9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları sayfa 163-170

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları Ekoyay Yayınları Kitap Cevapları

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 163

♦   Metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelimelerin anlamlarınıbulunuz.

♦   Metindeki paragrafların birbirine nasıl bağlandıklarını ve bir paragraftan diğerine geçişin nasıl sağlandığını belirleyiniz.

Metindeki paragraflar cümlelerin oluşturduğu anlam bütünlüğüne sahiptir. Paragraflar arasında geçişi sağlayan cümleler vardır. Bir paragrafın başlangıç cümlesi, kendinden önceki paragrafın son cümlesiyle anlam yakınlığı gösterir.

♦  Metnin son paragrafını inceleyerek paragrafta yapılan açıklamanın bir kelime ya da cümleyle ifade edilip edilemeyeceğini söyleyiniz.

Metnin son paragrafında yapılan açıklamalar bir kelime veya cümleyle ifade edilemez. Çünkü bütün kelimeler, kelime grupları ve cümleler paragrafın iletisini oluşturacak şekilde düzenlenmiştir.

1. Etkinlik

160. sayfada verilen resimlerdeki bahçeyi ve duvarımetin olarak kabul ettiğinizi düşününüz. Bahçe ve duvarın paragrafları neler olurdu?

Bahçe ve duvar metin olarak düşünülürse taş, demir, tuğla, çimento; çiçek, ağaç, çimen, su gibi ögeler de birer paragraf olur.

2. Etkinlik

 "... Ve Bahçeler Tarumar" adlı metinden bir paragraf seçerek;

a.Paragrafı meydana getiren dil unsurlarını belirleyiniz.

c.Paragraftaki cümleler arasındaki bağlantıyı hangi kelimelerin sağladığını aşağıda boş bırakılan yere yazınız.

Paragraflardaki cümleleri genellikle edat ve bağlaçlar birbirine bağlamıştır.

ç. Seçtiğiniz paragraftaki cümlelerin anlamlarını inceleyerek cümlelerdeki anlamın, paragrafın ifade ettiği anlamla aynı olup olmadığını söyleyiniz.

Yapı ve anlam bakımından paragrafa uymayan cümleler paragrafı ve düşüncenin akışını bozar.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 164

M.a.k.a.s.ı.n  v.e.r.m.e.k  i.s.t.e.d.i.ğ.i  h.e.r  ş.e.k.l.e  g.i.r.e.b.i.l.e.n  l.e.y.l.a.k  g.i.b.i 

Görüldüğü gibi cümlede en küçük anlam birimi olan sesler bir araya gelerek kelimeleri ve kelime gruplarını oluşturur. Bu kelime ve kelime grupları da bir bağlam çerçevesinde cümleyi meydana getirir.

-Paragraf da tıpkı cümle gibi anlam bütünlüğü olan bir metindir. Cümleden bir kelime çıkardığımızda anlam nasıl bozuluyorsa paragraftan da bir cümle çıkardığımızda anlam daralır veya bozulur

-İyi yazılmış bir paragrafta ne eksik ne de fazla bir cümle olabilir.

5.Etkinlik

Paragraf dil ögelerinin (ses, kelime, kelime grubu, cümle) kullanılması yoluyla bir duygu, düşünce veya tasarıyı anlatan yazılardır. Seslerin birer simge olduğunu düşünürsek cümle ve paragrafların bir gösterge olduğunu söyleyebiliriz.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 165

Her göstergenin iki yönü olduğunu hatırlayınız. Paragrafın yapısı ve anlamından hangisi gösteren, hangisi gösterilendir?

Paragrafın yapısı: gösteren

Paragrafın anlamı: gösterilen

6. etkinlik

istanbul" adlı paragraftaki "konu" ve "anahtar kelime"leri bulunuz ve paragrafta düşüncenin akışını bozan durumu aşağıda boş bırakılan yere yazınız.

Paragrafın cümleleri arasındaki bağdaştırma, dil ve anlam ilişkisi olarak iki yönlüdür. Buradan yola çıkarak "İstanbul"  adlı paragrafı ikiye bölmek istesek ikinci paragraf hangi cümleyle başlardı? Aşağıya yazınız.

Konusu: İstanbul

Anahtar kelimeler: Lale Devri, İbrahim Paşa, IV. Mehmet

Düşüncenin  akışını bozan durum: IV. Mehmet’in oğlunu eğlendirmek için her gün yeni bir şey icat ediyordu.

ANLAMA VE YORUMLAMA

7. Etkinlik

I. Lale Devrinin ve sonrasının insanları, kendini tekrarlamaya başlayan bir medeniyetten yorulmuşlardı.

II. Eski has bahçelerden sadece Topkapı Sarayı bahçesinin klasik özelliklerini belli ölçüde koruduğu söylenebilir.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 166

7.etkinlik:

Yukarıdaki numaralı cümlelerden bir paragraf oluşturmaya çalışınız. Verilen cümlelerden bir paragraf oluşturamadıysanız sebeplerini aşağıda boş bırakılan yere yazınız.

Verilen numaralı cümleler arasında bir anlam ilgisi ve yapı birliği yoktur.

 Dil bilgisi kuralları, bir paragrafın oluşmasıiçin yeterli değildir. Paragrafın oluşmasın-da dil bilgisi kurallarına kelimeler, kelime gruplarıve cümleler arasındaki anlam ilişkisi de yar-dım eder ve bunlar içiçedir. Kitabınızdaki herhangi bir metinden bir paragraf seçiniz ve pa-ragraftaki anlam ilişkisini defterinize yazınız.

Dil bilgisi kuralları, bir paragrafın oluşması için yeterli değildir. Paragrafın oluşmasında dil bilgisi kurallarına kelimeler, kelime grupları ve cümleler arasındaki anlam ilişkisi de yardım eder ve bunlar iç içedir.

8.  Etkinlik

"Fareler ve İnsanlar" adlı metindeki zaman, kişi ve yer bildiren kelimeleri çıkartarak paragrafın anlamında meydana gelen değişiklik ya da eksiklikleri ve bu kelimelerin paragraf içinde oluşturduğu ilişkiyi defterinize yazınız.

Olaya dayalı paragraflarda kişi, yer, zaman ve olay unsurları temel yapıyı oluşturur. Bunlardan birini çıkarırsak anlam ve paragrafın bütünlüğü bozulur.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 167

Paragraf Bilgisi

 Yukarıdaki metinde paragraflarıbirbirine bağlayan kelimeleri belirleyiniz.

Metindeki işaret zamirleri ve işaret sıfatlarını bularak bu kelimelerin, paragrafları birbirine bağlamadaki rollerini aşağıya yazınız.

Bazı kelime ve kelime grupları, paragraf içindeki cümlelere ya da diğer paragraflara gönderme yapabilir. Paragraflar, bu gibi yollarla kendinden önceki ve sonraki paragrafla bağ kurmuş olur. Siz de farklı bir metni inceleyerek paragrafların, önceki ve sonraki paragrafa nasıl bağlandığını bulunuz ve defterinize yazınız.

"Biraz da Edebiyat Yapsak" adlı metni inceleyerek cümle ve paragrafın yapı bakımından özelliklerini belirleyiniz. Cümlenin ve paragrafın özelliklerini defterinize yazınız.

Bazı kelime ve kelime grupları, paragraf içindeki cümlelere ya da diğer paragraflara gönderme yapabilir. Paragraflar, bu gibi yollarla kendinden önceki ve sonraki paragrafla bağ kurmuş oluruz.

10. Etkinlik

"Paragraf ele aldığı konuyu daha derinlemesine işler. Paragraf bir bakıma cümlenin genişletilmiş hâli gibidir." cümlesinden hareketle aşağıda boş bırakılan yere cümle ve paragrafı karşılaştıran bir metin yazınız.

Cümle: Tek bir yargı vardır. Anlam bütünlüğüne sahiptir. Dar bir ifade alanı vardır. Kelime ve kelime gruplarıyla kurulur.

Paragraf: Birden fazla yargı vardır. Anlam bütünlüğüne sahiptir. Geniş bir ifade alanı vardır. Cümlelerle kurulur.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 168

Yukarıda verilen paragrafları inceleyerek cümlelerin birbirine hangi kelimelerle bağlandığını aşağıya yazınız.

İyi düzenlendiğini düşündüğünüz paragrafların özelliklerini sınıfça tartışınız. İyi bir paragrafta olması gereken özellikleri maddeler hâlinde sıralayarak afiş hâline getiriniz ve afişi sınıf panosuna asınız.

Verilen paragraflarda cümleler “ bu, ancak” gibi kelimelerle birbirine bağlanmıştır. Ayrıca her cümle bağdaşıklık ve bağlaşıklık yönünden kendinden önceki cümlenin devamı, kendinden sonraki cümlenin hazırlayıcısıdır.

1.  Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerleri doldurunuz.

•   Paragraf; giriş , gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.

•   Paragrafın kolay anlaşılabilmesi için konu bölümünün paragrafın başında olması iyi olur.

2.  Aşağıdaki cümlelerin başına, verilen bilgi doğru ise "D", yanlış ise "Y" yazınız.

( D  ) Aynı paragrafın içinde farklı zaman ekleriyle çekimlenmiş cümleler bulunabilir.

( D  ) Anlam bakımından birbiriyle ilgisiz cümleler paragraf oluşturamaz.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 169

(  D ) İyi düzenlenmiş paragraflardan bir cümle çıkarmak anlatımı bozar.

( D ) Paragraflarda geçen bir isim, nesne veya cümleye işaret sıfatları ve zamirlerle gönderme yapılabilir.

( Y  ) Paragrafın konusunu anlatan cümle paragrafın sonunda olur.

(  D ) Paragraf, gösteren ve gösterileni bulunan bir gösterge değildir.

3.  Şiirimizi, eski şiirimizi kendimiz de okumalı, çocuklarımıza da okutmalıyız. Dilimizi gerçekten öğrenmenin, tadına erip onunla güzel şekiller kurmak gücünü edinmenin başka yolu yoktur. Edebiyatı cedide'den beri, belki de ta Tanzimat'tan beri Türk yazarlarının çoğu Türk dilini beğenmez, ille değişsin de Frenkçeye benzesin isterler; en özenerek yazdıklarında bile başka bir dilden çevrilmiş sandıracak bir hava, Karacaoğlan'la birlikte, "Dilleri var,

bizim dile benzemez!" dedirtecek bir______________

Parça, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir?

A) güzellik vardır.                                         B) yabancılık kokusu duyulur.

C) akıcı Türkçe görülür.                                 D) Türkçeye hayranlık bulunur

E) şiir tadı hissedilir.

4.  Aşağıdakilerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olamaz?

A)  Akşam vakti olmuştu.

B)   Fren, aracın en önemli aksamından biridir.

C)   Evler, mevkisine göre değer kazanır.

D)   Kış mevsimini ise hava kirliliğinin artması yüzünden sevmem.

E)  Bir eleştirmenin şu sayacağım özelliklere sahip olması beklenir.

5.  (I) Babamın cep defterleri, cönk ile bu yeni defterler arasında bir yere sahipti. (II) Cönk, eskiden âşıkların şiirlerini topladıkları defterlere denirmiş. (III) Tevarüs geleneğine sahip değildi fakat bir fonksiyonu icra ediyordu. (IV) İçtendi, yürek sıcaklığı taşıyan cümleler taşırdı sayfalarında. (V) Ben bir cönk görmemiştim ama hiç olmazsa babamınki gibi defterlerin yaşamasını çok isterdim.

Yukarıdaki paragrafta, düşüncenin akışını bozan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

A) I                       B)   II                      C)   III                      D) IV                                 E) V

6.  (I) Bir zamanlar geceleri oturur, anılarımı, izlenimlerimi küçük defterlere yazardım. (II) Sonra nasıl oldu bilmem, ne o küçük defterler kaldıne de bende o sayfalara bir şeyler karalama isteği. (III) Belki de yaşamın bin bir türlüzorluğu bana bu gündelik eğlenceyi unutturdu. (IV) Yıllardan beri çeşitli günlükler okuyorum: Gide'in, Green'in... (V) Alfred de Vigny'nin "Bir Şairin Günlüğü"nüde dilimize çevirdim. (VI) Günlük türüne karşı duyduğum yakınlık, Salah Birsel'in "Günlük"ünü okuduktan sonra daha da arttı.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

A) II                          B) III                     C) IV                     D)V                      E) VI

YG5-2010

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım EKOYAY YAYINEVİ Cevapları SAYFA 170

Farklı metinlerden dört tane paragraf seçerek sınıfa getiriniz.

Bir evin önünde arabaların çoğalması neyin ifadesidir, bundan nasıl bir anlam çıkarılabilir?

"Çıkar şu ağzındaki baklayı!" deyimi hangi durumlarda kullanılır?

Ağzındaki baklayı çıkarmak, gizlenen bir şeyin anlatılmasıdır.