ekoyay yayınevi 9.sınıf dil ve anlatım sayfa 122-125

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları Ekoyay Yayınları Kitap Cevapları

9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları EKOYAY SAYFA 122

□    Çiçek ve şeritlerle süslenmişbir araba ne ifade eder? Niçin?

Çiçek ve şeritlerle süslenmiş bir araba, düğün ya da sünnet düğünü olduğu anlamını ifade eder.

□    Her cümlede her kelimeyi veya kelime grubunu kullanabilir misiniz? Sebebi nedir?

Her cümle, aktarmak istediği duygu ve düşünceleri ifade edecek kelime ve kelime gruplarıyla kurulur. Bu nedenle her kelime veya kelime grubu her cümlede kullanılamaz.

□    Yüklemi "tırmandı" olan cümlenin öznesi "balina" olabilir mi? Niçin?

Yüklemi “ tırmandı” olan bir cümlenin öznesi “ balina” olamaz. Çünkü cümle mantıklı olmalıdır. Balinalar bir yere tırmanamaz.

9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları EKOYAY SAYFA 123

1.  Etkinlik

"Vermişti." cümlesini; özne, nesne, yer tamlayıcısı ve zarf tümleci ögeleriyle genişletiniz.

 Bunları bana babam vermişti.

Bir asker, savaşın başladığı haberini vermişti.

Öğretmenimiz ödülü bana vermişti.

Ağaçlar o yıl meyvelerini erken vermişti.

Cümleye ilave ettiğiniz her ögenin, cümlenin anlamına yaptığı katkıyı aşağıya yazınız.

Cümleye ilave ettiğimiz öğeler kişi, yer, zaman, nesne, yönelme gibi anlamlar katmıştır.

♦  Ahmet, her sabah sırtında çantasını okula büyük zorluklarla getiriyordu.

Yukarıdaki cümlede "getiriyordu, Ahmet, sırt, okul, büyük zorluk, çanta, her sabah, getirmek" kelimeleri arasında bir anlam ilişkisi vardır.

a.Okul-sırt-çanta kelimeleri arasındaki ilişkiyi;

Okul, sırt, çanta kelimeleri çeşitli görevler üstlenerek bir durumu anlatmak üzere aynı cümlede kullanılmıştır.

b.Cümlenin yüklemi ile nesnesi arasındaki ilişkiyi;

Özne görevindeki kelime “Ahmet”, yüklem ise “getiriyordu” fiilidir. Özne, yüklemde belirtilen işi doğrudan yapmıştır.

c.Cümlenin öznesinin cansız bir varlık olup olamayacağını defterinize yazınız.

Cümlenin öznesi cansız bir varlık da olabilir. (Kalem yere düştü.)

Anlam bakımından birbiriyle ilişkili çeşitli kelimelerin, ekler yardımıyla bir anlam etrafında toplanmasına bağdaştırma denilebilir mi? Sınıfta sebebini tartışınız ve tartışma sonucunu defterinize yazınız.

Anlam bakımından birbirleriyle ilişkili çeşitli kelimelerin, ekler yardımıyla bir anlam etrafında toplanmasına bağdaştırma denir.

2013 2014 9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları EKOYAY SAYFA 124

“Ne kadar güzel! Burada yaşamak isterim.” Cümlesinde “ne kadar güzel” ifadesi beğenme duygusunu anlatır. İkinci cümledeki “ne kadar güzel” ifadesinde ise soru anlamı vardır.

—İletişimde gönderici ile alıcı dil, kültür, anlayış bakımından ortak niteliklere sahip olursa iletişim daha etkili olur. Cümlelerin anlamı ve gücü, gönderici ile alıcı arasındaki ortak yönlerin ne kadar güçlü olduğu ile ölçülür.

3.Etkinlik

Verilen yüklemlerden “gelmiş, üzülüyor” kelimeleri bir cümlede yüklem olursa özne insan olabilir. İnsanın yeşermesi veya erimesi söz konusu olamayacağı için “yeşerdi” ve “eriyecek” yüklemlerinin özneleri insan olamaz.

–Her yüklem canlı ya da cansız bütün öznelere bağlanamaz. Özne- yüklem arasında anlamsal ve yapısal bir ilişki olmalıdır. Özne, yüklemin belirttiği hareketi, durumu, özelliği yansıtabilen bir varlık olmalıdır.

4.Etkinlik

Cümle                                                                                 Özne- Yüklem İlişkisi

Merdivenleri çıkarken nefesim kesildi.                 Özne yüklemin bildirdiği yargıyla doğrudan ilgilidir.

Bir saat önce elektrik kesildi.                                     Özne, yüklemin belirttiği işi yapan asıl unsur değildir.

Sofra kuruldu, karpuzlar kesildi.                                               Karpuzu kesen asıl özne verilmemiştir.

5.Etkinlik

İyi bir öğretmen, kendini yavaş yavaş gereksiz kılabilen insandır.

Çocuklarını nasıl yetiştiriyorsan oğlumu da öyle yetiştir.

9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları EKOYAY SAYFA 125

—Cümlede anlamın oluşmasını sağlayan en önemli öge yüklemdir. Yüklem cümlenin iskeletidir. Dile getirilecek duygu, düşünce, iş, hareket ve yargı yüklemle sağlanır. Bu nedenle yüklem değeri taşıyan tek bir kelime bile aynı zamanda bir cümledir. ( sarıydı, gülüyor)

Ölçme ve Değerlendirme

1)bağlam, yüklemdir

2) YDYD

3) C

4) E

5) B