Ekoyay yayınevi 9.sınıf dil ve anlatım sayfa 31,33,34,35

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 9. Sınıf Dil ve Anlatım Cevapları Ekoyay Yayınları Kitap Cevapları

Ekoyay yayınevi  9.sınıf dil ve anlatım sayfa 31,33,34,35

SAYFA 31

6. ETKİNLİK:

Konuşma dili ile yazı dili arasındaki farklar:

- Bir ülkede bir yazı dili varken birden fazla konuşma dili vardır.

- Konuşma dili doğaldır yazı dili yapma bir dildir.

- Yazı dilinde kurallar varken konuşma dilinde yoktur.

- Yazı dilinin kullanım sahası konuşma diline göre daha geniştir.

- Konuşma dili günlük hayatta farklılık gösterirken yazı dili göstermez.

sayfa33

ölçme değerlendirme

 1.  Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle  doldurunuz.

*  ağız

* şive

 2.  Aşağıdaki cümlelerin başına yargıalr doğru ise D yanlış ise Y yazınız.

D

Y

D

Y

3. D.  Yine ayaklarını ıslatmışsın

4.e . farklı kültürlerin dilimizi bozmasından

5. A. kişisel değerlendirmelerini yansıtmamak.

 SAYFA 34

ÜNİTE SONU ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI

1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle  doldurunuz.

* ileti(mesaj)

*  konuşma dili

* şive

* ağız

2.  Aşağıdaki cümlelerin başına yargıalr doğru ise D yanlış ise Y yazınız.

* Y

* D

*  D

* Y

3.  C

4. D

5.B

6.E

7.E

8.B

9. D

10.B

EKOYAY SAYFA 35

2. Ünite Dillerin sınıflandırılması ve Türkçenin dünya dilleri Arasındaki Yeri

HAZIRLIK

1. Atatürk'ün Türk dili hakkıındaki görüşleri:

* “Türk milletinin dili Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir… Türk dili Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği sayısız tehlikeli felaketler içinde ahlakının, geleneklerinin, hatıralarının, çıkarlarının kısaca bugün kendi milletini yapan her şeyin dili sayesinde korunduğunu görüyor. Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”

* “Türk dili zengin, geniş bir dildir. Her kavramı ifade kabiliyeti vardır. Yalnız onun bütün varlıklarını aramak, bulmak, toplamak, onlar üzerinde çalışmak lazımdır.”

* “Milliyetin çok belirgin niteliklerinden biri de dildir. Türk milletindenim diyen insan, her şeyden evvel ve mutlaka Türkçe konuşmalıdır. Türkçe konuşmayan bir insan Türk kültürüne, topluluğuna bağlılığını iddia ederse buna inanmak doğru olmaz.”

* “Milli duygu ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması milli duygunun gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir, yeter ki bu dil bilinçle işlensin. Ülkesini yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk milleti dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.”

2. Hangi Ülkelerde Hangi Diller Konuşuluyor?

Afrikanca

Güney Afrika

Namibia

Zambia

Almanca

Almanya

Avusturya

Belçika

Danimarka

İsviçre

Liechtenstein

Lüksemburg

Arnavutça

Arnavutluk

Arapça

Bahreyn

Batı Sahra

Birleşik Arap Emirlikleri

Cezayir

Çad

Fas

Filistin

Irak

İsrail

Katar

Komor Adaları

Kuveyt

Libya

Lübnan

Mısır

Moritanya

Somali

Sudan

Suriye

Suudi Arabistan

Tunus

Umman

Ürdün

Yemen

Eritre

Tanzanya

Azerice

Azerbaycan

Ermenistan

İran

Bengalce

Bangladeş

Bulgarca

Bulgaristan

Burmaca

Burma

Belarusça

Belarus

Çince

Çin

Tayvan

Çeçence

Çeçenistan

Gürcistan 

Çekce

Çek Cumhuriyeti

Danimarkaca

Danimarka

Grönland

Dari

Afganistan

Endonezyaca

Endonezya

Ermenice

Ermenistan

İran

Lübnan

Suriye

Estonyaca

Estonya

Faroece

Faroe Adaları

Farsça

İran

Irak

Katar

Tacikistan

Felamenkçe

Aruba

Belçika

Hollanda

Hollanda Antilleri

Surinam

Filipince

Filipinler 

Fince

Finlandiya

İsveç

Rusya

Fransızca

Andorra

Benin

Burkina

Çad

Dibuti

Fransa

Fransız Guyanası

Fransız Polinezyası

Gabon

Gine

Haiti

İsviçre

İtalya

Kanada

Kongo

Lüksemburg

Madagaskar

Mali

Martinik

Monako

Nijer

Orta Afrika Cumhuriyeti

Ruanda

Senegal

Togo

Wallis ve Futuna

Yeni Kaleydonya

Zaire

Belçika

Cezayir

Lübnan

Tunus

Gürcüce

Gürcistan

Hintçe

Hindistan

İbranice

İsrail 

İngilizce

Amerika Birleşik Devletleri

Anguilla

Antigua ve Barbados

Avustralya

Bahamalar

Belize

Bermuda

Birleşik Krallık

Botswana

Dominikya

Eritre

Etyopya

Falkland Adaları

Fiji

Filipinler

Gambia

Gana

Gibraltar

Granada

Guam

Guernsey

Guyana

Güney Afrika

Hindistan

İngiliz Virgin Adaları

İrlanda

İsrail

Jamaika

Jersey

Kamerun

Kanada

Kenya

Kiribati

Kokolar

Kook Adaları

3.  DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI

* Bugün yeryüzünde kaç dil konuşulduğu kesin olarak belli değildir. Bununla birlikte yeryüzünde konuşulan dil sayısının ortalama 3000-3500 arasında olduğu tahmin edilmektedir.

* Yeryüzündeki diller, ses sistemi, biçim yapısı ve söz dizimi bakımından bazı yakınlıklar ve benzerlikler gösterir. Diller arasındaki bu yakınlık ve benzerliğe dil aileleri (dil akrabalığı) adı verilir.

Yeryüzündeki diller yapı ve köken olmak üzere iki bakımdan incelenir:

A. Yapı Bakımından Dünya Dilleri

1. Tek heceli diller:

* Bu dillerdeki sözcüklerde çekim eki yoktur.

* Sözcükler ek almadan değişime uğramadan kalmaktadır.    * Cümle içerisinde sözcükler, bulundukları yere ve başka sözcüklerle yan yana gelme durumuna göre anlam kazanır.

* Yeryüzünde Çince ile Vietnam dili ve bazı Himalaya ve Afrika dilleri ve Avrupa’da Bask dili bu gruba girer.

2. Eklemeli (Bitişken) Diller:

* Bu dillerde bir veya daha çok heceli köklere yapım ve çekim ekleri eklenir.

* Köke getirilen yapım ekleri ile yeni sözcükler, yeni kavramlar türetilir.

* Bu dile en güzel örnek Türkçedir. Ayrıca Altay dilleri, (Moğolca, Mançu-Tunguz) küçük ayrımlarla Japonca; Ural dilleri (Fince, Macarca, Samoyetçe) ile bazı Asya ve Afrika dilleri bu gruba girer.

3. Çekimli (Bükümlü) Diller:

* Büküm, sözcüğün çekimi sırasında kökün özellikle kökteki ünlünün değişmesidir.

* Çekim sırasında görülen değişikliklerle yeni sözcükler ve kavramlar ortaya çıkar.

* Hint- Avrupa dilleri (Almanca, Farsça, Fransızca, Hintçe) ile Arapça çekimli dil grubuna girer.

B. Köken Bakımından Dünya Dilleri

1. Hint - Avrupa Dilleri Ailesi

a. Asya Kolu: Hintçe, Farsça, Ermenice

b. Avrupa kolu:

* Germen (Cermen) Dilleri: Almanca, İngilizce, Felemekçe (Hollanda’da ve Belçika’nın bir kısmında kullanılan dil).

* Romen Dilleri: Latince, Fransızca, İspanyolca, Portekizce, İtalyanca

* İslav Dilleri: Rusça, Sırpça, Lehçe (Lehistan bölgesinde kullanılan dil).

2. Hami-Sami Dilleri Ailesi: Akatça, Arapça, İbranice

3. Bantu Dilleri Ailesi: Orta ve Güney Afrika’da yaşayan Bantuların dilleri bu gruba girer.

4. Çin Dilleri Ailesi: Çince ve Tibetçe bu ailedendir.

5. Ural- Altay Dilleri Ailesi:

a. Ural Kolu: Fince, Macarca, Estonca

b. Altay Kolu: Türkçe, Moğolca, Mançuca

“ Türkçe dünya dilleri arasında yapı bakımından sondan eklemeli dil grubuna girer. Köken bakımından ise Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna bağlıdır. “

Türk Dilinin Tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi

Türk dilinin kökeni çok eski çağlara dayanmaktadır. Bu konuda bilim adamlarınca farklı görüşler ileri sürülmektedir. Bugüne dek Türk dili gelişme aşamalarına göre şöyle sınıflandırılır:

1. Altay Çağı:Altay çağında Türkçe henüz bir dil niteliği kazanmamıştır. Türkçe- Moğolca dil birliğinin görüldüğü dönemdir.

2. En Eski Türkçe Çağı:Bu çağla ilgili kesin bilgiler yoktur.

3. İlk Türkçe Çağı: MÖ 5. yy - MS 5-6. yy arasını kapsar. Hun İmparatorluğu’nun hakim olduğu dönemdir. Bu dönemde Hun İmparatoru Mete Han’ın anlatıldığı Oğuz Kağan Destanı oluşmuştur.

4. Eski Türkçe Çağı: Bu çağ 5. yy - 10. yy arası dönemi kapsar. Türkçenin bilinen en eski örnekleri bu dönemden (8. yy) kalmıştır. Eski Türkçe Çağı, Türk adının kullanıldığı ve ilk Türkçe belgelerin ortaya konulduğu çağdır. Türk adı ilk kez (550-745) yılları arası devlet kuran Göktürklerde kullanılmıştır.

Eski Türkçe Çağı, Göktürkçe ve Uygurca olmak üzere iki döneme ayrılır. Göktürkçe, Çin’in kuzeyinde bugünkü Moğolistan’da büyük bir göçebe devleti kuran Göktürklerin dilidir. Bu dönemde Tonyukuk Anıtı, Kültigin Anıtı ve Bilge Kağan Anıtı yazılmıştır.

Uygurca ise yerleşik hayata geçerek tarımla uğraşan Uygurların dilidir. Bu dönemde Altun Yaruk (Altın Işık) adlı metin ile Budizm ve Maniheizm’e ait bazı dinî metinler yazılmıştır.

Eski Türkçe Çağından örnekler:

Kültigin Yazıtı

Üze kök tengri, asra yağız yer kılundukda, ekin ara kişi oğlı kılınmış. Kişi oğlınta üze eçüm apam Bumin Kağan, İstemi Kağan olurmuş. Olurupan Türk bodunıng ilin törüsin tuta birmiş, iti birmiş.

5. Orta Türkçe Çağı:10. ve 16. yüzyıllar arası kullanılan Türkçe dönemidir. Türkler İslâmiyet’i bu dönemde kabul etmişlerdir. Bu dönemde eski Türkçe özellikleri korunmakla birlikte din yoluyla Arapçadan, Farsçadan yeni yeni sözcükler dilimize girmeye başlamıştır.

Bu dönem üç ayrı sahada gelişme göstermiştir.

1. Doğu Türkçesi(Çağatayca)

2. Batı Türkçesi(Anadolu Türkçesi, Azeri Türkçesi, Türkmence)

3. Kuzey DoğuTürkçesi (Kırgızca ve Kazakça)

6. Yeni Türkçe:16.- 20. yüzyıllar arası dönemi kapsar. Osmanlıca, Azeri Türkçesi, Çağatayca, Özbekçe vb. dillerden oluşur.

7. Modern Türkçe:20. yüzyıl ve günümüz Türkçesini kapsar.

Anadolu’da Türkçenin gelişmesi ise şöyle olmuştur:

11-12 ve 13. yüzyıllarda Anadolu’da Anadolu Selçukluları devleti yönetime hâkimdi. Bu dönemde devletin resmî dili Farsça idi. Edebiyat ve sanat dili olarak Farsça, bilim dili olarak da medreselerde Arapça öğretiliyordu. Türkçe “avam dili” sayılmakta, bu nedenle de hor görülmekteydi. Aydınlar dahi eserlerini Arapça –Farsça ya da bu dillerin karışımıyla yazıyorlardı. Bu durumdan Kırşehirli Âşık Paşa şöyle yakınmaktaydı:

“Türk diline kimsene bakmaz idi

Türklere hergiz gönül akmaz idi

Türk dahi bilmez idi ol dilleri

İnce yolı ol ulu menzilleri”

Bu koşullar altındaki Türk dilini kurtarmak için Karamanoğlu Mehmet Bey 15 Mayıs 1277 yılında şu tarihi fermanı yayımladı:

“Bugünden sonra divanda, dergâhta, mecliste, meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır.”

Bu ferman Türkçenin gelişmesinde, ulusal bilincin yerleşmesinde önemli olmuştur. Türkçenin gelişimine 12 ve 13. yüzyıllarda Şeyyad Hamza, Ahmet Fakih, Yunus Emre, Hacı Bektaşi Veli, Hoca Dehhani, Dede Korkut vb. pek çok yazar ve düşünür katkı sağlamıştır.

* Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri:

Türkçe dünya dilleri arasında yapı bakımından sondan eklemeli dil grubuna girer. Köken bakımından ise Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna bağlıdır.

Ural - Altay dillerinin özellikleri şöyle sıralanabilir:

1. Ünlü uyumu vardır.

2 Sondan eklemeli bir yapısı vardır.

3. Sözcüklerde dilbilgisi bakımından erkek ve dişi tür ayrımı yoktur. 

4. Bazı ekler çekim eki olmalarına rağmen yapım eki olarak da kullanılır.

5. Ses, yapı ve söz dizisi bakımından benzerlikler bulunur.

6. Türkçede ve Macarcada durum ekleri, çoğul ve iyelik eklerinden sonra gelir.

*  Dünya dilleri hangi esaslara göre sınıflandırılmıştır?

* Yeryüzündeki diller, ses sistemi, biçim yapısı ve söz dizimi bakımından bazı yakınlıklar ve benzerlikler gösterir. Diller arasındaki bu yakınlık ve benzerliğe dil aileleri (dil akrabalığı) adı verilir

* Türkçeye akraba diller hangileridir?

a. Ural Kolu:Fince, Macarca, Estonca

b. Altay Kolu:Türkçe, Moğolca, Mançuca

* Dillerin sınıflandırılma ihtiyacı neden doğmuştur?

Dillerin sınıflandırılma ihtiyacı ses sistemi, söz dizimi, yapı, canlı veya ölü olma gibi çeşitli yönlerden inceleme araştırma açıssından daha sağlıklı bilgiler elde etmek amacıyla yapılmıştır.