri gücünün yetersizliği tamamen anlaşıldı.
Kaybedilen topraklar için XVlll.yy da da mücadele edildi.
Bu antlaşma Osmanlıyı paylaşmayı hedef alan ilk antlaşmadır.

DURAKLAMA DÖNEMI IÇ ISYANLARI
Osmanlının kuruluş ve yükselme döneminde isyanlar çıkmıştır.
Fakat devlet güçlü olduğundan pek fazla etkili olmamıştır.
XVll.yy da Osmanlıda siyasi,toplumsal ve ekonomik bozulmalar yine bu yüzyılda çıkan isyanların etkili olmasını sağlamıştır.
Bu yüzyılın isyanları üç başlıkta incelenir.

ISTANBUL ISYANLARI

Bu isyanları kapıkulu askerleri ulama sınıfı medrese öğrencileri bazen de halk katılmıştır.
Bu isyanların sebeplerine bakıldığında
Cülus bahşişinin ve ulufelerin dağıtımındaki aksamalar
Maaşların ayarı düşük paradan verilmesi
Yeniçerilerin bozulması
Kapıkuluna ters düşen padişah ve devlet adamlarının görevden alınmak istemesi
Devlet adamlarının ve ulamanın birbirleri ile olan çekişmeler
Bazı devlet adamlarının ve saray kadınlarının çıkarları elden gidince kışkırtıcı rol oynamaları
Istanbul isyanlarının başlangıcı Fatih zamandadır.
Cülus bahşişi yüzünden ayaklanan yeniçerilerin istekleri kabul edildi.
Böylece cülus bahşişi gelenek haline geldi
Yavuz zamanında ll.Selim zamanında da ayaklandılar.
Zaman içinde güçlerinin farkına vardılar ve Sokullu zamanında sık sık ayaklandılar.
lll.Murat zamanında ayarı düşük paradan dolayı isyan ettiler ve istekleri kabul edildi.
Genç Osman zamanında Hotin kalesi kuşatması sırasında gayretsizlik gösterdiler.
Bunun üzerine ll.Osman yeniçerileri kaldırmayı düşündü ve bu kulaklarına gidince ll.Osmanı katlettiler.
Ilk defa bir sultan öldürdüler suçları cezasız kalınca azdılar.
Bu isyan Istanbul isyanlarının en büyüğüdür.
lV.Murat zamanında ayaklandılar ve devlet adamlarının bir kısmını öldürdüler
fakat daha sonra Murat otoritesini kurarak isyanları önledi.
lV.Mehmet zamanında ayaklanıp 30 kişiyi katledip sultan Ahmet meydanında çınara astılar.
Bu olaya Vakayı Vakvakiye (çınar olayı ) denildi.
1687 de ise lV.Mehmet i tahtan indirdiler
Istanbul isyanları merkezi otoriteyi büyük ölçüde zayıflatmıştır

CELALI ISYANLARI
Anadolu'da çıkan isyanların sebeplerine bakıldığında
Devlet görevlilerin yanlış tutumu
Ekonominin bozulması
Halktan kanunsuz vergi alınması
Vergilerin ağırlığı
Köylünün toprağı terk etmesi
Tımar sistemini bozulması
Iltizam sisteminin yaygınlaşması
Güvenliği sağlayan askerleri halka zulmetmesi
Anadolu'da tarım ticaret hayatının bitmesi
Devşirme devlet adamlarının halkla kaynaşamaması
Tımar sisteminin ve tımarlı sipahilerin bozulması
Uzun süren Avusturya Iran savaşları
Savaştan kaçanların eşkıyalık yapmaları
Yukarıdaki sebeplerden dolayı Cambolatoğlu,Karayazıcı,Deli Hasan,Kalenderoğlu,Abaza Hasan,Abaza Mehmet Vardar Ali Paşa gibi isyanlar çıkmıştır.
Sonuçta
Anadolu'da düzen bozuldu
Üretim azaldı
Anadolu tahrip oldu
Can mal güvenliği kalmadı
Vergiler toplanamadı
Dıştaki mücadeleyi de etkiledi

EYALET ISYANLARI
Merkezi otoritenin zayıflığı eyaletlere yansıdı
Eflak,Erdel,Boğdan,Yemen,Trablusgarb gibi yerlerde isyan çıktı
Devlet bunları bastırmak için çok uğraştı.

ISYANLARIN GENEL ÖZELLIKLERI
Belli bir düşünceyi temsil etmiyorlardı
Bu isyanların dini yönleri yoktur
Devlet bu isyanlarının köküne inememiştir
Devlet bu isyanları şiddet yoluyla bastırmaya çalışmıştır
Bu isyanlar devletin düzenini değiştirmeye yönelik değildir
Bu isyanlar şahıslara yöneliktir
Bu isyanlar bazı devlet adamlarının dikkatini çekmiş ve ıslahat yapmışlardır.

XVll.YY ISLAHATLARI
XVl.yy sonlarına doğru Osmanlının kötüye gittiği görülmüştür.
Işte bu kötü gidişi durdurmak için bazı çabalar sarf edilmiştir.
Bazı devlet adamları ıslahatlar yapmaya çalışmışlardır.
Bunlar

KUYUCU MURAT PAŞA
Celali isyanlarını şiddet yolu ile bastırmaya çalışmıştır.
Köklü tedbirler almadığı için isyanlar devam etmiştir.

GENÇ OSMAN
Saray dışı evlilik yaparak sarayı halka açmaya devletle halkı kaynaştırmaya çalıştı.
Yeniçeri ocağını kaldırmayı düşündü.
ll. Osman Osmanlıda ilk defa köklü ıslahat düşünen padişahtır.

IV.MURAT
Otoritesini tesis ettikten sonra ıslahatlara başladı.
Yeniçerileri ve sipahilerin zorbalarını ortadan kaldırdı.
Istanbul'un güvenliğini sağladı
Celali isyanlarını bastırdı
Içki ve tütün yasağı getirdi
Tımarlı sipahileri saydırdı
Bütçede iyileştirmeler yaptı
Devlet adamlarına raporlar hazırlattı
Koci Bey risalesini hazırlattı ama uygulama fırsatı bulamadı

TARHUNCU AHMET PAŞA
Maliyeye düzen getirmeye çalıştı
Bütçe açığı nedenlerini araştırdı ve saraydan olduğun anladı ve saray masraflarını kıstı
Devletin gelirini giderini tespit etti ve bir bütçe hazırladı


KÖPRÜLÜ MEHMET PAŞA
Mehmet paşaya vezirlik teklif edilince bazı şartlar ileri sürdü
Bunlar
Sarayda üzerine vazife olmayan kişiler devlet işlerine karışmayacak
Sunacağı teklifler kabul edilecek
Devlet memurlarını kendi atayacak
Hakkında şikayet olursa önce dinlenecek sonra kara verilecek
Bu şartlar kabul edilince Köprülü tam bir bağımsız başbakan olarak göreve başladı.
Girit kuşatmasında dolayı Çanakkale boğazını kapatmış olan Venedikleri kovdu
Erdey beyi Rokocinin isyanın bastırdı
Abaza Hasan paşanın isyanın bastırdı
Denk bir bütçe hazırlamaya çalıştı

KÖPRÜLÜ FAZIL AHMET PAŞA

Avusturya ile Vasvar barışını yaptı
Giriti aldı
Buçaş antlaşmasını yaptı
Ağır vergileri kaldırdı
Cizyenin toplanmasını bir düzene koydu
Orduda olmadığı halde ulufe alanların ulufelerini kesti
Devlet adamlarının padişaha bayramlarda hediye verme usulünü kaldırdı

XVII.YY ISLAHATLARININ ÖZELLIKLERI
Fazla gelişme imkanı bulamadılar düşüncede kaldılar
Yapılan kişilere bağlı olduğundan
Onların kısa süreli başta durmasından
Şiddete dayalı olduğundan
Çıkarları elden gidenlerin entrikalar çıkarmasından
Islahatlarda Avrupa'nın etkisi yoktur
Olayların nedenlerine inilmediğinden duraklamaya çözüm getirmemiştir.
Kuvvet ve şiddet yoluyla asayiş temin edilmeye çalışılmıştır
Yükselme dönemindeki ihtişama dönülmeye çalışılmıştır

Ayrıca Bakınız

Oğuzlar Oğuz Türk Boyları

Türk Tarihi Özet Konu Anlatımı

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

ilk Müslüman Türk Devletleri

Karahanlılar (840-1212) ve Harzemşahlar (1097-1231) Haritası

Gazneliler Haritası 963-1187

Büyük Selçuklular Haritası

1.Dünya Savaşı Haritaları

2.Dünya Savası Haritaları

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Tarih Konular

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Haritaları

Dünya Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

Tarih Haritaları

Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Konuları

Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Kpss Tarih

Tarihi Videolar

Tarihi Resimler