Gece ve Gündüz Oluşumu. Gece ve Gündüz dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesiyle oluşmaktadır. Dünya'nın hareketi

Dünyanın Kendi Etrafında Dönüşü Hareketli Flash Görmek Için Tıklayınız

Dünya kendi çevresinde (23 saat, 56 dakika, 4.091 saniye) ve güneş çevresinde (365 gün, 6 saat, 48 dakika) hareket eder. Günlük ve yıllık hareketlerine bağlı olarak gece, gündüz, mevsimler, kayaçların oluşması ve diğer canlılık ve biyolojik olaylar gerçekleşir. Mevsimlerin oluşmasında etken ise 23 derecelik eksen eğikliğidir.

Hareketleri : Sürekli olarak hareket eden dünyanın iki çeşit hareketi vardır. Bu hareketlerden birisi kendi ekseni etrafında olur ve batıdan doğuya doğrudur. Bu dönmesini 24 saatte tamamlar. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki bu dönmesi ile birlikte olan ikinci hareketi ,güneş etrafındadır. Güneş etrafında dünya, elips şeklinde çok geniş bir yörünge üzerindeki hareketini de 365 1/4 günde, yani bir yılda tamamlar. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki ve güneş etrafındaki bu iki hareketi, iki önemli olaya sebep verir. Kendi ekseni etrafında dönmesi ile gece ve gündüz, güneşin etrafında dönmesi ile mevsimler meydana gelir. Dünyanın yüzeyi : Dünyanın yüzölçümü 509.200.000 kilometrekaredir. Bunun % 70 denizler 360.600.000 kilometrekare, % 39,u karalar ,148.600.000 kilometrekare dir. Kuzey kutup çevresinde karalarla çevrilmiş bir deniz, Güney Kutup çevresinde denizlerle kuşatılmış bir kara parçası vardır.

Dünya'nın kendi ekseni  etrafında dönüşü sırasında iki türlü hız ortaya çıkar;

a) Açısal Hız: Dairesel hareket yapan bir cismin birim zamanda taranan açıya açısal hız denir. Açısal hız, her enleminde aynıdır. 24 saatte 3600 derece taranır. Bir saatte 15°, 4 dakikada 1° dir. Bundan dolayı bir boylam üzerindeki bütün noktalarda yerel saat aynıdır.

b) Çizgisel Hız: Cisimlerin birim zamanda aldığı yola çizgisel hız  denir. Dünya'nın çizgisel hızı  her enlemde aynı  deÄŸildir. Hızın en yüksek olduÄŸu  yer  Ekvatordur  ve  saatte 1670 km'dir. Bu hız kutuplara doÄŸru azalır ve kutup noktalarında 0 km olur.


Çizgisel hızın farklı olmasına baÄŸlı olarak Ekvator ve çevresinde güneÅŸ hızlı doÄŸar ve hızlı batar. Kutuplara doÄŸru gittikçe güneÅŸin doÄŸuÅŸ batış süresi uzar.  Çizgisel hızın farklı olması yer çekimini de etkiler. Ekvatorda çizgisel hız ve savrulma fazla olduÄŸu için yer çekimi az, kutuplara doÄŸru ise çizgisel hız ve savrulma azaldığı için yer çekimi artar.

EÄŸer çizgisel hız  iki kat artsaydı bir gün 12 saat olurdu, böylece iki meridyen arası  yerel saat farkı 2 dakika olurdu. Çizgisel hız iki kat azalsaydı bir gün 48 saat olurdu,  böylece iki meridyen arası yerel saat farkı 8 dakika olurdu.

Dünya'nın yuvarlak  olmasından dolayı güneÅŸe bakan yüzü aydınlık, diÄŸer yüzü karanlıkta kalır. Dünya'nın dönmesiyle gece ve gündüz birbirini  izler. Ancak yer ekseninin yörünge düzlemine dik olmamasından dolayı  gece gündüz  süreleri yıl içerisinde deÄŸiÅŸir.

Dünya'nın aydınlık ve karanlık kısımlarını  birbirinden ayıran sınıra aydınlanma

çemberi denir.


Dünya'nın batıdan doÄŸuya doÄŸru dönmesi, güneÅŸin doÄŸu-dan doÄŸmasına  ve batıdan batmasına neden olur. Buna baÄŸlı olarak da ana yönler oluÅŸur.


Günlük Hareketinin Sonuçları:

1. Gece ve gündüz ardalanır.

2.  GüneÅŸ ışınlarının gün içerisinde yere düşme açıları deÄŸiÅŸir. Sabah ve akÅŸam  güneÅŸ ışınları eÄŸik,  öğlen vakti ise en yüksek açıyla gelir.

3. Gölge boyları ve yönleri değişir.

4. Günlük sıcaklık farkları oluşur. Gün içerisinde en yüksek sıcaklıklar öğleden sonra görülürken, en düşük sıcaklıklar da güneşin doğduğu andır.

5.  Gün içerisinde basınç deÄŸiÅŸimleri oluÅŸur. Bunun sonucunda günlük  (meltem) rüzgârlar oluÅŸur.

6. Kurak ve yarı kurak bölgelerde taşlarda mekanik çözülme gerçekleşir.

7.  Merkezkaç (coriolis) kuvveti oluÅŸur. Bunun sonucunda; Rüzgârların ve okyanus  akıntılarının yönlerinde sapmalar meydana gelir.

8. 30 ve 60 enlemleri civarında dinamik basınç merkezleri oluşur.

9. Yerel saat farkları meydana gelir.

Ayrıca Bakınız

Yerin Åžekli ve Hareketleri

Yerkürenin Hareketi Flash

Hareketli Yerküre Flash

Dünyanın Yıllık Hareketi Flashı

Dünya Haritaları

Kıtalar Dünya Haritası

Dünya Fiziki Haritası

CoÄŸrafya Konular

1.Dünya Savaşı Haritaları

Türkiye Haritaları

Dünya Haritaları

Flash EÄŸitici Oyunlar

CoÄŸrafya Animasyonlar Flashlar

Tarihi Videolar

Kpss CoÄŸrafya

Türk Bayrakları (35)

Istiklal Gazetesi (53)

CoÄŸrafi Resimler (28)